Daha çok gönüllü çaba, daha az karbonlu bir hayat…

Son 30 yılda dünya çapında meydana gelen küresel iklim değişimine müdahale kapsamında karbon yönetimi önemli bir başlık tutmaktadır. Karbon yönetiminde ise gönüllü standartlar ve girişimler ön plana çıkmıştır. Bu standartlar ise şirketler, lokal bazda kurumlar , sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşlar tarafından alınan gönüllü önlemlerdir.

Şimdi bu gönüllü eylemlere sırayla bakalım. Bu önlemlerle ulaşılmak istenen başlıca hedefler ise 2050 yılına kadar bilimsel usullerle sera gazı (GHG) emisyonlarını azaltmak ve küresel ısınmayı Paris İklim Anlaşması doğrultusunda yıllık 1,5 derecenin altında tutmaktı. Ulaşılmak istenen bu hedeflerle birlikte gönüllü tüm eylemler yerel ve uluslararası kanuni çerçevelerle entegre edilmişlerdir. Mikro , küçük ve orta ölçekli işletmeler lokal bazda karbon yönetimi konusunda gönüllü olarak uluslararası tedbirler almaktadırlar. Net sıfır karbon emisyonuna ulaşma konusunda legal bir zorunluluk olmasa da bu hedefe ulaşmak için çabalar hızlanmıştır.

Gönüllü standartlar ve eylemlere yönelik girişimlere tekrar geri dönersek bu eylemleri dört ana başlıkta toplamak gerekiyor. Sivil toplum kuruluşları ve uluslararası organizasyonlar dünyanın bu önemli sorununu ortadan kaldırmak için çok önemli hedefler ortaya koydular. Sera gazı envanterlerinin hazırlanması ve karbon ayak izinin ölçülmesi için çalışmalar yapılması, ülke bazında karbon denkleştirmelerini derlemek ve düzenlemek, yine ülke bazında iklimle ilgili mevcut durumlarının şeffaf bir şekilde sunulması ve ulus-devletlerin kendi meclislerine karbon/iklim nötrlüğünü onaylatmak gibi hedeflerin ulaşılması için son yıllarda çabalar hızlanmıştır.

Gönüllü organizasyonları sayısal bazda ele alırsak;otuzüç tanesinin genel manada bir tanımlama çabası içerisinde girdiğini , dokuz tanesinin sera gazı emisyonlarının miktarlarının ülkesel bazda tespit edilmesini , on tanesinin ise karbon denkleştirmelerinin yapılmasını , dört tanesinin ise ülkesel bazda iklim konusundaki mevcut negatif durumların ifşa edilmesini ve on tanesinin ise iklim konusundaki uluslararası hedeflerin ve girişimlerin ülke meclislerince onaylanması konusunda eyleme geçtiklerini görüyoruz. Bu organizasyonların tümüne çok önemli bir teşekkürü söylemeden geçemeyeceğim kendi adıma.

Şirketlerin çabaları ne kadar fazla olursa iklim değişikliğine yönelik asli hafifletici sonuçlarda daha fazla alınıyor. Şirketler ve organizasyonlar, sera gazı emisyonları envanterlerini çıkarmak , zamanla sera gazı emisyonlarının etkilerini yok etmek konularında hangi süreçlere ve aktivitelere uymaları konusunda çok istekli oldular. Şirketlerin iklim hedefleri, aynı zamanda sıfır karbon hedefini gerçekleştirme konusunda kabul edilebilecek ulusal emisyon hedeflerini kapsayan nitelikte olmuştur. Şirketler ve organizasyonların bu çabalarının ulus-devletler tarafından da benimsenmesi iklim değişikliğine yönelik hedeflerin gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. Buna inancımız tamdır!

Karbon yönetimi pratiklerinin bütünleştirilmesi çalışmalarından biraz söz edecek olursak şunları söyleyebiliriz. Bu konudaki çabalar daha kapsamlı bir proğrama evrilme konusunda çeşitli zorluklar yaşamaktadır. Bu zorluklardan üç tanesini burada vurgulamak isterim. Bunlardan birincisi; şirketlerin sera gazı emisyonlarının hesaplanması konusunda ürün ,aktivite , prosedürler, iş akışları ve tüm değer zincirlerine yönelik farklı uygulamaların bir araya getirilmesi konusunda uyum eksikliği bunlardan birincisidir; ikinci zorluk ise yine gönüllü girişimlerin azaltılmamış emisyonları telafi etme ve yüksek düzeyde karbon denkleştirilmeler kullanma yönünde teşviklerin olmayışı; ve son olarak bütünsel olarak şirketlerin , organizasyonların ve gönüllü tüm kuruluşların bu tamamen yeşil yıkama hareketinden meydana gelen veri ve bilgi kazanımının tutarlı, şeffaf ve izlenebilir bir sistemle izlenmesinin henüz mümkün olmayışıdır. Bütün değer zincirini göz önüne aldığımızda veri bileşiminin, paylaşımının ve standardizasyonunun eksikliğinin önemi daha fazla hissedilecektir.

İklim değişikliği konusunda günümüz koşullarında iddialı projelere artan ve acil bir talep bulunmaktadır. Bu projeler ise toplumsal ve tüketici baskısı, finans sektörünün gereksinimleri ve kurumsal yönetim politikaları konularında ortaya çıkmaktadır. Karbon emisyonlarının hesaplanması, azaltılması, denkleştirilmesi ve sıfırlanması konularındaki aktiviteler için kanuni düzenlemeler ülke bazında daha fazla kabul edileceği günler mutlaka gelecektir. Geleceğe daha yaşanılabilir ve daha insani koşullar bırakmak için gönüllü tüm kuruluşlara (yerel veya uluslararası) elimizden geldiği kadar destek vermemiz gerekmektedir.

Sinan DEMİR

TKYD VE TÜYİD ÜYESİ