Otodidakt Bir Birey İçin Mantığın İşlevi

Mantığın Organon, Alet İşlevi Üzerine

Photo by Ivan Aleksic on Unsplash

Giriş ve Minnet

Lise öğreniminizi yarıda bırakabilir, kunduracı kalfası ve tezgâhtar olarak çalışmak zorunda kalabilirsiniz. Askerliğiniz sırasında dışarıdan sınavlara girerek yarıda bıraktığınız lise öğreniminizi tamamlayabilirsiniz.

Kendi çabanızla bilgiye ulaşabilirsiniz. Kendinizi geliştirme yeteneğinizi kanıtlayabilirsiniz.

Doğan Özlem, İzmir Atatürk Lisesindeki öğrenimini yarıda bırakarak kunduracı kalfası ve tezgâhtar olarak çalışmak zorunda kaldı. Pes etmedi, askerliği sırasında dışarıdan sınavlara girerek liseyi bitirdi. Yine askerliği sırasında üniversite sınavını kazanarak akademik kariyerinin temelini attı. Kendisini saygı ve özlemle anıyorum. Mantık disiplinine katkıları için kendisine minnettarım.

Mantıksal düşünme normal şartlarda her insanda bulunur. Doğan Hoca mantıksal düşünmenin eğitimle sonradan kazanılan veya sadece okulda öğrenilen bir şey olmadığını düşünüyordu. Yani bir öğretmene ihtiyaç duymadan doğru akıl yürütme kalıplarını kullanabiliriz. Otodidakt bir insan, kendinde zaten var olan bu mantıklı düşünme yetisini bir disiplin hâline getirebilir. Ramazan Bayramınızı kutluyorum. Bugün otodidakt bir birey için mantığın işlevi üzerine yazacağım. İlginiz için çok teşekkür ederim.

Otodidakt Olmak

Önce “Otodidakt ne demek?” sorusuyla güzel bir giriş yapalım.

Otodidakt Ne Demek?

Otodidakt, kendi kendini eğiten demek. Herhangi bir örgün eğitim kurumuna veya öğretmene bağlı kalmaksızın kendi çabanızla, merakınızla, araştırmalarınızla ve disiplininizle bilgi ediniyorsanız ve bir konuyu veya mesleği kendi başınıza öğrenmişseniz otodidakt birisiniz demektir.

Biz otodidakt bireyler neyin doğru neyin yanlış olduğunu, hangi bilgilerin gerekli hangilerinin gereksiz olduğunu söyleyecek bir öğretmene sahip değilizdir. Bu yüzden mantığımızı rehber edinmek zorundayız. Tıpkı Leonardo da Vinci, Srinivasa Ramanujan ve Jean-Jacques Rousseau gibi. Bu isimler şüphesiz çok başarılı otodidaktlardır.

Mantığın Rolü

Şimdi kaldığımız yerden devam edelim. Otodidakt bir birey için mantık bir Organon, alet işlevi görür.

Organon en temel anlamıyla alet demektir. “Organizasyon” kelimesiyle aynı kökten geliyor. Aristo (filozof) altı kitaptan oluşan külliyatına bir isim vermese de ondan sonra gelen düşünürler Organon adını verdiler. Aristo, mantığın felsefenin veya bilimin bir dalı olmadığını düşünüyordu. Onun için mantık bir araçtı ve bu yüzden eserlerinin bütününe Organon denildi.

Bizim gibi otodidakt bireyler için mantık Organon işlevi görür diyorum çünkü kendi kendimizi eğitirken, yontarken tıpkı bir marangozun testeresi gibi bizim de bir testereye, alete ihtiyacımız var. Bu yüzden, sağlam bir zihinsel yapı inşa etmek için mantığa ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum.

Kendi kendine öğrenen bir insan olarak rahatlıkla söyleyebilirim ki karşılaştığınız fikirleri sınıflandırmak zorundasınız. Onları tanımlamalıyız, düzen içine sokmalıyız. Bir öğreticiden rehberlik almadığımız için geçerli akıl yürütme kalıplarına başvurmak zorundayız. Günlük yaşamda zaten kullandığımızı söylediğim bu düşünme formlarını irdelemek için mantığa başvurmak zorundayız.

Geçerli akıl yürütme kalıpları ve mantık üzerine düzenli olarak yazdığım X (eski adı Twitter) hesabıma buradan ulaşabilirsiniz. Desteklerinizi esirgemeyin.

Doğan Hoca sadece kitap okumadı. Otodidaktizm (kendi kendine eğitim) yalnızca okumaktan ibaret değildir! Hayatın içinde pişmek de gerekir.

Doğan Özlem, yükseköğrenimi ve doktorası sırasında işçi, sendikacı, muhasebeci ve personel yöneticisi olarak çalıştı. Öğrendiği teorik bilgiyi, edindiği tecrübeyle harmanladı.

Tam olarak bu yüzden, otodidakt bir birey için mantığın alet yani Organon işlevi gördüğünü düşünüyorum. Mantığı, uygulamalı mantık hâline getirerek kullanmalıyız.

Benim için otodidakt olmak, insanın doğuştan sahip olduğu mantıksal yetiyi mantık kurallarını kullanarak bir sisteme dönüştürme sürecini ifade ediyor.

Bana katlandığınız için teşekkür ederim. Medium algoritması gereği alkışlarınızı, yorumlarınızı rica ediyorum.