God verdween uit Jorwerd en daar startte mijn zoektocht

Jorwert, bron: Urbanplan. Bewerkt met Adobe PS

Een zoektocht. Wie was ik geweest als ik niet leefde waar en wanneer ik leefde? Dat was de vraag die ik kreeg bij één van de beste boeken van Geert Mak. Hoe God verdween uit Jorwerd. Geert, wie kent hem niet? Waarom ben ik wie ik ben en welke factoren hebben invloed op wie ik ben? Wat is hun invloed? En hoe verander ik dat?

In het boek beschrijft Geert hoe Jorwerd veranderde, van een dorpje waar mensen al eeuwen op dezelfde wijze leefden. Tot er een melkmachine kwam, waardoor de boerenknecht werd ontslagen. Tot mensen uit de stad in het dorp kwamen wonen, om een rustig leven te leiden. Tot de overheid met allerlei regels kwam voor boeren en jongeren, recalcitrant als ze waren, het eeuwenoude familiebedrijf niet over wilden nemen. Geert beschrijft in zijn boek op fenomenale wijze wat factoren met mensen doen. Of tractoren. De komst van landbouwmachines zette Jorwerd op zijn kop. Of: niet alleen de komst van landbouwmachines, het was een factor. (En een tractor.)

Door de komst van landbouwmachines had Jorwerd God niet meer nodig. Want waarom bidden om regen, als je ook je sproeier aan kunt zetten? Mak beschrijft hoe God langzaamaan verdwijnt uit de samenleving, onder andere door welvaart.

Ik vind het boeiend. Dat mijn familie ook landbouwmachines kreeg. Of nu ja, een deel dan, ze waren niet allemaal boer. Maar overal veranderde de tijdgeest. Ook zij kregen meer welvaart. Wat was dan dat aspect dat mijn voorgeslacht ervoor zorgde, dat ik op zondag nog tweemaal in de kerk zit. Waarom zij wel, waarom de ander niet? Waarom ik wel, waarom mijn klasgenoot niet?

Geert beschrijft in zijn boek op indrukwekkende wijze dat er wat veranderde. En hoe dat veranderde. Maar niet overal veranderde alles. Dus ik, ik peins nog even door.