Ağ Protokolleri

Ağ protokolleri ağdaki bilgisayarlar arasında iletişimin nasıl sağlanacağını belirler. Bunlar dünya genelinde standarttır. Protokoller yazılım donanım veya ikisi tarafından uygulanmaktadır. protokoller networkciğazlarının nasıl anlaşacaklarını veriyi nasıl göndereceğini ve nasıl alacağını belirler.ayrıca ağ protokolleri şunları yapabilir;

• Verinin sıralanması , verinin paketlere ayrılması,
• verinin yönlendirilmesi, alıcı ve verici arasındaki en etkin rotanın belirlenmesi
• akış kontrolü, farklı hızda çalışan alıcı ve verici arasındaki uyumun sağlanması
• hata kontrolü , verinin hatasız gönderilmesi

TCP, UDP, FTP, SNMP, HTTP, HTTPS,IP, DNS, DHCP, SSH, TELNET, POP, IMAP, WINS gibi çeşitli protokoller vardır.

TCP Nedir?

TCP (Transmasion Coontrol Protocol) bilgisayar arasınadki iletişimin ,küçük paketler halinde ve kayıpsız olarak gerçekleştirilmesini sağlayan bir protokoldür. Aslında TCP protokolünün en önemli özelliği kimlik doğrulaması yapması ve veriyi karşı tarafa gönderirken veya alırken verinin bütünlüğünü sağlamasıdır. gelişmiş bilgisayar ağlarında ortaya çıkan kayıpları önlemek için TCP protokolü yazılmıştır. HTTP, HTTPS, POP, SSH, SMTP, TELNET, ve FTP gibi günlük hayatta sıkça kullandığımız protokollerin veri iletimi TCP vasıtasıyla yapılır

TCP protokolü ilk olarak 1974A Protokol for PAcket Network İntercommunucation adı verilen bir makalede duyulmuştur veri bölünerek paketler halinde karşı tarafa iletilmesi sebebiyle Paket Anahtarlama olarak bilinmektedir.

Nasıl Çalışır?

TCP Protkolünün çalışma mantığı üç başlıkta incelenebilir;

1. İstemci, sunucuya bağlanmak için bir istek gönderir.
2. Sunucu, isteklerini yerine getirdikten sonra bir yanıt gönderir.
3. İstemci, sunucuya bir onay mesajı gönderir.

bu üç aşamanın gerçekleşmesi “sate “ olarak isimlendirilir

UDP Nedir?

UDP, “User Datgram Protocol” (Kullanıcı Veri Paketi İletişim Protokolü) olarak bilinen bir internet protkolüdür. UDP, internet üzerinden veri açıklaması için kullanılan bir protokoldür ve genellikle uygulama katmanındaki diğer protokollerle birlikte kullanılır.

UDP, birçok farklı uygulama için Kullanılabilir ve özellikle oyun, görüntülü görüşme, anlık mesajlaşma ve DNS (alan adı sistemleri) gibi Hızlı ve sürekli veri aktarım gereksinimleri uygulamaları için tercih edilir. UDP, diğer internet protokollerinden farklı olarak, paketlerin kaybolmasına veya yinelenmesine karşı koruma sağlamaz. Bu nedenle, veri bütünlüğü veya kullanım uygulamaları için TCP gibi diğer protokoller daha uygun olabilir.

FTP Nedir?

FTP (Dosya Aktarım Protokolü), dosya aktarımı yamak için kullanılan bir internet protokolüdür. FTP, bir bilgisayar veya sunucu üzerindeki dosyalar başka bir bilgisayar veya sunucuya iletmek için kullanılır.

FTP protokolü, birçok FTP protokolünde uygulamaları standart bir komut setine sahiptir. Bu komut seti, kullanıcıların bir sunucuya bağlanmasına, dosya listelemesine, dosya indirmesine ve yüklemesine olanak tanır.

FTP protokolü, TCP/IP ailesi protokolleri üzerinde çalışır ve iki farklı bağlantı kullanır: kontrol bağlantısı ve veri bağlantısı. Kontrol bağlantısı, kullanıcıların sunucuya bağlanmasına ve dosya listelerini almasına olanak tanırken, veri bağlantısı, dosyaların iletimi için kullanılır.

FTP, internetin erken modülü yaygın olarak kullanılırken, günümüzde daha güvenli alternatiflerin ortaya çıkmasıyla birlikte popülaritesi azalmıştır. SFTP (Secure File Transfer Protocol) ve FTPS (SSL/TLS üzerinden FTP) gibi alternatifler, FTP’nin dosya aktarım özelliklerini daha güvenli bir şekilde sunarlar.

