Zeynep Adıyaman İle Fransa’da Sinema Eğitimi Üzerine Bir Söyleşi

Zeynep Adıyaman, kendisiyle Paris’te yaptığım röportajda kendi deneyimlerinden yola çıkarak Türk ve Fransız eğitim sistemleri arasındaki farkları çeşitli açılardan yorumlamaktadır. Bu yorumlar, özellikle ders işleniş biçimleri, müfredat esnekliği, eleştirel düşünceye verilen önem ve öğrencilerin akademik formasyonu gibi konularda yoğunlaşmaktadır.

Bu röportaj, COST Action CA22149 — CHANGECODE (Transhistorical Deliberative Democracy) ağı kapsamında ve COST desteğiyle gerçekleştirilmiştir. 🔗 https://changecode.eu/

Türkiye’deki Eğitim Deneyimi: Öğretmen İnisiyatifi ve Esneklik

Zeynep Adıyaman, Türkiye’deki eğitiminin “çok ayrıcalıklı bir kesimden” geldiğini belirterek, ilkokuldan itibaren bir Fransız lisesinde (Notre Dame de Sion) okuduğunu ifade eder. Bu okuldaki deneyimleri, Türkiye’deki genel eğitim sisteminden farklılıklar göstermektedir:

Adıyaman’ın sinemaya olan ilgisi, lisedeki hocalarının kendi inisiyatifleriyle derslerde film göstermesiyle başlamıştır. Özellikle coğrafya öğretmeninin dersi zenginleştirmek, eleştirel düşünceyi teşvik etmek ve öğrencilerin keyif almasını sağlamak amacıyla sinemayı bir araç olarak kullanması, onun için belirleyici olmuştur. Tarih ve İngilizce gibi başka derslerde de filmler izlenmiş olsa da, coğrafya dersindeki bu yaklaşım daha etkili olmuştur.

Bu uygulamaların müfredatta yer almadığını, tamamen öğretmenin kişisel çabasıyla gerçekleştiğini vurgular. Adıyaman, Türkiye’deki klasik eğitim sisteminde öğretmenlerin genellikle bakanlık tarafından verilen kitapların ve müfredatın dışına çok çıkmadığını belirtir. Ancak kendi okuduğu gibi, Frankofon liselerde bu konuda daha fazla esneklik olabildiğini duymuştur.

Derslerde film izlenmesi ve üzerine tartışılması, klasik ve didaktik ders anlatımından farklı olarak öğrencilerin yoruma dayalı cevaplar vermesini teşvik etmiştir. Bu durum, öğrencilerin kendilerini daha rahat ifade etmelerine, farklı bakış açılarını görmelerine ve sınıf içi diyaloğun güçlenmesine olanak tanıyan daha demokratik bir ortam yaratmıştır.

Fransa’daki Eğitim Deneyimi: Akademik Farklılıklar ve Yapısal Özellikler

Adıyaman, Galatasaray Üniversitesi’nde bir yıl hukuk okuduktan sonra sinema lisansı için Fransa’ya gitmiştir. Fransa’daki eğitimi, Türkiye’de alıştığı sistemden önemli farklılıklar barındırmaktadır:

Fransa’ya geldiğinde, Fransız liselerinde sinema alanının seçmeli ders olarak sunulması nedeniyle diğer öğrencilerin kendisinden çok daha fazla sinema bilgisine sahip olduğunu fark etmiştir. Ayrıca, Fransa’daki eğitim sisteminin felsefe, argümantasyon (bir argüman geliştirme) ve eleştirel yazı yazma becerilerine daha fazla önem verdiğini belirtir. Türkiye’deki lise eğitiminin daha çok test ve soru-cevap mantığına dayalı olması nedeniyle, bu yeni düşünce yapısına ve tartışmacı dile adapte olmakta başlangıçta zorlandığını ifade eder.

Fransız üniversitelerindeki ders yapısı da farklılık gösterir. Kalabalık amfi derslerinin yanı sıra, anfide öğrenilenlerin pekiştirildiği ve soru sorma imkânı bulunan “TD” (özel dersler) adı verilen daha küçük gruplarla yapılan dersler de mevcuttur. Amfi derslerinde katılım zor olsa da, küçük grup derslerinde ve özellikle yüksek lisans seviyesinde öğrenciler daha aktiftir.

