SAP Satış ve Dağıtım(SD)-Fiyatlandırma

Fiyatlandırma, bir satış belgesi oluşturulurken (örneğin, teklif, sipariş, fatura) fiyatın hesaplanmasını sağlar. Bu süreç, Koşul tekniği adı verilen mekanizma ile yönetilir.

• Koşul tekniği koşul kayıtlarından oluşur.
• Koşul kayıtları, koşul tablosunda saklanır.
• Koşul tablosu, en spesifikten en genele doğru erişim sırasına yerleştirilir.
• Erişim sırası, koşul türüne atanır.
• Koşul türü, hesaplama şemasına yerleştirilir.
• Hesaplama şemasına, satış alanına, belge fiyatlandırma prosedürüne atanır.

Öncelikle fiyatlandırma ile ilgili temel terimlere bir göz atalım.

Satış siparişi oluşturulurken fiyatlandırma işlemi, her bir müşteri ve malzeme için manuel olarak da gerçekleştirilebilir. SAP’nin VA01 (Satış Siparişi Oluşturma) işlem kodu kullanılarak sipariş girildiğinde, sistem önceden tanımlanmış koşul kayıtlarını (condition records) otomatik olarak belirleyip fiyatlandırma yapar. Ancak, kullanıcılar fiyatlandırmayı manuel olarak da düzenleyebilir.

Bu işlem için, sipariş ekranında ilgili malzeme satırına çift tıklayarak detay sayfasına girilir. Ardından, “Conditions” (Koşullar) sekmesine geçiş yapılarak sistemin belirlediği fiyatlar ve uygulanmış indirimler görüntülenebilir. Bu ekranda, koşul türleri manuel olarak değiştirilebilir, yeni fiyatlar girilebilir veya ek indirimler tanımlanabilir. Bu sayede, her sipariş için dinamik fiyatlandırma yapılabilir ve müşteri bazlı özel fiyatlandırmalar doğrudan sipariş esnasında uygulanabilir.

Ancak, bu yöntem pratik bir çözüm sunmaz. Her satış siparişi oluşturulduğunda fiyatlandırmayı manuel olarak girmek, hem zaman kaybına neden olur hem de hata riskini artırır. Bu nedenle, belirli malzemelere uygulanacak indirimleri veya özel fiyatları önceden tanımlamak ve her siparişte tekrar manuel giriş yapmaktan kaçınmak için hesaplama şeması (Pricing Procedure) oluşturulur.

SAP’de fiyatlandırma şeması, sistemin belirli kriterlere göre otomatik fiyat hesaplaması yapmasını sağlar. Bu yapı, koşul türleri (Condition Types), erişim sıraları (Access Sequences) ve koşul tabloları (Condition Tables) gibi bileşenlerden oluşur. Böylece, belirlenen malzeme ve müşteri kombinasyonlarına göre indirimler veya ek maliyetler sistem tarafından otomatik olarak uygulanır. Bu yaklaşım, fiyatlandırma süreçlerini daha sistematik ve verimli hale getirirken, tutarlılığı da garanti altına alır.

Aşağıdaki görselde(Şekil-1) oluşturulan siparişteki koşul kayıt sekmesi görüntüsü yer almaktadır. Burada görüldüğü gibi hiçbir koşul bulunmamaktadır.

Fiyatlandırmanın Sistemde Uyarlanması

1. Koşul Tablosu

SAP’de fiyatlandırma sistemi, müşteri, malzeme, satış organizasyonu gibi değişken kriterlere bağlı olarak farklı fiyatlar veya indirimler uygulayabilir. Bu noktada koşul tabloları, bu değişkenlerin nasıl eşleştirileceğini belirleyen veri yapısıdır.

SAP’de sistemde varolan koşul tabloları bulunmaktadır, ancak iş gerekliliklerine göre yeni koşul tabloları da oluşturulabilir.

Farklı müşteri ve malzeme kombinasyonlarına göre fiyatlandırma yapmak için özel tablolar gereklidir. Örneğin, belli bir müşteri grubu için özel fiyatlar tanımlamak istiyorsak, müşteri grubu ve malzeme bazlı bir koşul tablosu oluşturabiliriz.

Koşul tablosunu oluşturmak için V/03 kodu ile açılan sayfada

1. Koşul Tablo Numarası girin (örn. 999 veya 950 gibi, SAP’nin standart tabloları genellikle 500’e kadar kullanılır, bu yüzden 900+ numaralar tercih edilir).

2. Açılan ekranda Field Catalog kısmından alanlar belirliyoruz seçtiğimiz alanlar sol taraftaki selected fields kısmında gözükecektir.

SAP’de koşul tablosu (Condition Table) oluşturulduğunda, sistemin belirli kriterlere göre fiyatlandırma yapmasını sağlamak için malzeme, satış organizasyonu ve müşteri gibi anahtar alanlar seçilir.

Tablo tanımlandıktan sonra, “Generate” butonuna basıldığında sistem, oluşturmayı onaylayan bir pop-up ekranı gösterir. Onay verildikten sonra paket (Package) seçimi yapılır.