SNMP Nedir?

SNMP (Simple Network Management Protocol — Basit Ağ Yönetim Protokolü) adında da anlaşılacağı gibi ağı yönetirken, ağ yöneticisine yardımcı olan basit bir uygulama katmanı protokolüdür. Temel anlamda, geniş ağlarda cihazların yönetimini ve denetimini kolaylaştırmak için tasarlanmıştır. SNMP kullanılarak ağda bulunan Yönlendirici (Router), Anahtarlayıcı (Switch), Erişim Sunucusu (Access Server), Köprü (Bridge) ve hatta bilgisayar gibi cihazların sıcaklık, cihaza bağlı kullanıcılar, İnternet bağlantı hızı, cihaz çalışma süresi gibi temel bilgiler elde edilebilir. Bu şekilde ağın performansı artırılabilir, ağdaki problemler bulunup çözülebilir ya da ağda büyüme için önceden planlama yapılabilir. TCP/IP protokolünün bir parçası olan SNMP, IP adreslerini kullandığı için sadece kendi fiziksel ağını değil yönlendiricilerin diğer arayüzlerinin de kontrol edilmesini sağlar. SNMP, ajan uygulama, yönetici uygulama ve ağ yönetim sistemi adı verilen 3 bileşenden oluşmaktadır.

• Ajan Uygulama: Ağdaki cihazlar üzerinde çalışan uygulamadır. Bu uygulama ile cihazın gerekli bilgileri alınır ve kayıtlı tutularak yönetici uygulamaya aktarılır. Aynı şekilde yöneticiden gelen değişklikler bu uygulama tarafından cihaza uygulanır. Yani kısacası bu uygulama, SNMP’nin, kullanılacağı cihazlar üzerinde çalışan bileşenidir.
• Yönetici Uygulama: Ajan uygulama ile ağ yöneticisi arasındaki bilgi akışını sağlayan uygulamadır. Yani, ajan uygulamadan aldığı cihaz bilgilerini yöneticiye, yöneticiden aldığı yapılandırma değişiklik isteklerini de ajan uygulamaya ileten bileşendir.
• Ağ Yönetim Sistemi: Yönetici birimde çalışan ve tüm ağdaki cihazların bilgilerinin eş zamanlı olarak izlenmesini ve yönetimini sağlayan yazılımdır.

HTTP Nedir?

HTTP, HyperText Transfer Protocol (Hiper Metin Transfer Protokolü) olarak da bilinen bir internet protokolüdür. HTTP, web tarayıcıları ve sunucular arasında iletişim sağlar. Bu protokol, bir web sayfası talep bilgileri, sunucudan tarayıcıya veri aktarımını sağlar.

Örneğin, bir web sitesinde gezinme, tarayıcınız veya siteye bir HTTP isteği gönderir. Sunucu da talep ettikten sonra, istenen veri tarayıcınıza gönderir. HTTP yapısının, bu verilerin nasıl gönderileceğini bir dizi kural ve standartlar içerir.

HTTP, dünya çapındaki internet iletiminin büyük bir kısmı yönetir ve web sitelerinin hızlı ve güvenli bir şekilde çalışmasını sağlar.

HTTPS Nedir?

“HTTPS”, “Güvenli Hiper Metin Aktarım Protokolü” anlamına gelir. İnternet üzerinden güvenli iletişim için bir protokoldür.

HTTPS, temelde web iletişimi için kullanılan standart HTTP protokolünün ve güvenli iletişim sağlayan SSL/TLS şifreleme protokollerinin bir kombinasyonudur. Bu kombinasyon, bir web sitesi ile bir kullanıcının web tarayıcısı arasında şifrelenmiş iletişime izin vererek parolalar, kredi kartı bilgileri ve kişisel bilgiler gibi hassas bilgilerin gizli ve güvenli kalmasını sağlar.

HTTPS kullanan bir web sitesini ziyaret ettiğinizde, web tarayıcınız SSL/TLS şifreleme kullanarak web sitesinin sunucusuyla güvenli bir bağlantı kuracaktır. Bu, tarayıcınız ile web sitesinin sunucusu arasında veri alışverişinin yapılabileceği güvenli, şifreli bir tünel oluşturur.

Kısacası HTTPS, hassas bilgilerinizi çevrimiçi olarak korumak için çok önemli bir güvenlik önlemidir.

