Film Üzerine: Into the Wild (uzaklaşmak)

Hangi durakta inmek istediğine tam olarak karar verememiş, ama bindiği trenin rotasından da pek memnun olmayan o huzursuz ruh halini çok iyi anlıyorum.

Filmi hayatımın farklı dönemlerinde birkaç kez izledim. Her seferinde içimdeki uzaklaşma isteğine dokundu. Bazen düzenden, kalabalıktan ve üzerime yüklenen beklentilerden kopup gitme arzusu hissediyorum. Film de bana bunu kısa süreliğine yaşamışım gibi hissettiriyordu.

Çok kez yola çıkma planları yaptım. Henüz gerçekleşmedi belki ama içimdeki o istek hâlâ duruyor. Bir gün mutlaka çıkacağım.

Yazı içerisinde, bu hisleri paylaştığım film üzerine konuşacak ve yanlış olduğunu düşündüğüm bakış açısı üzerine konuşacağım.

Gemini ile oluşturuldu.

Into the Wild sadece bir film değil; modern insanın içine hapsedildiği o plazalardan, unvanlardan ve sahte gülümsemelerden kaçış manifestosu gibi durur karşımızda.

Ama… biz bu sefer herkesin yaptığı gibi “vahşi doğa çok tehlikeli, çocuk hazırlıksızdı” yüzeyselliğine düşmeden, hikayenin biraz daha derinlerine, o psikolojik dehlizlere inelim.

Modern Prangalar ve Haklı Öfke

Christopher McCandless, ya da o meşhur adıyla Alexander Supertramp, aslında bir “hata” yapmadan çok önce yola çıkmıştı.

(Spoiler) İnsanlar genelde filmin sonundaki o trajik zehirlenme anına ve “Mutluluk sadece paylaşıldığında gerçektir” cümlesine takılıp kalıyorlar. Sanki Chris’in bütün yolculuğu sadece bu hatayı yapmak ve bu cümleyi kurmak içinmiş gibi. Oysa bu büyük bir haksızlık.

Derdi sadece kamp yapmak veya ayı görmek değildi. Onun meselesi, bir dürüstlük arayışıydı. Ailesinin sunduğu o steril, yalanlarla örülü orta sınıf konforu onun ruhuna dar geliyordu. Babasının çift yaşamı, annesinin sessiz kabullenişi ve toplumun “iyi bir okul bitir, iyi bir maaş al ve öl” dayatması, onun için bir tür ruhsal hapishaneydi.

Psikolojik açıdan baktığımızda, yaptığı şey bir “kaçış” değil, bir “eve dönüş” çabasıdır. Ama bu ev, dört duvarı olan bir yer değil; insanın kendi özüdür. Sahte kimliklerden (unvanlar, soyadlar, sosyal güvenlik numaraları) kurtulup sadece “var olduğu” haliyle dünyada yer edinme isteğidir. Bu yüzden arabasını bırakıp paralarını yakarken aslında toplumsal sözleşmeyi tek taraflı feshediyordu.

İnce Bir Çizgi

(Spoiler) Şimdi o can alıcı noktaya gelelim: Eğer Chris o bitkiyi yanlışlıkla yemeyip hayatta kalsaydı, bugün ona “sorumsuz bir genç” değil, “yüzyılın filozofu” mu diyecektik?

Kesinlikle evet. Tarih, kazananlar tarafından yazılan bir başarı hikayeleri mezarlığıdır. Eğer Alaska’da o nehri geçebilseydi ve o otobüsten sağlıklı bir şekilde inip şehre dönseydi, bugün belki de hepimiz onun yazdığı “Doğada Tek Başına Nasıl Var Olunur?” temalı çok satan kitabını okuyor olacaktık.

O zaman o meşhur “Mutluluk paylaşınca güzeldir” cümlesi, bir pişmanlık itirafı olarak değil, bilgece bir tavsiye olarak algılanacaktı.