Fransa’daki değerlendirme yöntemleri, Türkiye’deki geleneksel yapıdan farklı olarak çeşitlilik sunar. Öğrencilere genellikle sunum yapma, işlenmemiş bir konu hakkında araştırma yapıp tanıtma veya bir sanat eserinden yola çıkarak özgün bir üretimde bulunma gibi seçenekler sunulur. Bu yaklaşım, öğrencinin sadece bilgiyi tekrar etmesi yerine, araştırma yapmasını, yorum katmasını ve kendi bulgularını paylaşmasını teşvik eder.

Öğretmenlerin tutumu değişiklik gösterebilmektedir. Bazı hocalar daha otoriter bir yaklaşım sergilerken, bazıları öğrencileriyle daha interaktif bir ders işlemeyi tercih edebilir. Adıyaman, özellikle yüksek lisans seviyesinde, öğrencilerin ders içerikleri ve işleniş yöntemleriyle ilgili eleştirilerinin yönetim tarafından dikkate alındığını ve programlarda revizyonlar yapıldığını belirtir. Bu durumu sistemin demokratik ve katılımcı bir yönü olarak yorumlar.

Özetle, Zeynep Adıyaman, kendi tecrübelerine dayanarak Türk eğitim sisteminin (özellikle ayrıcalıklı okullarda) öğretmen inisiyatifine bağlı olarak esneklik ve katılımcılık gösterebildiğini, ancak genel yapının müfredata sıkı sıkıya bağlı ve test odaklı olduğunu belirtmektedir. Buna karşılık Fransız eğitim sistemini, öğrencileri daha en başından eleştirel düşünmeye, argüman geliştirmeye ve felsefi bir temel oluşturmaya yönelten, daha yapılandırılmış ve akademik olarak daha derinlikli bir sistem olarak yorumlamaktadır.

Zeynep Adıyaman Fransa’daki sinema eğitiminin ve sinemanın eğitimdeki kullanımının demokratik davranış üzerindeki etkilerini çeşitli unsurlar üzerinden değerlendirmektedir. Bu değerlendirmeler ders işleniş biçimleri, değerlendirme yöntemleri, öğrencilerin sisteme katılımı ve pedagojik materyallerin çeşitliliği gibi konuları kapsamaktadır.

Derslerin İşleniş Biçimi ve Öğrenci Katılımı

Adıyaman, Fransa’daki eğitim sisteminin, özellikle Türkiye’deki kendi deneyimleriyle karşılaştırdığında, demokratik ve katılımcı unsurlar barındırdığını belirtmektedir.

Fransa’daki üniversitelerde dersler, kalabalık amfi dersleri ve daha küçük gruplarla yapılan “TD” (özel dersler) olarak ikiye ayrılmaktadır. Amfi derslerinde öğrenci katılımı zor olsa da, TD’ler öğrencilerin anfide öğrendiklerini pekiştirmeleri ve soru sormaları için bir alan yaratır. Bu yapı, öğrencilere daha yakın bir diyalog kurma imkânı sunarak öğrenme ortamını demokratikleştiren bir unsur olarak görülebilir.

Adıyaman, öğretmenlerin tutumlarının değişebildiğini, bazılarının daha otoriterken, bazılarının daha interaktif bir yaklaşım benimsediğini ifade eder. Ancak genel olarak, özellikle yüksek lisans seviyesinde, öğrencilerin daha aktif olduğunu ve derslere daha bilinçli katıldığını belirtir. Hocaların öğrencileri pasif bir konuma düşürmek yerine, bilgiyi paylaşmaya ve birlikte üretmeye yönelik pedagojik yaklaşımları benimsediği örnekler mevcuttur.

Derslerde farklı fikirlerin ortaya atılması ve tartışılması demokratik bir ortamın temelini oluşturur. Bu tartışmalar sırasında fikir ayrılıkları ve hatta kavgalar bile yaşanabilse de, Adıyaman bunu “hayatın bir parçası” olarak görmekte ve karşıt fikirlere sahip insanlarla konuşmayı öğrenme süreci olarak değerlendirmektedir. Sınıf ortamındaki tartışmaların genellikle seviyeli ve medeni bir şekilde yürütüldüğünü, etiketleme veya saldırgan tutumların pek yaşanmadığını belirtir.

Değerlendirme Yöntemleri ve Müfredat Esnekliği

Fransa’daki değerlendirme süreçleri, öğrencilere standart testler yerine çeşitli seçenekler sunarak demokratik bir yaklaşım sergiler.

