Köpekler necis (pis) midir?

Necaset Arapça bir kelime olup kirlilik, pislik anlamlarına gelir. Bir şeyin maddi anlamda kirli veya pis olması durumunda necis olarak adlandırılır. İbadet, yeme içme ve sağlık açısından eşyanın temiz olmasına dikkat edilmiştir. İbadet edilecek mekân, kıyafet ve bedenin temiz olması gerekmektedir. Sağlık açısından ise yiyecek, içecek ve kullanılan kapların temizliğine dikkat edilmelidir. İslam’da nasıl yiyecek ve içeceklerde asıl olan helallik ise, eşya ve varlıklar da tabiatında temiz kabul edilmiş, bir şeyin kirli/necis olması için delil gösterilmesi şartı koşulmuştur. Her konu gibi necaset konusu da Kuran, hadis, ilim ve akıl eşliğinde ele alınmıştır.

Tarihi olarak dört mezhepten üçü köpekleri necis kabul ederken Maliki mezhebi temiz kabul etmiştir. Bunun farklı sebepleri vardır. Tarihte birçok salgın hastalık fare ve köpekleri gibi hayvanlar ile yayılmıştır. Birçok köpek sokaklarda yaşamakta, leş, çöp ve atık besinler ile sağlıksız bir şekilde beslenmekteydi. Köpeğin necis kabul edilmesinin başlıca nedeni Peygamber efendimizin (as) köpeğin yaladığı kabın yedi defa yıkanmasını tavsiye eden beyanıdır.

Aslında Peygamber efendimizin (as) ve sahabelerin hayatına bakıldığında köpek besledikleri, evlerinde ve mescitte bile köpeklerin varlığı bilinmektedir. Kediler ve köpekler Allah’ın güzel yaratıkları arasındadır ve tüm canlılar gibi onlara şefkat ve merhamet ile davranmak dini bir sorumluluktur. Öncelikle köpek sahibi olmak, beslemek veya sevmek haram değildir. Bahsi geçen mezhepler köpeğin ve/veya salyasının necis olduğunu ifade etmiş ve dokunduğu şeyler ile namaz kılınmasında sakınca görmüştür. Bir Müslüman av, çobanlık, bekçi köpeği veya evcil hayvan olarak sahip olduğu köpeklerin sağlığı, beslenmesi, barınma ve veteriner bakımlarını yaptırmakla sorumludur. Yanlış inanışların tersine, hiçbir hayvan lanetlenmiş değildir.

Maliki mezhebine göre köpeğin necis kabul edilmesine kaynaklık eden hadiste, kabın yedi defa yıkanmasının tavsiye edilmesi manevi/dini anlamda bir pis kabul edilmeye değil sırf sağlık ve hijyen açısında köpeğin yediği kabın insanlar tarafından kullanılmadan önce temizleme gereğine bağlamıştır.

Kehf suresinde köpek, mağarada kalanların bir dostudur. Bundan başka Kuran’da köpeklerin av hayvanı olarak avladıklarını helal kabul eden ayetler ve bunu desteleyen farklı hadisler var. Köpekler necis kabul edilseydi avladıklarının da necis kabul edilmesi gerekirdi. Ayrıca sahabeler peygamber efendimiz (as) döneminde köpeklerin mescide girip çıktıklarını rivayet etmektedir. Hatta Peygamber efendimizin (as) evinde köpek olduğunu gösteren rivayetler de vardır. İbadet yeri olan mescitlere köpeklerin girmesine müsaade edilmesi önemli bir delildir. Bu ve benzeri örnekleri bütünü ile ele aldığımızda köpeğin temiz olmasını gösteren deliller çoğunluktadır.

Son zamanlard farklı İslam alimleri köpeklerin temiz olduğuna dair fetvalar vermişlerdir. El-Ezher’de görevli Şeyh Ali Cuma (Gomaa) köpeklerin ev içinde beslenebileceğini ifade etmiştir, evde ibadet için köpeğin girmeyeceği bir oda ayrılmasını aycrıca tavsiye ederek (İsmail, 2019).

El-Ezher başmüftüsü Şevki (Shawky) Allam televizyonda yaptığı açıklamada Mısır’ın dini otoritesi olan Dar Al-İftaa olarak Maliki mezhebinin görüşünü doğru bulduklarını ve fetvalarını buna göre verdiklerini ifade etmiştir. Buna göre köpeğin veya salyasının size dokunması abdeste ve kıyafetin temizliğine mâni değildir (Abu Zaid, 2020). Aslında El-Ezher’de 1950 ve 1970 yıllarında farklı imam ve müftüler köpeklerin temiz olduğunu dair fetvalar vermişlerdi (Khairat, 2014), El Ezher Şeyhi Mahmud Şaltut bunlardan biriydi ve hastalık taşımadığı sürece evde köpek beslenebileceğini ifade etmişti (Hawramani, 2017).

Günümüzde evcil kedi ve köpekler veterinerler tarafından aşıları yapılmakta, sağlıklı gıdalar ile beslenmekte ve hastalıklara karşı gerekli tedbirler alınmaktadır. Kedi ve köpeklerin insan psikolojisine ve modern hayatın getirdiği streslere karşı birçok faydaları vardır. Modern ilim ve tıp açısından bakıldığında köpeği başka hayvanlardan ayrı tutup pis kabul edecek bir sebep de yoktur. Netice itibariyle köpek necis değil, temizdir ve evde beslenmesine bir mani olmadığına dair fetvalar mevcuttur.

Kaynaklar:

Abu Zaid, M. 2020. Paws for thought: Egypt’s grand mufti rules on purity of dogs. https://www.arabnews.com/node/1721396/middle-east

Haxramani, İ. 2017. IslamQA: Can Muslims keep dogs as pets? (Yes, according to some scholars).https://hawramani.com/can-muslims-keep-dogs-as-pets/

İsmail, R. 2019. Is it OK to pat a dog? The question at the heart of a dispute over Islamic tradition.https://www.abc.net.au/news/2019-11-04/muslims-touch-dogs-debate-over-islamic-tradition-raihan-ismail/11635586

Khairat, M. 2014. ‘Dogs are not impure,’ says prominent Islamic scholar. https://egyptianstreets.com/2014/05/14/dogs-are-not-impure-says-prominent-islamic-scholar/