Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Federasyonla Yönetilemez

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Federasyonla Yönetilemez

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Federasyonla Yönetilemez

2020 yılında, 39. Mekanize Piyade Tümeninde askerlik yaparken Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) eşsiz atmosferini, insanlarını ve siyasi dinamiklerini yakından gözlemleme fırsatı buldum. Ada, tarih boyunca birçok medeniyetin kesişme noktasında oluşmuş; Ancak bugün siyasi olaylar ve gelecek üzerine devam eden tartışmalar, burada hem birikmiş hem de duygusal bir mesele haline getiriyor. Bu yazıda, KKTC'nin federasyon modeliyle sürdürülmesinin neden sürdürülebilir bir çözüm olmadığını ele alacağım.

Federasyonun Cazibesi ve Gerçekler Federasyonu, yıllar boyunca Birleşmiş Milletlerin öncülüğündeki Kıbrıs müzakerelerinde en çok konuşulan çözüm modelidir. İki toplumlu, iki bölgeli bir federasyon, Türk ve Rum toplumlarının eşit haklarla bir araya gelmesini öngörüyor. Teoride barış ve uzlaşma vaat eden bu model, pratikte hem yerlerde hem de güncel dinamikler nedeniyle uygulanabilir olmaktan uzak.

Askerlik süresi boyunca, Kıbrıslı Türklerle yapılan sohbetlerde Rum olaylarında derin güvensizliği bizzat yaşadım. Ayrıca, güncel olaylar toplumda büyük etkiler bırakıyor. Özellikle 1950'lerde ve 1960'larda EOKA terör örgütü tarafından yapılan saldırılar sonucunda birçok Türk vatandaşı ve askerin hayatı yaşanmıştır. Bu tarihi olaylarda, Kıbrıs Türk toplumunda federasyon gibi ortak yönetim modellerine karşı temkinli bir yaklaşım oluşturuldu.

Federasyonun Tuzakları Federasyon modelinin en büyük sorunu, tarafların “eşitlik” yönteminin farklı anlamlandırmasıdır. Türk tarafı, federasyonu iki eşit kurucu bölünme olarak görürken; Rum tarafı daha merkezi bir yönetimi savunuyor. Bu temel farklılık, geleneksel ticaretlerin performansının ana nedenidir.

2004 Annan Planı referandumunda, Türk tarafı federasyonu desteklenmiş, Rum tarafının %76'sı ise plan reddetmişti. Bu durum, Rum toplumunun özgürlüğünün birliğini birleştirmediğini gösteriyor.

Ekonomik ve siyasi izolasyon ve federasyonun uygulanabilirliği genişliyor. KKTC, uluslararası tanınma eksikliği nedeniyle birçok alanda ambargolar ve kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyor. Federasyon adı altında KKTC'nin özerkliğinin sınırlanması, Türk tarafı için kabul edilemez bir senaryo.

İki Devletli Çözüm: Daha Gerçekçi Bir Yol Kıbrıslı Türklerin kendi devletlerine olan bağlılığı ve Türkiye ile güçlü bağları, federasyondan çok seçimleri gösteriliyor. Askerlikte gözlemlediğim “Bir daha 1963'ü yaşamayız” söylemi, federasyona alternatif güvensizliği özetliyor.

İki devletli çözüm, adada iki ayrı egemenlik varlıklarını kabul ediyor. Bu model, ayrılıkların kendi kaderini paylaşma hakkını tanırken, “zoraki ortaklığı” yerine barışçıl bir komşuluk ilişkisini mümkün kılıyor. Ayrıca Türk tarafının güvenliği ve ekonomik refahı da daha sağlam şekilde korunabilir.

Sonuç Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, bölgesel tecrübeler ve güncel gerçekler federasyonla yönetilemez. 39. Mekanize Tümeninde sürdürüldüğüm süre boyunca, adanın özgür iradesini ve güvenlik kaygılarını anlamamı sağladı. Federasyon, özgürlük ve güven üzerine kurulması gereken bir model; Ancak Rum tarafının bu ilkelere bağlı olduğuna bağlı olan inanç oldukça zayıftır. KKTC'nin geleceği, kendi ülkelerini koruyarak ve uluslararası toplumun hak ettiği yeri alarak şekillenmelidir. İki devletli çözüm, bu hedefe yönelik ve gerçek yolu gibi görünüyor.

Not: Bu yazı, 2020'de askerlik hizmetimde edindiğim kişisel gözlemlerime dayanmaktadır.