Ip Nedir?

İnternetle haşır neşir olan tüm kullanıcıların zaman zaman duyduğu ve muhakkak bir kez “ip adresim nedir?” diye arama yaptığı IP kavramı, aslında bir kimlik numarası yani seri numaradır. İnternet ağını kullanmak isteyen her cihazın bir IP adresi bulunur.

İnternet protokol adresleri ya da bilinen adıyla IP adresleri “TCP-IP” yani “İletişim Kontrol Protokolü — İnternet Protokolü” kullanan, herhangi bir ağ üzerindeki cihazların birbirlerini tanımak ve veri alışverişinde bulunmak için kullandıkları benzersiz seri numaralarıdır. IP adresiniz cihazınızın kimliğidir diyebiliriz. Bu adresler veya numaralar da iletilecek olan bilgilerin doğru yerlere gönderilebilmesini veya doğru yerden bilgi alınmasını sağlar. Günümüzde aktif olan iki çeşit internet protokolü bulunuyor. Bunlar IPv4 ve IPv6’dır. Dünya genelinde ağırlıklı olarak IPv4 protokolü kullanılmaktadır.

IP Adresi Ne İşe Yarar?

IP adresleri, internete bağlanmak isteyen cihazların ağ üzerinde birbirlerini tanıyarak iletişime geçmesini sağlayan kimlik numaralarıdır. Temelde veri alışverişini sağlarlar.

Teknik olarak veri alışverişinin güvenliği ve doğruluğunu sağlayan bu seri numaralar bunun haricinde siber güvenlik konularında da kullanılır. Ayrıca şirketlerin pazarlama stratejilerine de oluşturduğu internet kullanımı verileri ile destek sağlar. Suçluların tespit ve takibi konusunda kullanılan bu seri numaralar sayesinde IP numarasına bakarak kullanıcının ülkesini, şehrini ve koordinatlarını görmek mümkündür.

İnternet üzerinde bu seri numaralar kullanıcıların iz düşümü olduğu için bu adreslerden elde edilen veriler birçok farklı amaç için kullanılıyor. Yukarıda bahsettiğimiz pazarlama stratejileri için kullanıcıların interneti nasıl, ne zaman kullandığı gibi veriler elde tutularak büyük veri haline getiriliyor ve şirketler bu verileri kendi stratejilerini oluşturmak için kullanıyorlar.

IP Adresi Çeşitleri

IP Adresleri günümüzde iki farklı türde bulunur. Standart internet protokolleri arasında yer alan IPv4, 32 bitten oluşur. Yani 8 bitlik dört sayıdan oluşur. Bu sayılar ise 0 ile 255 arasında değişkenlik gösterir. IPv4 protokolü içerisinde yer alan herhangi bir adres “1.0.0.0” ile “255.255.255.255” sayıları arasındadır. Bu sistem kullanılarak yaklaşık 4 milyar farklı IP adres oluşturulabiliyor.

Bu protokolün yetersiz kalacağı öngörülerek bir üst sürümü sayılan IPv6 protokolü geliştirilmiştir. Bu protokol 128 bitten oluşur ve bu da neredeyse sınırsız IP adresi anlamına gelir. Ayrıca şifreleme sisteminin daha güvenilir olduğu söylenmektedir.

Bu yazıyı beğendiniz mi?

DNS Nedir?

DNS (İngilizce: Domain Name System, Türkçe: Alan Adı Sistemi), internet uzayını bölümlemeye, bölümleri adlandırmaya ve bölümler arası iletişimi organize etmeye yarayan, bilgisayar, servis, internet veya özel bir ağa bağlı herhangi bir kaynak için hiyerarşik dağıtılmış bir adlandırma sistemidir. Bu sebeple bu yazımızda sizler için DNS Nedir? Nasıl çalışır ve ne işe yarar? Sorularının cevaplarını verdik.