Eğer herhangi bir package yok ise Local Object’e tıklanarak yerel kayıt yapılabilir ancak tablo mevcut sistem dışında kullanılamaz. Koşul tablosu oluşturulduktan sonra, fiyatlandırma sürecinde kullanılabilir hale gelir.

2. Erişim Sırası

Erişim sırası, SAP fiyatlandırma sisteminde koşul kayıtlarının hangi sırayla kontrol edileceğini belirleyen sistemdir. Fiyat, indirim, vergi veya ek maliyet gibi koşul türleri için sistemin hangi koşul tablosunu önce kontrol edeceğini ve eğer kayıt bulunamazsa hangi tabloya geçeceğini tanımlar.

Erişim sırası, en spesifik olandan en genel olana doğru sıralanır. Örneğin, sistem önce belirli bir müşteri ve malzeme kombinasyonu için fiyatı arar, eğer bu kayıt yoksa sadece malzemeye özel fiyatlandırmayı kontrol eder ve en sonunda genel fiyat listesine başvurur.

Erişim sırasını belirlemek için V/07 kodunu kullanıyoruz. Bu sayfada daha önce oluşturulan verileri görebiliriz. Yeni bir Erişim sırası oluşturmak için New Entries’e tıklıyoruz.

Oluşturulan erişim sırasını seçip ve “Accesses” sekmesine giriyoruz ve Yeni giriş ekleyerek koşul tablolarını belirliyoruz.

Sayfanın en başındaki tabloya tekrar göz atacak olursak SAP fiyatlandırma sisteminde, erişim sırası oluşturulduktan sonra, sistemin bu erişim sırasını kullanarak fiyatlandırma yapabilmesi için koşul türüne bağlanması gerekir. Bu işlem, belirli bir koşul türü için sistemin hangi tabloları ve hangi sırayla kontrol edeceğini belirler.

3. Koşul Türü

Koşul türü, SAP fiyatlandırma sisteminde indirim, ek maliyet veya malzeme fiyatı, vergi gibi değerlerin nasıl hesaplanacağını belirleyen bir yapıdır. Örneğin, PR00 malzeme fiyatını, K004 müşteri indirimini, MWST KDV’yi temsil eden standart SAP koşul türleridir.

SAP, fiyatlandırma işlemlerini koşul türleri aracılığıyla yönetir ve her koşul türü, belirli bir erişim sırası ile ilişkilendirilerek sistemin hangi tablolardan veri çekeceğini belirler.

Erişim sırasını belirlemek için V/06 kodunu kullanıyoruz. Bu sayfada daha önce oluşturulan verileri görebiliriz. Yeni bir Erişim sırası oluşturmak için New Entries’e tıklıyoruz.

Yeni koşul türü oluştururken aşağıdaki parametreleri ayarlıyoruz:

• Koşul Sınıfı: İndiri (A), Fiyat (B), Harcama(C) veya Vergi (D) gibi türler seçilir.
• Hesaplama Türü: Yüzde olarak (A), sabit (B) veya fiyatın miktar başına © hesaplanmasını belirler.
• Erişim Sırası: Daha önce oluşturduğunuz erişim sırasını (Access Sequence) buraya bağlayın (ZSS3).
• Manuel Giriş: Eğer kullanıcı bu koşul türünü manuel olarak değiştirebilecekse bu seçenek etkinleştirilir.

4. Koşul Kaydı Oluşturma

SAP fiyatlandırma sisteminde fiyat, indirim, vergi veya ek maliyet gibi bilgilerin belirli koşullara göre saklanmasını sağlayan veri kaydıdır. Bu kayıtlar sayesinde her satış işlemi için fiyatlandırma otomatik olarak hesaplanır, böylece manuel giriş ihtiyacı ortadan kalkar.

SAP ana ekranında VK11 işlem kodunu çalıştırıp açılan ekranda koşul türünü seçiyoruz. (Örn ZSSP)

Açılan ekranda, fiyatın hangi kriterlere göre uygulanacağını belirlemek için gerekli anahtar alanları giriyoruz:

• Satış Organizasyonu
• Dağıtım Kanalı
• Müşteri

Aşağıdaki kısımda, net Fiyat alanına fiyatı giriyoruz. Para birimini, geçerlilik tarihlerini belirliyoruz. Böylece fiyatın hangi tarihler arasında geçerli olacağını tanımlamış oluyoruz.

Malzemede belirli sayıda alınan ürüne farklı fiyat vermek isteyebiliriz bu durumda malzemeye çift tıklıyoruz.

Açılan ekranda miktarı ve fiyatı giriyoruz ardından kaydediyoruz.

Koşul kaydı oluşturulduktan sonra, VA01 işlem kodu ile bir satış siparişi oluşturulduğunda sistem bu kaydı otomatik olarak getirir ve ilgili fiyat veya indirimi uygular. Bu sayede daha hızlı, hatasız ve esnek fiyatlandırma yönetimi sağlanır.