Öğrencilere genellikle sunum yapma, daha önce işlenmemiş bir konuyu araştırıp sunma veya bir sanat eserinden yola çıkarak özgün bir çalışma üretme gibi farklı seçenekler sunulmaktadır. Bu yöntem, öğrencinin sadece “hocanın verdiği bilgiyi tekrar hocaya geri vermek” yerine, kendi araştırmasını yapmasını, yorumunu katmasını ve bulgularını paylaşmasını teşvik eder. Bu yaklaşım, öğrenme ortamlarının demokratikleşmesine katkı sağlar.

Adıyaman’ın en dikkat çekici bulduğu demokratik uygulamalardan biri, öğrencilerin ders içerikleri ve işleyişi hakkındaki eleştirilerinin yönetim tarafından dikkate alınmasıdır. Kendi yüksek lisans programlarında, öğrencilerin derslerin içeriği, yoğunluğu ve işleniş biçimiyle ilgili eleştirilerini yönetime ilettiklerini ve bu geri bildirimler sonucunda programda revizyonlar yapıldığını belirtir. Bu durum, sistemin öğrencileri dinlediğini ve katılımı önemsediğini gösteren somut bir demokratik mekanizma olarak öne çıkmaktadır.

Pedagojik Kitlerin ve Film Seçkilerinin Çeşitliliği

Zeynep Adıyaman, dahil olduğu film seçme sürecinden örnekler vererek pedagojik materyallerin oluşturulmasında demokratik ve çoğulcu bir anlayışın hedeflendiğini vurgular.

Hazırlanacak pedagojik kitler için seçilen filmlerde belirli kriterler gözetilmektedir. Bunlar arasında kadın-erkek yönetmen eşitliği, komedi gibi eksik türlerin dahil edilmesi, azınlıkların ve çoklu kimliklerin (multi-etnik) hikâyelerine yer verilmesi gibi unsurlar bulunmaktadır. Amaç, mevcut kataloglardaki dram ağırlıklı ve homojen yapıyı kırarak daha çeşitli ve temsiliyeti yüksek bir seçki oluşturmaktır.

Film seçkilerini belirleyen komitenin yapısı da bu demokratik yaklaşımı desteklemektedir. Komitede öğrenciler, Eğitim Bakanlığı (Éducation nationale) temsilcileri, sinema sektöründen profesyoneller (prodüksiyon, distribüsyon) ve yönetmenler gibi farklı paydaşlar bir araya gelmektedir. Bu kompozisyon, kararların tek bir merkezden alınmadığını, farklı bakış açılarının sürece dahil edildiğini göstermesi açısından önemli bir demokratik girişimdir.

Özetle, Zeynep Adıyaman, Fransa’daki sinema eğitimini ve sinemanın eğitimde kullanımını; öğrencilere aktif katılım, eleştiri ve geri bildirim mekanizmaları sunması, değerlendirme yöntemlerinde esneklik tanıması ve pedagojik materyallerin oluşturulmasında çeşitlilik ile temsiliyeti gözeten çoğulcu bir yaklaşım sergilemesi nedenleriyle demokratik davranışları destekleyen bir yapı olarak değerlendirmektedir.

Zeynep Adıyaman, daha önceki konuşmalarımızda ele alınan eğitim sistemleri karşılaştırması ve sinemanın demokratik davranış üzerindeki etkileri gibi konuların dışında, Fransa’ya özgü başka önemli farklılıklara ve yapısal özelliklere de değinmektedir. Bu konular özellikle üniversitelerin kurumsal kimlikleri, öğrenci profilleri, siyasi atmosferi ve akademik formasyon farklılıkları üzerine yoğunlaşmaktadır.

Üniversitelerin Siyasi ve Kültürel Kimlikleri

Adıyaman, Fransa’daki üniversitelerin homojen bir yapıya sahip olmadığını, aksine her birinin kendine özgü bir siyasi ve kültürel kimliği olduğunu vurgular. Bu durum, öğrenci profillerini de doğrudan etkilemektedir.

Üniversiteler Arası Profil Farklılıkları

Adıyaman, kendi üniversitesi Panthéon-Sorbonne’un öğrenci profilinin genellikle belirli bir siyasi eğilime sahip olduğunu belirtir. Örneğin, Assas (Paris 2) Üniversitesi’nin daha çok muhafazakâr ve sağ eğilimli öğrencilerin tercih ettiği bir kurum olduğunu ifade eder. Buna karşılık Paris 8 gibi üniversitelerin daha sola yatkın olduğu bilinir. Bu ayrımlar, öğrencilerin derslerde ve kampüs hayatındaki tutumlarını ve tartışma kültürünü de şekillendirmektedir.

