Sokratesin Savunması Üzerine

Sokratesin Savunması

· DİNDARLIK ÜZERİNE:Sokrates, Meletos’un kendisini yeni tanrılar uydurmakla suçlaması nedeniyle mahkemeye gitmektedir. Bu sırada karşılaştığı Euthyphron’a, genç ve pek tanınmayan Meletos’un onu bilgisini yaydığı için şikâyet ettiğini ironik bir dille anlatır. Sohbet ilerledikçe Euthyphron’un kendi davası açığa çıkar: O, babasını bir işçinin ölümüne sebep olduğu için cinayetle suçlamaktadır. Ailesinin tepkisine rağmen, suçun kim tarafından işlendiğine bakılmaksızın adaletin yerine gelmesi gerektiğine inanır. Bu kararlılığı Sokrates’i etkiler.Bu noktada Sokrates, Euthyphron’un dindarlığı bu kadar iyi bildiğini iddia etmesinden hareketle, dindarlığın özünü tanımlamasını ister. Euthyphron başlangıçta “tanrıların sevdiği şey dindarlık, sevmediği şey dindarlık dışıdır” der. Ancak Sokrates, bunun ünlü Euthyphron İkilemine yol açtığını gösterir: *Bir şey tanrılar tarafından sevildiği için mi dindardır, yoksa dindar olduğu için mi tanrılar onu sever?*Sonuçta Euthyphron net bir tanım yapamayınca konuşmayı yarıda kesip oradan ayrılır ve diyalog çözümsüz sona erer.

· SAVUNMASI: Sokratesin suçlamaları yanıtlarken. Sokrates, uzun yıllardır hakkında dolaşan söylentilerin — doğa olaylarıyla uğraştığı, tanrıları reddettiği, gençleri saptırdığı — tamamen asılsız olduğunu söyler. Aristophanes’in komedyasının bile halkın zihnini etkilediğini belirtir.Kendisinin bilge sayılmasının tek nedenini “hiçbir şey bilmediğini bilmek” olarak açıklar. Meletos’un suçlamalarını mantıksızlıklarla dolu bulur: Eğer tüm Atinalılar gençleri iyi yetiştiriyor, yalnızca Sokrates onlara zarar veriyorsa, bu iddianın kendisi anlamsızdır. Ayrıca tanrılara inanmadığı suçlamasını çürütür; ilahi varlıklara inanıyorsa tanrıları reddetmiş olamayacağını belirtir.Sokrates, felsefeyi bırakması karşılığında cezasının hafifletilmesini reddeder; çünkü sorgulamayan bir yaşamın değersiz olduğunu savunur. Kendini, Atina’yı uyandırmak için tanrı tarafından gönderilmiş bir “at sineği” olarak tanımlar.Sonuçta ölüm cezasını kabul eder ve ölümün ya bilinçsizlik ya da ruhun başka bir yere geçişi olduğunu, hangisinin daha iyi olacağını yalnızca tanrının bilebileceğini söyler.

· KRİTON: Platon’un Kriton diyalogunda Sokrates, idamı yaklaşmışken hapishanede dostu Kriton’un kaçma teklifini konuşur. Kriton, hem onu kaybedeceği için hem de insanların kendisini cimrilikle suçlayacağını düşündüğü için Sokrates’i kurtarmaya çalışır. Ayrıca Sokrates’in çocuklarını geride bırakıp gitmesinin büyük bir haksızlık olacağını söyleyerek onu duygusal olarak ikna etmeye çalışır.Sokrates ise çoğunluğun düşüncesine değer vermez; çoğunluğun ne övgüsüne ne de yergisine güvenilebileceğini, onların rastlantısal kararlar aldığını belirtir. Ona göre önemli olan halkın ne düşündüğü değil, gerçeği bilenlerin değerlendirmesidir. Daha önce savunduğu ilkeleri, ölüm tehlikesi karşısında bile değiştirmek istemez. Kaçmanın, Atina’nın yasalarını hiçe saymak anlamına geleceğini ve böyle bir davranışın hem kendisini hem de şehri yozlaştıracağını söyler.Sonuç olarak kaçarak suçlamaları kabul edeceğini söyleyerek kaçmama kararı alır.

· PHAİDON: Phaidon’da Platon, Sokrates’in idamdan önceki son konuşmalarını aktarır. Sokrates, yaklaşan ölüme rağmen sakindir ve acı–haz ilişkisinin tuhaflığını dile getirir. İntiharın tanrılara karşı bir saygısızlık olduğunu söyler ve filozofun yaşamı boyunca ruhu bedenden ayırmaya, yani gerçek bilgiye ulaşmaya çalıştığını savunur.Sokrates, ruhun ölümsüzlüğünü hem karşıtların birbirinden doğmasıyla hem de öğrenmenin aslında anımsama olmasıyla açıklar. Simmias ve Kebes’in itirazlarına karşı ruhun bedeni yöneten ilke olduğunu, bu yüzden yok olamayacağını belirtir.Son olarak, erdemli ruhların ölümden sonra daha yüksek bir varoluşa kavuşacağını anlatır. Diyalog, Sokrates’in bilgelik ve huzur içinde ölümü kabul edişiyle sona erer.

· Sokrates’in Son AnlarıKriton’a vasiyet eder: “Kendinize iyi bakarsanız hem bana, hem sevdiklerinize, hem de kendinize en büyük iyiliği yapmış olursunuz.”Zehri içmeden önce dua eder: “Bu dünyadan ötekine göçerken, geçişin hayırlı olması için tanrılara dua ediyorum.”Zehri içtikten sonra dostlarının gözyaşlarına karşı çıkar: “Ne yapıyorsunuz sevgili dostlarım?… Sakinleşin ve metin olun! Son sözleri gizemlidir: “Asklepios’a bir horoz borçluyuz Kriton. Parasını ödeyin, sakın ihmal etmeyin.”

Ben Sokrates olsaydım; Savunma sırasında daha az alaycı olur hakimlerin suyuna gitmeye çalışırdım.Dediği gibi ben tanrının gönderdiği biriysem erkenden saçma bir nedenle ölmem görevimi yarıda bırakmamı sağlıycaktır. Bu da hem benim için hem de halk için kötü olur.

Beni suçlama nedenlerini anlamaya çalışır eğer gerçekten yanlış anlaşılcak şeyler varsa kendimi değiştirirdim.

Ve bende kaçmazdım.Kaçmanın hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini bilirdim yani bu konuda sokratese katılıyorum.

Ölmeden önce biraz da arkamda bırakacaklarımı düşünürdüm ve bu beni hüzünlendirirdi. Gerçekten erdemli bir hayat sürdüğüm için ölmeye değil arkamdan ağlayacak insanlara üzülürdüm.

Son anlarımı tıpkı Sokrates gibi yaşardım..