Bu Devlet Aklı Ne Menem Bir Şeydir

Emre ALBAYRAK, 5 Haziran 2026.

Hayır, Kılıçdaroğlu’nun İstiklal Marşı’nın ilk dizesini ezberinden söyleyememesinden ya da önündeki kağıttan Atatürk’ün “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır” sözünü okuyamamasından bahsetmeyeceğiz. Mutlak Butlan süreciyle birlikte önümüze temcit pilavı gibi sunulan “devlet aklı” meselesini tartışacağız.

Peki Kılıçdaroğlu’nun bir dergide kaleme aldığı yazının bununla ne ilgisi var?

Mayıs 2025. Trump, Tom Barrack’ı Türkiye Büyükelçisi olarak atıyor. Birkaç gün sonra aynı adam Suriye Özel Temsilcisi oluyor. Şimdi Irak Özel Temsilciliği görevi de kendisine verildi. Ortadoğu’da ABD hegemonyasını yeniden inşa etme girişiminin baş aktörlerinden oldu Barrack. Halihazırda İbrahim Anlaşmaları’yla bölgeye nizam verme çabaları devam eden ABD’nin Lübnan’a saldıran İsrail’e tepki göstermesi de bundan kaynaklanıyor. Artık ABD açısından bölgede sulhe ihtiyaç var. Esad’ın devrilmesi, İran’ı savaş yoluyla ‘‘uslandırma’’ gayreti ve Türkiye’de yürütülen yeni anayasa güdümlü Öcalan açılımı bütünün diğer parçaları.

Barrack’ın 1 Haziran 2026'daki açıklaması bu duruma ışık tutuyor: ‘‘Levant ve Anadolu’yu uzun süredir inceleyenlerin geleneğinde — Irak, Suriye ve Türkiye, Ortadoğu’da kalıcı bir istikrarın dayandırılması gereken stratejik dayanak noktası olmaya devam etmektedir. Bu üç ülkeyi dengede tutmak, kabile, din veya mezhep farklılıklarının ötesine geçen, tek ve tutarlı bir Amerikan temas ve etki noktası gerektirir. Başkan Trump’ın benimsediği bu hayati görev, bölgenin farklı ipliklerini tek bir tutarlı düzen ve karşılıklı çıkar dokusuna dönüştürerek, bölgenin ortak refaha doğru ilerlemesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.’’

Aşiret. Din. Mezhep. Yani Osmanlı millet sistemi. Bu sefer adını doğrudan anmasa da 11 ay önce söylemişti zaten: ‘‘Osmanlı İmparatorluğu’ndaki millet sistemi farklı grupların merkezi sistemdeki varlıklarını yüzlerce yıl sürdürmelerine imkân verdi”. Barrack efendi Türkiye’ye rolünü biçmiş gözüküyor.

Peki Barrack’ın Türk ‘‘devlet aklı’’na fısıldadığı bu sufleler nasıl karşılık buluyor? Kılıçdaroğlu’nun taze yazısına bir göz atalım: ‘‘Türk milliyetçiliği düşüncesinin kurucu isimlerinden Ziya Gökalp’in formüle ettiği Türk milletindenim, İslam ümmetindenim, Garp medeniyetindenim düsturu bu arayışın en açık ifadesidir. Bu formülasyon, Batı’nın bilim, teknik ve hukuk gibi evrensel nitelik taşıyan medeniyeti ile Türk milletinin özgün manevi değerlerini temsil eden kültür arasında uyumlu bir denge kurma çabasının bir devamıdır.’’

O da ne! Türk milleti kavramı açık değil mi: ‘‘Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir’’ Cumhuriyet 1 yaşına girmeden vefat eden Ziya Gökalp’in Atatürk tarafından hiç kabul görmeyen tanımını gündeme getiren Kılıçdaroğlu, Barrack’ın söylemlerine destek vermiş oluyor. İslamiyeti bölge ülkeleri arasında birleştirici bir unsur yapma kisvesiyle ‘‘Kürdistan’’ kurmayı amaçlayanlar her daim ulus devlete operasyon çekmeye kalkmıştır. Dinimizi bölücülüklerine alet etmeye çalışmışlardır. Aşinayız.