Fiziksel Çatışmalara Varan Farklılıklar

Üniversiteler arasındaki bu siyasi kutuplaşma, bazen akademik tartışmaların ötesine geçerek fiziksel çatışmalara dahi neden olabilmektedir. Adıyaman, özellikle farklı siyasi grupların bir arada bulunduğu Tolbiac gibi kampüslerde sağ ve sol görüşlü gruplar arasında fiziksel tartışmaların yaşandığına dair bilgiler duyduğunu belirtir. Bu durum, Fransa’daki üniversite ortamının ne kadar siyasi ve dinamik olabileceğinin bir göstergesidir.

Öğrenci Eylemleri ve Protesto Kültürü

Fransa’daki üniversitelerin güçlü bir protesto kültürüne sahip olduğunu ifade eder. Öğrencilerin toplanamaması için özel olarak dikey tasarlanan binalarda bile asansörleri bloke ederek eylem yapabildiklerini anlatır. Paris 1 (Panthéon-Sorbonne) ve Paris 8 gibi üniversitelerin sık sık öğrenciler tarafından kapatılması, bu eylem kültürünün ne kadar yaygın olduğunu göstermektedir.

Akademik Formasyon ve Uyum Süreci

Adıyaman, Fransa’daki akademik hayata adapte olurken yaşadığı zorlukları dile getirerek, iki ülke arasındaki akademik formasyon farkını ortaya koyar.

Felsefe ve Argümantasyon Temelli Eğitim

Fransa’daki lise eğitiminin felsefe, eleştirel düşünce ve argüman geliştirme (argümantasyon) becerilerine büyük önem verdiğini belirtir. Türkiye’de aldığı ve daha çok “test ve soru-cevap mantığına” dayalı lise eğitiminin ardından, bu yeni ve tartışmacı akademik dile adapte olmakta başlangıçta zorlandığını ifade eder.

Akademik Dil ve Düşünce Yapısı Farkı

Notre-Dame de Sion gibi bir Fransız lisesinden mezun olmasına rağmen, Fransa’ya ilk geldiğinde akademik dili ve günlük konuşma dilini anlamakta zorlandığını belirtir. Kendi ifadesiyle, bu durum sadece dilbilgisiyle ilgili değil, aynı zamanda düşünce yapısını değiştirmeyi gerektiren bir süreçti.

Öğretim ve Değerlendirme Yöntemleri

Fransa’daki ders işleme ve değerlendirme yöntemleri de Türkiye’de alışık olduğu sistemden farklılıklar göstermektedir.

Üniversitelerde derslerin, kalabalık amfi dersleri ve bu derslerde öğrenilen bilgilerin pekiştirildiği, soru sorma imkanı sunan daha küçük gruplarla yapılan “TD” (travaux dirigés — özel dersler) olarak ikiye ayrıldığını belirtir. Bu ikili yapının öğrenmeyi destekleyen etkili bir sistem olduğunu düşünmektedir.

Bir hocanın, temel bilgilerin aktarıldığı birinci sınıf derslerinde daha otoriter bir tavır sergilerken, ileri sınıflarda aynı hocanın daha interaktif ve katılımcı bir yönteme geçebildiğini gözlemlemiştir. Bu, dersin seviyesine ve amacına göre pedagojik yaklaşımın değişebildiğini göstermektedir.

Üniversite Başvuru Süreci

Adıyaman, Fransa’daki üniversitelere başvuru sürecinin Türkiye’den gelen bir öğrenci için nasıl işlediğine dair kişisel deneyimini de paylaşır.

Campus France Mülakatı

Liseden sonra başvuru yapan öğrencilerin Taksim’deki Fransız Kültür Merkezi içinde yer alan Kampüs Frans ofisinde bir mülakata girmeleri gerektiğini belirtir. Bu mülakatın hem öğrencinin Fransızca seviyesini ölçmek hem de motivasyonunu anlamak amacıyla yapıldığını söyler. Hukuk bölümünü bırakıp sinemaya geçme nedeninin sadece bu mülakatta sorulduğunu ve bunun dışında kabul sürecinde bir zorluk yaşamadığını ifade eder.

Röportajın tamamını Sinematik Yolculuklar kanalından dinleyebilirsiniz…

[embed]