“Kopieer en plak dit bericht!” — Waarom doen we dat toch?

Hein’s Kronkels — Nummer 3 van 8 juni 2025

✉️ De kettingbrief is terug — maar dan digitaal

Je kent ze vast: Facebookberichten die eindigen met een oproep in de trend van “Kopieer en plak dit op je tijdlijn voordat het te laat is!” Vaak gaan ze over op handen zijnde betalingen, vermeende censuur of andere urgent klinkende boodschappen. Recent nog circuleerde massaal het bericht dat we Facebook vanaf 1 juni 2025 zouden moeten gaan betalen. Resultaat: je hebt ze vast ook wel zien langskomen, de berichtjes van mensen die met Facebook zijn gestopt of zullen gaan stoppen.

Inmiddels zijn we al een week voorbij de “doemdatum” van 1 juni 2025. Hebben jullie een bericht of zelfs officieel schrijven van Facebook gekregen waarin ze je betalingsgegevens opvragen omdat er betaald moet gaan worden? Ik in elk geval niet. En let op mijn woorden: het zal blijken dat van dit Wild West verhaal niets, maar dan ook echt niets waar is. Helaas hield dit velen blijkbaar niet tegen om in paniek te raken

Waarom trappen zoveel mensen in berichten als dit en vooral: waarom blijven mensen klakkeloos berichten kopiëren en plakken? En hoeveel impact heeft dit eigenlijk — ook qua data?

💔 “Kopieer dit voor mijn dochtertje met kanker…” — Emotie als lokmiddel

Een van de krachtigste middelen om mensen tot actie te bewegen, is emotionele chantage. Social media berichten over:

• een stervend kind met kanker,

• een vermist meisje,

• een terminale moeder die haar laatste wens via Facebook probeert te vervullen,

• of iemand die “1 euro per deelactie” krijgt voor medische zorg…

…zijn ontworpen om ons hart aan te spreken vóór ons hoofd.

“Wat als dit míjn kind was?”

“Wat kost het mij nou om het te delen?”

“Ik wil geen slecht mens zijn door het te negeren…”

Precies die gevoelens maken dat mensen massaal gaan kopiëren en plakken — vaak zonder te controleren of het verhaal wel klopt. Helaas is het overgrote deel van dit soort oproepen nep of zwaar overdreven.

🧠 Medeleven ≠ blind delen

Het is mooi dat mensen geraakt worden en willen helpen. Maar juist als het gaat om kwetsbare situaties, verdient het onderwerp zorgvuldigheid en waarheid. Daarom:

• Zoek naar betrouwbare bronnen of officiële inzamelingsacties.

• Delen met de juiste context is krachtiger dan emotioneel overspoeld kopiëren/plakken en neemt heel weinig data in beslag die moeten worden opgeslagen.

• Soms is níét delen een daad van respect — voor de waarheid én voor de privacy van betrokkenen.

🧠 Waarom mensen zich laten verleiden tot copy-paste gedrag

Er zijn meerdere psychologische en sociale redenen waarom mensen overgaan tot kopiëren/plakken van berichten:

• Wantrouwen in de media of Facebook zelf — mensen denken: “Wat als het waar is?”

• Groepsdruk en sociale bevestiging — je ziet bekenden het doen, dus het zal wel kloppen.

• De illusie van controle — door het bericht te delen, heb je zogenaamd “iets gedaan”.

• Algoritmische beloning, dit is de “formule” die sites als Facebook gebruikt om aandacht te schenken aan berichten — tekstberichten zonder linkjes krijgen vaak meer zichtbaarheid.

• Angst om iets te missen — FOMO (Fear of Missing Out) doet wonderen voor viriliteit.

🔄 Waarom “Kopieer en plak” wordt gevraagd in plaats van “Deel dit”

En vooral: waarom vraagt niemand zich af waarom er zo dringend moet worden gekopieerd en geplakt, terwijl toch ook de nauwelijks data in beslag nemende optie “Delen” ter beschikking staat?

Dit is de crux van de hele misleiding:

1. Om de herkomst van het originele bericht te verbergen — de originele afzender verdwijnt naar de achtergrond bij copy/paste.

