Neden kadeh tokuştururuz?

İlk içkinin nasıl ortaya çıktığını hiç merak ettiniz mi? Günümüzdeki bulgular ilk içkinin bira olduğu yönünde. Ama bira üretilmedi, keşfedildi. Avcı toplayıcı yaşam tarzından yerleşik hayatı geçildiğinde üretilen ilk tahıllar arpa ve buğdaydı. O zamanlar bilinen birçok şey deneme yanılma yoluyla bulunuyordu ya da keşfediliyordu. Tahıl ham olarak tüketime uygun değildir, yerleşik hayata geçen insanlar da tahılları kabaca öğütüp suyla ıslatarak tüketiyordu. Bunu yaparken tahılın ıslandıktan sonra tatlı bir tadı olduğunu fark ettiler. Çünkü nemlenen tahıl tanesi nişastayı maltoz şekerine yani malta çevirir. Bu dönüşüm sadece arpada görülmez ama tahıllar içinden en başarılı dönüşümü o geçirir. Tahıl çorbası iki gün bekletilirse — özellikle maltlaşmış arpa taneleriyle yapılmış bir tahıl çorbası — biraya dönüşür, çorba biraz köpürüp hoş bir sarhoşluk verir. Peki ilk içkinin bira yerine şarap veya meyve likörü olma ihtimali yok muydu? Pek tabi olabilirdi ama o zamanın teknolojisiyle şarap veya likörü bozulmadan uzun süre saklamak kolay değildi. O yüzden belki yanlışlıkla bir şarap veya likör üretildiyse bile yaygınlaşamadı. Bu durumda birayı ilk içki olarak varsaymak yanlış olmaz.

Biranın ne zaman keşfedildiği hakkındaysa kesin bir bilgi yok ama MÖ 10000 yılından önce biraya rastlanmadığını biliyoruz, aynı zamanda MÖ 4000’de Orta Doğu’da yaygın olduğu biliniyor. O tarihlere ait duvar resimleri bulunuyor. Duvar resminde ortak bir küpten kamışla bira içen iki figür betimleniyor. Bu resim bize günümüzdeki kadeh tokuşturma geleneğinin kökenleri hakkında bilgi veriyor. İlk başta çömlekler henüz üretilmediği için ortak büyük bir küpten ve kamışla — kamış kullanılmasının sebebi biranın içindeki kabuk gibi katı maddelerin ağza gelmemesiydi- bira içmeyi açıklayabiliriz, ama Sümerler döneminde birayı ayıracak çömlekler ve süzecek teknoloji vardı. Yine de bu gelenek devam etti. Çünkü bir içkiyi paylaşmak konukseverlik ve dostluğun sembolüdür. Aynı zamanda içkiyi ikram edenenin diğerleriyle aynı kaptan içmesi içinde zehir olmadığı göstererek karşılıklı güven yaratıyordu. Bugün kadeh tokuşturarak benzer bir sembolizm yaratıyoruz. Kadehler havada tokuştuğunda tıpkı o zamanlardaki gibi ortak bir kap görüntüsü oluşturuyor.

Kadeh tokuşturmanın farklı kültürlerde birbirinden farklı anlamları var tabi ama bu geleneğin kökenlerine dair benim en çok hoşuma giden açıklama bu.