Anneniz Analitik Düsünüyor mu?

Annem, “Sence ben analitik düşünüyor muyum?” diye sorunca bir an duraksadım. Bu soru iş görüşmelerinin vazgeçilmezi, kendimizi havalı göstermenin temel göstergesi değil mi? Hayır, sadece bu kadarla sınırlı olamaz.

Günlük hayatta analitik düşünme. Ev tipi analitik düşünme. Kendi kendinize evde deneyebilir, tarifi eş dostla paylaşabilirsiniz. Çünkü analitik düşünemeyen insanlar tarafından çevrelendiğimiz şu günlerde, hayatımız milyonlarca bilginin arasında sıkışıp kalmış, iyiyi kötüyü ayırma ölçümüz şaşmış, doğru ile yanlışı ayırmakta zorlanıyor, bir süre önce inanmadığımız her şeye göre göre alışıyor ve inanmaya başlıyoruz.

İşte bugün konumuz bu olsun. Biraz tüm bilgi güvenliği ve siber güvenlik konularından uzaklaşıp sadece çocukluktan yaşlılığa ihtiyacımız olan düşünme gücünden bahsedelim.

Size akademik bir makale yazmayacağım. Sadece analitik düşünmenin ne olmadığını anlatacağım. Hem de bunu basit bir hikaye ile daha da basitleştireceğim. Çünkü herkes anlasın istiyorum. Yoksa Google üzerinden sonsuz analitik düşünme yazısına ulaşabilirsiniz.

Analitik düsünme ne degildir?

1. Duygusal Kararlar: Analitik düşünme, duygusal tepkilerle değil, mantıklı ve objektif değerlendirmelerle ilgilidir.
2. Tahmin ve Varsayımlar: Analitik düşünme, somut veriler ve kanıtlar üzerine kuruludur, tahminler veya varsayımlar üzerine değil.
3. Rastgele Yaklaşımlar: Sistematik ve yapılandırılmış bir süreç gerektirir, rastgele veya plansız yaklaşımlar analitik düşünmenin bir parçası değildir.
4. Önyargılar:Analitik düşünme, önyargılardan arınmış olmalıdır. Kişisel inançlar veya önyargılar analitik süreci olumsuz etkiler.

Analitik düşünme, aynı zamanda şunları da içermez:

1. Karmaşıklaştırma: Analitik düşünme, karmaşık problemleri basitleştirerek çözmeye çalışır, onları daha da karmaşık hale getirmez.
2. Hızlı ve Düşüncesiz Kararlar: Aceleyle alınan kararlar yerine, dikkatli ve düşünülmüş analizler yapmayı gerektirir.
3. Tek Taraflı Bakış Açısı: Farklı perspektifleri ve olasılıkları göz önünde bulundurur, tek bir bakış açısına saplanıp kalmaz.
4. Yüzeysel İnceleme: Derinlemesine analiz yapmayı gerektirir, yüzeysel ve geçici çözümlerle yetinmez.

Analitik düşünme ayrıca şunları da içermez:

1. Kalıplaşmış Düşünceler: Esnek ve yaratıcı düşünmeyi teşvik eder, kalıplaşmış ve sabit fikirlerle sınırlı kalmaz.
2. Kısa Vadeli Çözümler: Uzun vadeli ve sürdürülebilir çözümler arar, geçici ve kısa vadeli çözümlerle yetinmez.
3. Teknolojiye Aşırı Bağımlılık: Teknolojiyi bir araç olarak kullanır, ancak tamamen ona bağımlı kalmaz. İnsan zekası ve muhakemesi her zaman ön plandadır.
4. Detayları Göz Ardı Etme: Küçük detayları önemser ve göz ardı etmez, çünkü detaylar genellikle büyük resmi anlamada kritik rol oynar.

Iste bize kötü örnek bir hikaye

Bir zamanlar, küçük bir kasabada yaşayan Tezcan adında biri vardı. Tezcan, evinin arkasındaki bahçede sebze ve meyve yetiştirmeyi çok severdi. Bir gün, bahçesinde bazı bitkilerin solmaya başladığını fark etti. Bu durum onu çok üzdü ve hemen bir çözüm bulmaya karar verdi.

Duygusal Kararlar: Tezcan, “Bu bitkiler benim çocuklarım gibi, hemen en pahalı gübreyi alıp onları kurtarmalıyım!” diye düşündü. Duygusal bir karar vererek, markete gidip en pahalı gübreyi satın aldı.

Tahmin ve Varsayımlar: “Geçen yıl bu gübreyi kullanmıştım ve işe yaramıştı, bu yıl da kesin işe yarar.” diyerek varsayımda bulundu. Bitkilerin bu yıl farklı bir sorunu olabileceğini düşünmeden aynı gübreyi kullandı.

Rastgele Yaklaşımlar: Tezcan, “Hadi bahçeye rastgele su dökelim, belki işe yarar.” diyerek plansız bir şekilde bitkileri sulamaya başladı. Bitkilerin su ihtiyacını ve toprağın durumunu göz önünde bulundurmadı.

Önyargılar: “Bu bitkiler sadece güneşi sever, gölgeye ihtiyaçları yok.” diyerek önyargılı bir yaklaşım sergiledi. Bitkilerin farklı ışık ihtiyaçlarını dikkate almadı.

Karmaşıklaştırma: Tezcan, “Her gün farklı bir yöntem deneyeyim, belki biri işe yarar.” diyerek gereksiz karmaşıklık ekledi. Bu, bitkilerin daha da stres altına girmesine neden oldu.

Hızlı ve Düşüncesiz Kararlar: “Bu sorunu hemen çözmeliyim, fazla düşünmeye gerek yok.” diyerek aceleyle kararlar aldı. Bitkilerin durumunu detaylıca incelemeden çeşitli yöntemler denedi.

Tek Taraflı Bakış Açısı: “Sadece benim bildiğim yöntemler işe yarar.” diyerek tek bir bakış açısına saplandı. Komşularının veya bahçıvanların önerilerini dikkate almadı.

Yüzeysel İnceleme: “Bu gübre iyi görünüyor, hemen kullanayım.” diyerek yüzeysel bir inceleme yaptı. Gübreyi kullanmadan önce bitkilerin ihtiyaçlarını ve toprağın durumunu analiz etmedi.

Sonuç olarak, Tezcan’nin bitkileri daha da kötüleşti. Komşusu Mehmet, Tezcan’a bitkilerin toprağının asidik olduğunu ve bu yüzden solduklarını söyledi. Mehmet’in önerisiyle, Tezcan toprağın pH seviyesini ölçtü ve uygun bir gübre kullanarak bitkilerini kurtardı. Tezcan, yaptığı hatalardan ders aldı ve bir dahaki sefere daha dikkatli ve analitik düşünerek bahçesiyle ilgilenmeye karar verdi.

Keske bu kadar kolay olsa.

Analitik Düsünme Nedir?

Analitik düşünme, bir problemi veya durumu sistematik ve mantıklı bir şekilde çözme sürecidir. Bu süreç, veri toplama ve analiz etme, objektif değerlendirme, sistematik yaklaşım, detaylı inceleme, farklı perspektifleri göz önünde bulundurma ve uzun vadeli düşünme gibi adımları içerir. Analitik düşünme, duygusal tepkilerden arınmış, gerçeklere dayalı ve sürdürülebilir çözümler arayan bir yaklaşımdır.

Kısaca, yukarıdakileri yapıyorsanız analitik düşünemiyor olabilirsiniz. Ama kim her gün analitik düşünebilir ki?