2. Om het algoritme te omzeilen — een geplakt bericht lijkt origineler.

3. Om sociale druk te verhogen — “Laat zien dat jij tot de 1% hoort.”

4. Omdat het lijkt alsof je écht betrokken bent — het lijkt persoonlijker dan delen.

Nu even de veiligheidsriemen goed aansnoeren want het wordt een beetje technisch met veel cijfertjes, want:

📦 Wat kost dat eigenlijk, in data?

Een overzicht van bestandsgrootte per content type:

• TXT-bestand — platte tekst zonder opmaak (250 woorden): 5–10 KB

• PDF-bestand — opgemaakte tekst (250 woorden): 50–150 KB

• JPEG-foto (1080p): 300–1000 KB

• MP3-bestand — geluidsbestand (3 min): 2.800–3.200 KB

• MP4-video (3 min): 30.000–45.000 KB

Een voorbeeldje:

Stel: 3% van Facebookgebruikers (en dat zijn ± 90 miljoen mensen) doet dit 4 keer per jaar met een geplakte tekst van 100 KB:

90 miljoen × 4 × 100 KB = 36.000.000.000 KB = 36.000 TB per jaar. Voor een betere begripsvorming: als je thuis een PC of laptop hebt met een opslagcapaciteit van 4 TB heb je een goeie.

Alleen al door herpublicatie van bestaande teksten — grotendeels misinformatie.

Is dat percentage van 3% niet uitzonderlijk hoog? Nou nee, het is zelfs aan de veilige, voorzichtige kant. Ga maar eens bij jezelf na hoeveel van je Facebook vrienden berichten delen door te kopiëren en plakken.

Even voorop gesteld dat het dataverbruik voorbeeldje dat ik hierboven gaf betrekking had op een redelijk eenvoudig tekstbestand. Als je naar verspreiding van bijvoorbeeld audio- en videobestanden kijkt moet je het totale gegevensverbruik minimaal vermenigvuldigen met de factor 100.

Wat gebeurt er met al die (overtollige) gegevens?

Die bewaart Facebook op haar servers en geloof mij maar dat die gegevens niet of nauwelijks worden verwijderd. Ga maar eens voor jezelf na hoever je kunt teruggrijpen op jouw eerder geplaatste berichten. Zelfs als abonnementen worden beëindigd worden de gegevens niet van hun servers verwijderd. Er wordt gewoon ergens een vinkje geplaatst en jouw Facebook info is voor niemand meer zichtbaar. Waarom niet wissen? Te arbeidsintensief en dus te duur in vergelijking met het alternatief : opslagruimte bijkopen of bijhuren. Dit doet Facebook niet zonder slag of stoot want ze zijn bij lange na geen liefdadige instelling. Dus er worden kosten doorberekend aan de KPN’s en Ziggo’s van deze wereld, onze service providers. Aangezien ook die geen filantropische instituten zijn gebeurt datgene waar “we” weer eens heerlijk op kunnen kankeren: “Meneer/Mevrouw, wegens toegenomen kosten zijn we helaas genoodzaakt om uw internetabonnement maandelijks te verhogen met………”

🚫 Zijn er dan nog meer problemen? Kort antwoord: jazeker!

• Mensen kopiëren vaak zonder te checken of het klopt

• Het is niet meer te controleren of er auteursrechten zijn overschreden.

• Het versterkt verspreiding van nepnieuws

• Het creëert een illusie van ergens betrokkenheid bij te voelen, maar het enige dat je doet is op een paar toetsen klikken zonder echte actie te ondernemen.

🎯 Tijd voor bewustwording (en een beetje digitale hygiëne)

• Check de bron

• Gebruik een link

• Wees een digitaal rolmodel

• Vraag jezelf: “Waarom wil iemand dat ik dit kopieer en plak?”

📣 Tot slot: deel slim, niet blind

Het is goed dat mensen zich willen uitspreken of helpen. Maar laat het geen digitaal papegaaiengedrag worden.

Deel pas als het klopt, relevant en respectvol is en gebruik de optie rechts onder “Delen”.

Dus de volgende keer dat je leest: “Kopieer en plak dit vóór het te laat is”, stel jezelf de vraag:

“Is dit waar? Of word ik gewoon bespeeld?”

Wil je deze Kronkel delen? Graag — maar wél met bronvermelding en via een link en ABSOLUUT NIET door te kopiëren en plakken😉.

Liefs, Hein’s Kronkels.