Beden Dili ve Günlük Hayatta Karşılaştıklarım

Yaklaşık 4–5 yıldır beden dili ve mikro ifadeler üzerine araştırmalar yapıyor, bu alanda kitaplar okuyup gözlemlerimi not alıyorum.

Çok uzatmadan konuya girelim.

Genel olarak resepsiyonda çalışırken karşılaştığım durumlardan biri misafirlerin odadaki bazı şeylerin kirli olduğu veya fotoğraflara benzemediğini söyleyerek iptal etmek istediklerini belirtmesi oluyor ancak genelde buradaki konu tamamen daha ucuza otel bulmalarından kaynaklanıyor. Bu durumlarda bunu şuradan anlayabiliyorum, misafir geriye çekiliyor oda kirli derken ve göz temasında bulunuyor uzun süre deneyimlerim ve bilgilerim ışığında da yalan söylediğimizde göz kaçırmamız mitini kenara bırakarak söyleyebileceğim şey tam aksi olan gözlerin içine bakmaktır çünkü karşımızdaki kişinin bize söylediği yalana inanıp inanmadığımızı test etmektedir kendi içinde. Ayrıca geriye doğru kaçması ise bize bu konuyu hızlıca kapamak istediğini belirtir, tabii ki bu iki belirtiden yalan olduğunu çıkartamayız. Tek taraflı omuz silkme bazen emin olmama veya kararsızlık göstergesi olabilir ancak tek başına güvenilmez.

Özellikle erkeklerde yakalayabileceğiniz durumlardan biri göğüs kabartıp aynı zamanda enseye dokunmaktır bu nadir görülür çünkü biri stresten dolayı sakinleştirici alanı ellemektir diğeri ise burada yetkili benim diye gösterip daha büyük gözükmeye çalışmaktır. Ancak bunu gördüğümüz durumlarda özellikle enseye, kafaya ve burna giden eller genelde söylediği şeye güvenmiyor demektir ve bu verdiği bilgiler onda stres, kaygı, rahatsızlık veya düşünme belirtisi gösterebilir. Şüphe uyandıracak durumlardır bunlar.

İş görüşmelerinde dikkat ettiğim şey ise genelde görüştüğüm kişiler bana soru sorduktan sonra beni analiz ederler ancak ben soru sorduğum zaman geriye yaslanır veya oturuş düzeltirler bu durumdan rahatsız oldukları için veya ekrana bakar gibi yapar ve kağıtlarla oynarlar Benim deneyimlerimde bazı kişiler bunu böyle algılıyor gibi görünüyordu. Genelde de iş deneyimi az olduğu zaman yüzlerine dikkat ederseniz küçük bir dudak kalkması yaşanacaktır işlerden bahsederken bu küçümseme belirtisidir. Böyle durumlarda kendinize güvenerek konuşmak hatta gerekirse daha dik oturarak burada ben de bir bireyim etkisi yaratabilirsiniz.

Bir başka bahsetmek istediğim konu ise tiksinmedir. Genelde tiksinmeyi şu hareketlerin birleşiminden anlarız. Geri çekilme, yaslanma, göz kısılması, burun kırışması veya oynaması. Geri çekildiğimiz zaman o konudan uzaklaşmak isteriz aynı şekilde göz kısılması veya anlık kapanması ise o konuyu göz ardı etmek ondan kaçmak istediğimizi belirtir çünkü mantıken bunu yaptığınız zaman oradaki konuyu görmek istemiyor gibi düşünebilirsiniz kendinizi. Burun kırışması ve oynaması ise dünya dilinde çok yaygındır onu hemen anlayabilirsiniz.

Yüzden bu kadar bahsettik ama beden dili her zaman yüzden oluşmamaktadır.

Ayaklarımız da çok önemlidir. Eğer ayaklar görebileceğiniz bir mesafede ise sohbet ederken şunlara dikkat edin.

Ayaklar ne tarafa dönük? Biri size biri kapıya bakıyor ise orda rahat hissetmiyordur kişi ve konuyu kapamak veya gitmek istiyordur.

Ayakların sandalye, koltuk altına çekilmesi ise utanma veya stres sebepli olabilir çünkü bu da kendimizi saklamaya yellenilmiş bir harekettir. Deve kuşunun kafa saklaması gibi düşünebilirsiniz. Hatta konuya değinmişken insanlar utandıkları zaman genelde aşağı bakar ve kafaları belirli bir miktarda aşağı eğilir bu da deve kuşu metodu gibidir kendimizi saklamaya çalışırız.

Üst beden Öne doğru yaslanmış ve ayaklar size bakıyor ise bu konuya ve size ilgili demektir.

Genelde ilk buluşmada olan insanlar arkaya yaslanmaya yeltenir ve kollarını birbirine kavuşturur ( bu kendini korumaya almak ve savunmaya geçmektir çünkü rahat değildir.)

Tabii ki bu her zaman savunma demek değildir çünkü kişi üşüyor olabilir, rahat oturuyor olabilir veya alışkanlık olabilir bunları analiz etmek her zaman önemlidir.

Eğer masaya bedeni yaklaşmış dinlerken yüz hatlarına bakıyor ise bu konuya ilgili demektir uzaktan bakarak bunu görürsem o çift için sevinirim.