Tabii, yazıdaki bu vurgunun diğer işlevi şu: Yeni osmanlıcı planın iktidardaki sahiplerine de güzel bir selam çakmak. Kılıçdaroğlu; Namık Kemal’den, Ziya Gökalp’ten, Atatürk’ten alıntı yapıyor. ABD’yi ise yeniden keşfetmiyor. Keşfetmiş gibi yapıyor. Emperyalizm karşıtı bir söylemin içine emperyalizmin projesini sinsice yerleştiriyor. O mutlak butlan kararları boşuna çıkmadı, öyle değil mi!

Trump’ın Dört Benzemezleri… Erdoğan, Bahçeli, Öcalan, Kılıçdaroğlu. Muhafazakar, milliyetçi, bölücü, Atatürkçü. Maşallah, artık nur topu gibi bol ideoloji soslu bir iktidar bloğuna sahibiz.

7–8 Temmuz 2026'da NATO Zirvesi Ankara’da toplanıyor. Trump geliyor. Erdoğan’ın üçüncü kez aday olabilmesi için anayasanın değişmesi gerekiyor. Referanduma gerek kalmadan değişiklik için 400 milletvekili lazım. Bu sayı, Kılıçdaroğlu’nun mahkemeyle ele geçirdiği CHP’lilerle belki tutturulabilir. Yani Türkiye’nin yeni anayasası, Trump Ankara’ya inerken sahada hazır olan dört benzemezle yazılıyor. Trump’ın her fırsatta Erdoğan’ı övgüyle anması, ABD ve İsrail’in Ortadoğu’daki istikrarı için bölgede diğer ülkelere abilik yapacak bir bekçiye ihtiyacı olduğunu gösteriyor. Bu planın uygulanmasının önünde durma ihtimali olanlara verilen gözdağından görülüyor. Tutuklamalarla yaydıkları korku iklimiyle ve emek hareketlerini baskılayarak yol almaya çalışıyorlar. Kendi parti tabanlarından bile kopmaya başladılar.

Köhnemiş iktidarlar tarih boyunca iktidarlarını yeniden meşru kılma amacıyla kavramlar üretmişlerdir. Tam da bu sırada devlet aklı kavramı, devletin bekasını değil iktidarın sürekliliğini meşrulaştıran bir argüman olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’de devlet aklı dedikleri şey, Amerika’nın aklıdır. 1952'de devletin içine yerleştirilen gladyonun aklıdır. Seferberlik Tetkik Kurulu’ndan Özel Harp Dairesi’ne, oradan Kontrgerilla’ya ve FETÖ’ye uzanan provokasyon ve cinayet şebekesinin aklıdır. Uğur Mumcuları katleden akıl bu akıldır. Sivas, Kahramanmaraş, Çorum, 12 Mart, 12 Eylül… Fail bellidir.

Bu süreç öyle bir süreç ki, Apo açılımına karşı çıkan ve emek hareketinin yanında konumlanan Özgür Özel’in tutuklanmasına varabilir. Durum onu gösteriyor. Bir önceki yazımızda bahsetmiştik. Baskı artacak, halkın direnci de artacak. Bakalım ABD güdümlü iktidar bloğunun devlet aklı mı yoksa her çöküş döneminde küllerinden doğmasını bilen Türk milletinin kadim aklı mı galip gelecek? Sorunun cevabı biliniyor.

Türk milleti dün Ankara’da hak mücadelesi veren madencilerin yanında kimler varsa onların yanındadır; kimler orada yoksa onların karşısındadır. Apo’nun karşısında kimler varsa onlarla beraberdir; kimler Apo’yla yan yanaysa onların karşısındadır. Halkımız bedenine zorla giydirilmeye çalışılan bu deli gömleğini yırtıp atacaktır.