Unheimlich, Kurak Günler

Kurak Günler (2022) — Emin Alper, Açılış Sekansı.

Unheimlich, yani tekinsizlik; Freud’un ifadesiyle, uzun bir süredir bilinçaltında bulunan, geçmişte tanıdık olan ve zihinde bastırılmış olanın yeniden açığa çıkmasıyla ortaya çıkan bir tür dehşet olarak tanımlanmıştır (Freud, 1999). Emin Alper’in 2022'de vizyona giren ve daha girmeden önce de birçok tartışmaya konu olan filmi Kurak Günler üzerine makaleler ve incelemeler yazıldı elbet; fakat bu kavram filmi çok başarılı bir şekilde özetler nitelikte.

Film büyük bir obruk görüntüsüyle başlıyor. Bu obruğun Emin Alper tarafından tıpkı filmdeki domuzlar ve fareler gibi kasıtlı yapılan bir metafor olduğunu anlıyoruz. Bu film yavaş bir çürümenin değil, tehlikeli ve kısıtlı zamanımızın kaldığını yüzümüze çarpan bir yozlaşmanın uyarısı. Bu yüzden başarılı ve modern diyebileceğimiz başarılı savcı Emre, kasabaya ilk geldiğinde kasaba halkı sokaklarda vahşice eğlenerek ve havaya ateş açarak kanlar içindeki bir domuzu kovalıyor. Körlüğe ve yabaniliğe tutulan aynanın korkunç sekansı.

Film sürekli bir tekinsizlik ve belirsizlik sarmalıyla ilerliyor. Tekinsizliğin ana kaynağıysa belirsizlikten gelmektedir. Bilinçdışında bastırılan şeylerin yüzeye çıkma korkusu ve kaygısı da yine aynı tekinsizliği yaratır. Alper, filmde gazeteci Murat ve savcı Emre arasındaki homoerotik gerilimle bu korkulara gönderme yapar. Çünkü Emre kuralları olan, işini ve mevkisini önemseyen başarılı bir savcıdır ve hissettiği cinsel gerilimler onun için yalnızca bastırılmış potansiyel korkulardır. Böyle vahşi, normlarla donatılmış bir kasabada Murat’ın ısrarla ona her olayda yakın durması, her yerden aniden çıkması Emre için bir tekinsizlik yaratır.

Avukat Şahin, Savcı Emre ve Kemal — Rakı masası sahnesi (Pekmez’in tecavüze uğradığı gece).

Şahin’in belediye başkanının oğlu olmasından dolayı gücünü koruması için ısrarla Emre’yle aralarını iyi tutmaya, kendi çıkar odaklı sistemlerinin içine sezdirmeden, dostça sokmaya çalıştığını gördüğümüz rakı gecesinde bir tecavüz gerçekleşiyordu. Savcının filmin çoğunda gözümüzde ilkeleri olan, adaletin temsilcisi iyi bir karakter imajı, filmin sonlarına doğru o gece Pekmez’e tecavüz edenlerden biri olabileceğine dair bir kanıt bulmamızla yıkılıyordu. Böylece tekrar bir tekinsizlik duvarına tosluyoruz. Bilinçdışında bastırdığı homoerotik hislerin intikamını almak istediği için mi bir kıza tecavüz ettiği belirsizliğiyle birlikte elimizdeki tek ipucu Şahin’in “Savcım, uyandın mı? Bak, tam zamanında uyandın! Hadi gel söylenenleri boşa çıkaralım.’’ sözüdür.

Savcı Emre — Yüksek doz alkol aldığı ve zar zor hatırladığı gecenin sabahı.

Tekinsizlik durumu ortaya çıktığında, insanlar heyecanlanabilir ve hatta mantıksal ilkelerden sapabilirler (Freud, 2019) Olayın ardından Emre’nin fail olma ihtimali arttıkça savcının davranışları fark edilir derecede değişir. Böylece tekrardan bir tekinsizlik bulantısı başlar. Emin Alper’in filmin çoğunluğunda bunu bulantı ve bunalımdan ziyade gerilim yaratarak vermeye çalıştığını düşünüyorum.

Bastırılan hislerin geri dönüşü, filmde Emre’nin tedirgin olduğu anlarda açıkça görülebilir. Rakı gecesine ait anıların Emre’nin korktuğu anlardan sonra hatırlanması, bu bastırmaların zorlayıcı durumlar tarafından tetiklendiğini gösterir. Savcının travmalarıyla yüzleşmesi ve bastırdığı durumların bilince çıkışı, filmdeki anlatının iskeletini oluşturmuştur.

Emre ve Murat kasabalılar tarafından linçlenmeye ve kovalanmaya başlar.

Yabancılaşma ne kadar artarsa, tekinsizlik de aynı oranda artacaktır; bu sebeple kentten taşraya gelen birinin ilk yüz yüze geleceği bu tekinsizlik çukurudur. Bu çukur o kadar belirsizdir ki her an insanı içine çekebilir, öldürebilir ya da vahşice büyümeye devam eder. İktidar ve güç sahiplerinin çürümüşlüğü bu obrukların büyüme problemiyle anlatılır. Kasabadaki obruklar da, tıpkı Emre ve Murat’ı final sahnesinde onları kovalayan kasabalılardan ayırmaları gibi, çözülemeyen politik bir güç savaşından kaynaklanır.

Referanslar

Freud, S. (1999). Sanat ve Edebiyat. (Çev: E. Kapkın & A. Tekşen Kapkın). İstanbul: Payel Yayınevi.

Eraslan, Büşra, and Ömer Eraslan. “Tekinsiz Hatıralar: Kurak Günler (Emin Alper, 2022) Filminde Tekinsizlik Kavramının İzsürümü.” SineFilozofi 17.