Oturduğunuzda masada önünüzde bir şey olmamasına dikkat edin, eğer konuştuğunuz konu onu rahatsız ederse genelde sigara paketi, anahtar, içecek, peçete kabı gibi şeyleri koyduğunu görürseniz bu konulardan kaçının çünkü araya bir duvar örüyor bu konuda sizinle aynı fikirde olmadığı için savunmaya geçiyor demektir. Tabii ki sadece bundan değil ayrıca gözlerin kısılıp kapanması ve geriye yaslanma var mı diye analiz etmemiz gerekir.

Genelde mutlu olduğumuzda dudaklarımızın kenarından gözlerimizin yanına doğru çekilmesi gerçekleşir bu gerçek mutluluktur ve gözlerimizin kenarında kırışıklıklar olur. Eğer sahte gülümse mi anlamak istiyorsanız bu ikisine bakmanız yeterlidir, genelde dişler pek gözükmez dudaklar sıkışır ve gözlerin kenarları kırışmaz.

Bacakların sallanması genelde stres olarak kabul edilir ancak bir konuda heyecanlandığımızda da bunu görebiliriz. Ayaklarımızı yere vurmakta konudaki heyecan duygu yüksekliğini belirtir aynı dans ederken ki zıplamamız gibi.

Elleri birbirine kavuşturup ovalamak ise genelde stres belirtisidir çünkü yatıştırıcı bir harekettir. Ayrıca parmakları birleştirip avuç açmak ise yetki bende seni dinliyorum ciddiyim demektir ve kolları kocaman açarak bir masaya, sehpaya veya resepsiyona dayanmak burada rahatım benim alanım burası diyerek sahiplenmektir.

Yatıştırıcı hareketlerden biride boynu okşamaktır, kadınlarda genelde saçlarla oynamak ve boynu okşamak (göğsün üstündeki kaval kemiği) görünür. Boynumuzu okşamak oradaki sinirleri ellediğimizden dolayı bizi sakinleştirmektedir. Buna örnek olarak anneannemi kaybettiğimde annem nefes nefese ağlarken boynunu okşamasını söylemiştim başta dinlemedi ama yaptıktan 10 saniye sonra rahatlayışını gözlerinden ve nefesinden anlayabiliyordum.

Saçlarla oynamak ise genelde Hollywood efektidir diye bir şehir efsanesi de var ancak bunun bilimsel bir tarafı yok ama yalan olan bir tarafı da yok. Saçlarla oynamak bazen flört davranışı olarak yorumlansa da stres, alışkanlık veya rahatlama amacıyla da yapılabilir. Bu nedenle tek başına ilgi göstergesi olarak değerlendirilmemelidir.

Elleri karna koymak veya oraya çanta gibi eşyalar koymak da aynı şekilde savunmadır. Kendimizi güvende hissetmediğimiz zamanlarda elimiz karnımıza gider veya oraya çanta gibi eşyalar koyarak araya bariyer ekleriz. Kadınlar genelde karın erkekler ise genital bölgeye yakındır.

Korktuğumuzda genelde gözlerimiz bir nebze ağzımız ise bir nebze açılır. Bunu bariz şekilde gözlemleyebiliriz.

Alaycı bakışlarda göz altından süzme ve dudağın tek bir tarafının havaya kalkması gözlemlenir.

Gözlerimizin sağ veya sola bakmasını konu alırsak, bu tamamen bir şehir efsanesinden ibarettir. Ancak bunu görebildiğimiz durumlar mevcuttur.

Genelde yalan söylerken ses desibelimiz artar ve yalan söylemeden önce minik bir duraksama yaşar veya aynı kelimeyi tekrar ederiz ve onaylama bekleyerek karşıdan gözlerinin içine bakarız. Ancak tabii ki stres altında da ses tonu değişen insanlar olabilir ama dediğim gibi stres olmasını gerektiren konuyu da ona bağlayabiliriz. Bunu yapmamaya dikkat edin ve bu belirtiler şüphe oluşturabilir ancak tek başına yalanın kanıtı değildir. Bazı insanlar yalan söylerken normalden fazla göz kırpmaya başlar veya normalde fazla göz kırpmadan durur bunları fark etmek için iyi analiz yapmak gerekmektedir.

Ayrıca ellerle oynamak ta yalan söylediğini destekleyen bir harekettir çünkü yatıştırıcı bir harekettir, ellerle oynama stres göstergesi olabilir. Ancak stres yalnızca yalandan kaynaklanmaz.

Tabii ki bu anlattıklarımı yapmak için sadece göze, yüze veya sadece ele odaklanmayıp aynı anda tüm vücuda hakim olmanız gerekmektedir. Bir zaman sonra bunları isteyerek veya istemeyerek yapacaksınızdır. En çok tavsiye edebileceğim şey size The Mentalist, Lie to me gibi dizileri izleyip Joe Navarro gibi insanların kitaplarını okuyup, Joe Navarro gibi insanların videolarını izleyerek ve benim şuanda yaptığım gibi kendinize not çıkararak bildiklerinizi pekiştirerek yapabilirsiniz. Kendinizi yapmak için zorlarsanız ve odaklanmaya çalışırsanız genelde hatalı çıkarsınız. O yüzden önce sakin olmalı ve yapacağınız işe odaklanmalısınız. Bu yazıda anlatılan davranışlar tek başına kesin sonuç vermez. Beden dili değerlendirilirken kişinin normal davranışları (baseline), içinde bulunduğu ortam ve davranışların birlikte görülmesi dikkate alınmalıdır.

Teşekkürler.

Mete Bulut

Kaynak:

Joe Navarro — What Every BODY Is Saying

Paul Ekman — Emotions Revealed

Desmond Morris — Bodytalk

Joe Navarro — Beden Dili

The Mentalist

Lie To Me