വാർത്തകളുടെ അതിപ്രസരവും നഷ്ടമാകുന്ന വിവേചനശക്തിയും

Reading #Reflecting #HabitBuilding

രാവിലെ കണ്ണുതുറക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കൈകൾ ആദ്യം തിരയുന്നത് എന്തിനെയാണ്? യാതൊരു ആലോചനയുമില്ലാതെ മൊബൈൽ ഫോണിലേക്ക് നീളുന്ന ആ കൈകളും, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീൽസുകളിലൂടെയോ ന്യൂസ് ഫീഡുകളിലൂടെയോ കണ്ണോടിക്കുന്ന ആ ശീലവും ഇന്ന് നമ്മളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരുടെയും ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്തെങ്കിലും പുതിയ വിശേഷങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് അറിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ ലോകത്തിൽ നിന്ന് നമ്മൾ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുമെന്ന ഒരുതരം ഭയം (FOMO) നമ്മളെ എപ്പോഴും വേട്ടയാടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഈ അമിതമായ വിവരശേഖരണവും വാർത്താഭ്രമവും നമ്മുടെ മനസ്സിനെ ആഴത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് ബാധിക്കുന്നത് എന്ന് നമ്മൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

ഈ അടുത്തിടെ ഒരു പുസ്തകം വായിക്കുന്നതിനിടയിലാണ് വളരെ വിചിത്രവും എന്നാൽ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഒരു നിരീക്ഷണം എന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടത്. സോഷ്യൽ മീഡിയയും സ്മാർട്ട്‌ഫോണും ജനിക്കുന്നതിനും എത്രയോ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ്, കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ വർഷം 1800-ൽ, ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കവി — വില്യം വേർഡ്സ് വർത്ത് — മനുഷ്യന്റെ ഈ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് വളരെ കൃത്യമായി എഴുതിവെച്ചിട്ടുണ്ട്! ആ വരികൾ എന്നെ ശരിക്കും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി.

ഈ പുസ്തകം വായിക്കുന്നതിന് മുൻപ്, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കടന്നുകയറ്റമാണ് നമ്മുടെ സമാധാനം കളയുന്നത് എന്നാണ് ഞാൻ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ വായന എന്നെ മനസ്സിലാക്കിച്ചത്, ഇത് വെറുമൊരു സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കാനും കൂട്ടമായി ജീവിക്കാനും തുടങ്ങിയ കാലം മുതൽക്കേ രൂപപ്പെട്ട ഒരു വിനാശകരമായ മാനസികാവസ്ഥയാണെന്നാണ്. ആ വരികൾ ഇതായിരുന്നു:

“ദിനംപ്രതി നടക്കുന്ന വലിയ സംഭവങ്ങളും, മണിക്കൂറുകൾക്കകം വാർത്തകൾ കൈമാറുന്ന സംവിധാനങ്ങളും… മനുഷ്യനിൽ അസാധാരണമായ സംഭവങ്ങൾക്കായുള്ള ആഗ്രഹം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അമിതമായ ഉത്തേജനം മനസ്സിന്റെ വിവേചന ശക്തിയെ തളർത്തുകയും അതിനെ ഏതാണ്ട് ഒരു മൃഗീയമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”

ഈ വരികൾ ഇന്നത്തെ നമ്മുടെ ജീവിതവുമായി എത്രത്തോളം അടുത്തുനിൽക്കുന്നു എന്ന് നോക്കൂ! ഓരോ മിനിറ്റിലും ഫ്ലാഷ് ന്യൂസുകളും ബ്രേക്കിംഗ് ന്യൂസുകളും നമ്മുടെ ഫോണുകളിലേക്ക് എത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എവിടെയെങ്കിലും ഒരു അപകടം നടക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വലിയ സംഭവം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ മറ്റൊന്നിനായി നമ്മുടെ മനസ്സ് അടുത്ത നിമിഷം തന്നെ കാത്തിരിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ ‘അമിതമായ ഉത്തേജനം’ (Hyper-stimulation) കാരണം നല്ലതും ചീത്തയും ഏതെന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള മനസ്സിന്റെ ശേഷി, അഥവാ നമ്മുടെ ‘വിവേചനശക്തി’ നമുക്ക് അറിയാതെ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുകയാണ്.

തുടർച്ചയായ വാർത്തകളും വിവരങ്ങളും വിരൽത്തുമ്പിൽ എത്തുമ്പോൾ നമ്മൾ വിചാരിക്കുന്നത് നമ്മൾ വലിയ അറിവുള്ളവരായി മാറുന്നു എന്നാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത് നേരെ തിരിച്ചാണ്. ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തകൾക്കോ വായനയ്ക്കോ ഉള്ള ക്ഷമ നഷ്ടപ്പെട്ട്, മനസ്സ് വെറുമൊരു നിഷ്ക്രിയമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് (Passive state) മാറുന്നു. എന്തും പെട്ടെന്ന് കണ്ട് മറക്കുന്ന, ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കാത്ത ഒരു തരം മൃഗീയമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നമ്മൾ തരംതാണുപോകുന്നു എന്ന് പറയുമ്പോൾ അതിൽ നമ്മൾ സമ്മതിച്ചേ തീരൂ.

നമുക്ക് ചുറ്റും നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ അറിയുന്നത് നല്ലതാണ്, എന്നാൽ അത് നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ ശാന്തതയെയും ചിന്താശേഷിയെയും തകർക്കുന്ന രീതിയിലാകരുത്. വിവരങ്ങൾ അപ്പാടെ വിഴുങ്ങുന്ന വിഴുങ്ങികളായി മാറാതെ, അവയെ വിവേചനബുദ്ധിയോടെ സമീപിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കണം. മനസ്സിന് അല്പം വിശ്രമവും ഏകാന്തതയും നൽകുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിന് സ്വന്തമായി ചിന്തിക്കാനും സർഗ്ഗാത്മകമായി പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയൂ. വലിയ സാഹിത്യ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലാതെ തന്നെ നമ്മുടെ നിത്യജീവിതത്തിലേക്ക് നോക്കിയാൽ മനസ്സിലാക്കാവുന്ന ലളിതമായൊരു സത്യമാണിത്.

വാർത്തകളുടെയും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകളുടെയും ഈ അതിവേഗ ലോകത്ത്, ദിവസത്തിൽ കുറച്ചു സമയമെങ്കിലും ഫോണും ഇന്റർനെറ്റും മാറ്റിവെച്ച് നിശബ്ദമായിരിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ടോ? പുറത്തുനിന്നുള്ള ബഹളങ്ങൾ താല്ക്കാലികമായി നിർത്തിവെച്ച്, മനസ്സിന്റെ വിവേചനശക്തിയെ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ഇന്ന് മുതൽ നമുക്ക് ശ്രമിച്ചുതുടങ്ങാം. കാരണം, നിരന്തരം ഉത്തേജിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു മനസ്സ് വെറുമൊരു യന്ത്രം മാത്രമാണ്; ശാന്തമായ മനസ്സിൽ മാത്രമേ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ജനിക്കുകയുള്ളൂ.