İnternet ağını oluşturan her birim sadece kendine ait bir IP adresine sahiptir. Bu IP adresleri kullanıcıların kullanımı için www.site_ismi.com gibi kolay hatırlanır adreslere karşılık düşürülür. DNS sunucuları, internet adreslerinin IP adresi karşılığını kayıtlı tutmaktadır. Katılımcı kuruluşların her birine atanmış alan adları çeşitli bilgileri ilişkilendirir. En belirgin olarak, insanlar tarafından kolayca ezberlenebilen alan adlarını, dünya çapında bilgisayar servisleri ve cihazlar için gerekli sayısal IP adreslerine çevirir (dönüştürür). DNS, çoğu internet servisinin işlevselliği için temel bir bileşendir, çünkü İnternetin temel yönetici servisidir. 1970’lerde ArpaNet günümüz ağları ile karşılaştırılamayacak kadar küçük durumdaydı ve yalnızca birkaç yüz ile ifade edilebilen sisteme hizmet veriyordu. Bu tarihlerde isimlendirme için tek noktada tutulan bir dosyanın bulunması ve diğer tüm sistemlerin bu dosyayı belli aralıklarla kendi taraflarında güncellemesi isimlendirme sorununu çözmüştür. Adres-isim tanımlamalarını içeren HOSTS.TXT dosyası SRI tarafından SRI-NIC (Stanford Research Institute — Network Information Center) adında bir bilgisayar üzerinde tutulmaktaydı. Bu dosya her adrese bir isim karşılık gelecek şekilde düzenlenmiştir. Arpanet üzerindeki yeni isim tanımlamaları ve değişiklikleri SRI’ya gönderilen e-postalar aracılığı ile yapılıyor ve HOSTS.TXT’in kopyası File Transfer Protocol ile alınıyordu. Arpanet üzerinde TCP/IP kullanımına paralel olarak ortaya çıkan bağlantı patlaması, isim çözümü için birçok sunucuda ve her bilgisayara özgün bir isim atanmasında problemler yaşanmaktaydı. Ayrıca yalnızca isim çözümlenmesi için oldukça yüksek miktarda bant genişliği harcanmaktaydı. Buna rağmen kullanılan isim veritabanlarının uyumlu olması her zaman sağlanamamaktaydı. Bu durumun ortaya çıkmasından sonra Arpanet daha ölçeklenebilir bir isim çözümleme yapısı için araştırmalara başladı. Paul Mockapetris bu işle görevlendirildi. Mockapetris 1984 yılında Domain Name System (DNS)’i tanımlayan RFC 882 ve RFC 883’ü yayınladı. Bunlar daha sonra hâlen geçerli olan RFC 1034 ve RFC 1035 tarafından güncellendiler.

DNS Nasıl Çalışır?

DNS, sunucu ve çözümleyici isimli faktörler arasında çalışır. Burada sunucular, IP adresi bilgilerini korurlar. Çözümleyiciler ise DNS isterler. DNS veri tabanına manuel bir şekilde kayıtlar girilir. Bunlar ilk ülkelere sonra diğer alt bölümlere ayrılırlar. Türkiye için bu “tr” ve Birleşik Krallık için “uk” gibi. Daha sonra bunlar top level domainlere ayrılırlar. Örneğin; “.com” ticari kuruluşlar için, “.gov” hükumet kuruluşları için, “.edu” eğitim kurumları için alt bölümlerdir. ABD hariç bütün ülkelerin kendi kodu vardır ve alt alanlar o kod ile bitmektedirler. ABD bu sistemin mucidi ülke olduğu için o, ülke kodu kullanmaz. Türkiye’de bir hükumet kuruluşu “.gov.tr” şeklinde biter. Her ülke kendi ISO3166 kodu ile bitirir. Yani alan adlarının belli bir kuralı vardır, isteyen istediği alan adını alamaz.

DNS Nasıl ve Neden Değiştirilir?

Bazen mevcut olan DNS ayarlarınız ile internet üzerinde bulunan her siteye giremeyebilirsiniz. Bu gibi durumlarda da DNS değiştirmek isteyebilirsiniz. Bu değiştirme işlemini DNS kayıtlarından yapabilirsiniz fakat Android, Windows ve IOS için DNS değiştirme işlemleri birbirlerinden farklıdırlar. Bu değiştirme ile bilgisayarınızın ya da telefonunuzun DNS’ini değiştirirsiniz. DNS değiştirmenin bir diğer sebebi de hız ve güvenliği artırmaktır. Böylece daha hızlı ve güvenli bir internet bağlantısı elde edebilirsiniz. Bir başka sebep ise istenmeyen içeriklerin engellenmesidir. DNS kayıtları ile adult içerikleri engelleyebilirsiniz. Ayrıca Türkiye’de zaman zaman BTK, DNS üzerinden bazı internet sitelerine erişimi mahkeme kararı ile engellenebilir.

DHCP Nedir?

DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol (Dinamik Ana Bilgisayar Yapılandırma Protokolü) olarak adlandırılan ve bir ağdaki cihazların IP adreslerinin dinamik olarak atanmasını sağlayan bir ağ protokolüdür.