Buradaki trajedi, onun bir cehalet kurbanı olması değil, bir ihtimalin kurbanı olmasıdır. Doğada yaşamak bir matematik problemi değildir; içine şans faktörünün de girdiği devasa bir denklemdir. Biz bugün onun sonundaki “başarısızlığa” odaklanarak, yolculuğun kendisindeki o muazzam farkındalığı ıskalıyoruz.

Otobüste geçirdiği aylarda, çoğumuzun 80 yıllık ömründe tadamayacağı bir dinginliği ve kendini bulma halini yaşadı. Bir hatanın, tüm o ruhsal genişlemeyi gölgelemesine izin vermek, hikayeye sadece sonuç odaklı bakan modern dünyanın bir başka sığlığıdır.

Mutluluk Paylaşınca Gerçektir

Herkes bu cümleyi, Chris’in “Eyvah, yalnız kalmamalıydım, hata yaptım” dediği bir an olarak yorumluyor. Ben öyle düşünmüyorum. O cümle bir yenilgi değil, bir nihai aydınlanmadır.

Yalnızlığın dibine vurduğu, doğanın o soğuk ve kayıtsız yüzüyle (Jack London’ın tabiriyle “Beyaz Diş” soğukluğuyla) tam manasıyla yüzleştiği için bu sonuca ulaştı.

Eğer insanlarla çevriliyken bunu söyleseydi, bu sadece romantik bir aforizma olurdu. Ama her şeyden vazgeçmiş, doğanın vahşi kucağında tek başına kalmış birinin bunu söylemesi, insan türüne duyulan o saf sevgiyi yeniden bulduğunu gösterir.

Senin Yolculuğun

Senin de böyle bir yolculuk düşüncesi içinde olman, ruhunun bir yerlerde “yeter” dediğinin kanıtı.

Into the Wild filminin sana iyi gelmesi tesadüf değil; o film, içimizdeki o vahşi ve evcilleşmemiş parçaya sesleniyor.

Ancak Chris’in hikayesinden almamız gereken ders “gitme, tehlikeli” değil, “ne için gittiğini bil” olmalı.

Gidişler iki türlüdür:

1. Reaktif Gidiş: Bir şeylerden nefret ettiğin için, öfkeyle kaçmak. (Chris’in başlangıcı biraz buydu.)
2. Proaktif Gidiş: Kendini inşa etmek, gürültüyü kısıp kendi sesini duymak için gitmek.

Onun hatası, doğayı romantize etmesi ve onun bazen ne kadar amansız olabileceğini (nehirlerin yükselebileceğini, bitkilerin zehirli olabileceğini) teknik olarak hafife almasıydı. Ama onun ruhsal başarısı, o otobüsün içinde ölürken bile yüzünde bir gülümseme olmasıydı.

Çünkü o, sistemin içinde “yaşayan bir ölü” olmaktansa, vahşi doğada “gerçekten yaşamış bir ölü” olmayı tercih etti.

Yolun Kendisi Ödüldür

O, kendi Everest’ine tırmandı. Bizim sorunumuz, başarıyı hep “sağ salim eve dönmek” olarak kodlamamızda. Belki de eve dönmek, o otobüsün camından gökyüzüne bakarken hissettiği o huzurdu.

Eğer sen de bir gün o yola çıkarsan; heybendeki ekipmanları kontrol et, nehirlerin debisini öğren, zehirli bitkileri ezberle… Ama ruhunu o “hata yaparsam rezil olurum” korkusundan temizle. Bir hikayenin sonu, o hikayenin değerini belirlemez. Değeri belirleyen şey, o yol boyunca attığın her adımda kendinden ne kadarını o yola bıraktığındır.

Modern dünya bizi sonuçlara mahkum eder, ama yaşam süreçlerde saklıdır. Chris bize süreci en saf, en çıplak ve en dürüst haliyle gösterdi. Geri kalan her şey, sadece teknik bir detaydır.

Yola çıkmak iyidir. Yol, insanı terbiye eder. Sadece yanına, o “mutluluğu paylaşacağın” ihtimalleri de almayı unutma. Çünkü yalnızlık bir tercih olduğunda güç verir, bir mecburiyet olduğunda ise ruhu kemirir.

İyi yolculuklar, şimdiden.