Nedensiz Neden: İlk Neden Argümanı

‘’Evrenin bir yaratıcısı var mıdır?’’ sorusu sorulduğunda en çok kullanılan argümanlardan bir tanesi olan İlk Neden Argümanı, aslında ismen bilmeseler de birçok insan tarafından kullanılmaktadır. Argüman bir çok filozofun bir Tanrı inancı olmasına sebebiyet vermiştir.

Argümanın temeli, her şeyin bir nedeni olmasına bağlıdır. Nedensellik Zinciri, her şeyi birbirine bağlayan unsurdur. Her sonucun bir nedeni, her nedenin de kendine has bir nedeni olmak zorundadır. Ancak Nedensellik Zinciri sonsuza kadar bu şekilde devam edemez. Çünkü evren sonludur ve evrenin bir başlangıcı olmak zorundadır. Bu başlangıç hiçbir nedene dayanmamalı ve her şeye sebebiyet vermelidir. Nedenler, neden verdikleri sonuçlardan üstün olmak zorundadır. Aksi taktirde, neden olarak varsaydığımız şeyler, bir neden olmayacaktır ve nedensellik zinciri kaosa sürüklenecektir. Bu argüman Antik Yunan Felsefesine kadar dayanan köklü bir geçmişe sahiptir ve felsefe tarihinde çok büyük bir öneme sahiptir. Çünkü bu argüman uzun bir süre boyunca filozofların Tanrı’ya olan inancını sağlayan argümanlardan bir tanesidir.

Filozof düşünür Thomas Aquinas, Summa Theologica adlı eserinde, Tanrı’nın varlığı sorusuna 5 argümanla yanıt vermiştir. Bu argümanlardan biri olan İlk Neden Argümanı’nı şu sözlerle açıklar:

*2. Etkin Neden Argümanı: Hiçbir şey kendi kendine neden olamayacağı için, her şeyin bir nedeni veya başka bir şey üzerinde etki yaratan bir şeyi olmalıdır. İlk neden olmadan, başkaları da olmazdı. Bu nedenle, İlk Neden Tanrı’dır.*

Yeni Çağ filozoflarından Leibniz, alemin ezeli olduğunu farz etsek bile geriye dönük nedenler zincirinin bize evrenin mutlak sebebine dair bir cevap vermeyeceğinin, asıl cevabın alem dışı bir unsurda olması gerektiğini ve bu yüzden Tanrı’nın olması gerektiğini savunur.

Bu argümanlardan şu yönergeye de başvurabiliriz; ‘’Neden bir Tanrı gereksin ki. Evren zaten ezeli ve ebedi olamaz mı?’’. Evrenin ezeli ve ebedi olduğu yönergesini kabul etmek, evrenin sonsuzluk içinde olduğunu savunmaktır. Ancak bu sonsuzluk durumunda, oluşacak her şey zaten ‘’şu an’’ olmuş olmak zorundadır. Çünkü sonsuzluğa ekleme yapmak gibi bir, sonsuzluğun yapısını değiştirmez. Bu yüzden sonsuzluğa ekleme yapılamaz — yani sonsuz bir evrende bir ekleme yapılamaz -.

Evrenin sonlu olduğu bir senaryoda ise; zaten maddeselliğin bir başlangıcı olacağı için, bunun bir ilk nedeni olmak zorundadır. Sonlu olan bir evrenin başlangıcı da olmak zorundadır. Ancak bir önceki paragraflarda termodinamiğin 2. yasasından bahsetmiştik; enerji yoktan var olamaz, vardan yok olamaz. Yani; evrenin, evren dışı bir başlatıcısı olmak zorundadır. Bu başlatıcıya ise Tanrı sıfatını yerleştirdik.