DHCP, ağa yeni sunucu cihazları otomatik olarak IP adresleri, alt ağ maskeleri, varsayılan ağ geçitleri ve DNS sunucu adresleri gibi ağ yapılandırma bilgileri gibi ağ görüntüleme görüntüleme almasına izin verir. Bu, ağ kısıtlamalarının manuel olarak her bir cihaza ayrı ayrı IP adresi atamaları gereği eski yönlendirmeden daha kolay ve otomatiktir.

DHCP sunucusu, ağdaki cihazlara IP adreslerini dağıtmak için kullanılan ve cihazlar, ağa bağlandıklarında otomatik olarak DHCP sunucusuna bir istek gönderirler. DHCP sunucusu, bir IP adresi, alt ağ maskesi, varsayılan ağ verileri ve DNS sunucusu verilerini içeren bir yanıt gönderir. Cihazlar, aldıkları bu bilgileri kullanarak ağa bağlanabilirler.

DHCP protokolü, IP adreslerinin verimli bir şekilde kullanılmasına izin verir, çünkü cihazlar ağda aktif kaldıktan sonra IP adreslerini bırakırlar ve başka cihazlar tarafından kullanılabilir hale gelirler.

SSH Nedir?

SSH nedir?

SSH nedir? SSH, veya Secure Shell, kullanıcılara sunucularını internet üzerinden kontrol etmesini ve düzenlemesini sağlayan uzak yönetim protokolüdür. SSH, şifrelenmemiş Telnet için güvenli bir yedek olarak oluşturuldu. SSH, şifreleme tekniğini kullanarak uzaktaki sunucuya giden & uzaktaki sunucudan gelen tüm iletişimlerin şifrelendiğinden emin olur. Uzak bir kullanıcının kimliğini doğrulamak, istemciden ana bilgisayara girişleri aktarmak ve çıktıyı istemciye geri göndermek için bir mekanizma sağlar.

Aşağıdaki figür tipik bir SSH penceresini gösterir. Linux ve macOS kullanıcıları işletim sistemlerindeki terminal penceresi ile uzak sunucularına SSH bağlantısı kurabilirler. Windows kullanıcıları SSH bağlantısı kurmak için **Putty gibi SSH istemcilerden** faydalanabilir. SSH ile uzaktaki bilgisayarda sanki fiziksel olarak bağlıymışsınız gibi shell komutları çalıştırabilirsiniz.

TELNET Nedir?

Telnet, internet ağı üzerinden diğer bilgisayarlara veya suuculara komut kullanarak iletişim kurmanızı sağlayan bir araçtır. Telnet nedir nasıl çalışır ve Windows 10 Telnet nasıl kullanılır? konusunu daha detaylı bir şekilde ele alalım.

Telnet Nedir Ne İşe Yarar?

Telnet (Telecommunication Network), bir bilgisayarın, internet üzerinden uzaktaki bir bilgisayarla iletişim kurmasını sağlayan metin tabanlı bir TCP/IP ağ protokollerinden biridir. Telnet hizmetlerinin de Web siteleri gibi bir adresi vardır. Telnet bağlantıları genellikle Port 23 üzerinden çalışır.

Telnet hizmetini kullanmak için, Windows 10 Telnet aracını etkinleştirebilir veya genelde ücretsiz olan bir uygulama kullanabilirsiniz. Her işletim sistemi için ücretsiz terminal emülatör var. İnternet’ten araştırarak bulabilirsiniz. Windows 10 Telnet nasıl kullanılacağını öğrenmek için yazımızı okumaya devam edin.

Telnet eski bir sistem olduğundan çok güvenli olduğunu söyleyemeyiz. Telnet protokolü, kullanıcı adı (username) ve şifre (password) kullanılarak karşı bilgisayara bağlantı sağlar. Telnet protokolünün güvensiz olmasının sebebi kullanıcı adı ve şifre düz metin olarak göndermesidir. Şifrelenmiş bir aligoritma yoktur.

pop3 nedir

“Pop protokolü” terimi genellikle “Post Office Protocol” olarak kısaltılan “POP3” olarak bilinen bir e-posta alma protokolünü ifade eder. Bu protokol, bir e-posta sunucusu (örneğin, Microsoft Outlook veya Apple Mail gibi) ve bir e-posta sunucusu kullanılır. POP3, bir e-posta sunucusundaki bir kullanıcının gelen posta koruyucularındaki e-postaları indirmek için kullanılır.

POP3, e-posta sunucusundan e-postaların alınmasında kullanılan en yaygın protokollerden biridir. Protokol, e-posta görüşmesi ve sunucu arasındaki birkaç aşamadan oluşur. İstemci, sunucuya bakış ve kimlik doğrulamayı kullandıktan sonra gelen korumaları e-postaları kontrol eder. İstemci, sunucudaki e-postaları indirir ve sunucuda tutmaya karar verirse, indirilen e-postalar sunucusundan silinebilir.

Ancak, POP3 protokolü birçok modern e-posta hizmeti tarafından artık tercih edilmemektedir. Bunun yerine, daha güvenli ve daha plastik olan “IMAP” protokolü tercih edilmektedir.

IMAP Nedir?

Imap Nedir açıklayınız

IMAP (Internet Message Access Protocol), e-posta mesajlarını sunucu ve e-posta yaygınsı arasında iletmek için kullanılan bir internet protokolüdür. IMAP, gizli e-postalarını sunucuda saklama ve yönetme imkanı verir.

IMAP kullanarak, e-postalarınızı sunucuda tutabilir ve birden fazla cihazdan erişilebilir. Örneğin, bir e-posta taşımasındaki e-postalarınızı okuduktan sonra, başka bir cihazda giriş yaptığınızda okuma işaretleyicileri otomatik olarak güncellenir ve e-postalarınız senkronize edilir.

IMAP, e-postaların sunucuda saklandığından, mesajlarınızın yedeklenmesi ve korunması daha kolay. Ayrıca, e-posta sunucuları arasında e-postaların taşınması da daha kolay.

IMAP, POP3 protokolüyle karşı karşıya daha esnek bir seçenek sunar. POP3, e-postaları indirir ve yerel olarak saklar, bu nedenle e-postalarınızdan yalnızca bir cihazdan erişilebilir. Ancak, IMAP kullanarak, e-postalarınızı farklı cihazlar arasında senkronize edebilir ve herhangi bir yerden erişilebilir.

WINS Nedir?

Windows İnternet Ad Hizmeti (WINS), Microsoft Windows tabanlı bir ağ protokolüdür. WINS, IP adresleriyle bilgisayar adları arasındaki çözümlemeyi hafifletmek için kullanılır. Bu protokol, ağdaki bilgisayarların adlarına ve IP adreslerine karşılık gelen kayıtları tutar.

WINS, Windows ağlarında NetBIOS adı çözümleme işlemini gerçekleştiriyor. NetBIOS adı, bir bilgisayarın ağda incelemesini sağlar ve ağda bulunan diğer bilgisayarlarla iletişim kurmasına olanak tanır. WINS sunucusu, NetBIOS adlarını IP adreslerine çözerek ağda iletişim sağlar.

WINS, büyük güvenlik ağlarında kullanılması gereken ağ ölçümlerini azaltma ve ağ ölçümlerini yönetme. Ayrıca, ağda bulunan bilgisayarların adlarının ve IP adreslerinin yönetimini kolaylaştırır. Bu nedenle, birçok büyük şirket ve kuruluş, WINS protokollerini ağlarında kullananlar.

Kaynaklar

• http://www.bilisimonline.net/index.php/2019/04/08/ag-protokolleri-nedir-ne-ise-yarar/
• https://berqnet.com/blog/tcp-ip
• https://tr.wikipedia.org/wiki/UDP
• https://chat.openai.com/
• [https://bidb.itu.edu.tr/seyir-defteri/blog/2013/09/07/snmp-nedir-#:~:text=SNMP%20(Simple%20Network%20Management%20Protocol,ve%20denetimini%20kolayla%C5%9Ft%C4%B1rmak%20i%C3%A7in%20tasarlanm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.](https://bidb.itu.edu.tr/seyir-defteri/blog/2013/09/07/snmp-nedir-#:~:text=SNMP%20(Simple%20Network%20Management%20Protocol,ve%20denetimini%20kolayla%C5%9Ft%C4%B1rmak%20i%C3%A7in%20tasarlanm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.)
• https://turk.net/blog/ip-internet-protokolu-nedir/
• https://turk.net/blog/dns-nedir-nasil-calisir-ve-ne-ise-yarar/
• https://www.sonsuzteknoloji.com/telnet-nedir-ne-ise-yarar-nasil-kullanilir/
• https://www.hostinger.web.tr/rehberler/ssh-nedir