Problemden Fikre: UX Tasarım Sürecine Derin Bir Yolculuk

Herkese Merhabalar,

Bu yazımda Coursera / Google UX Design serisinden ‘UX Tasarım Sürecini Başlatın: Empati Kurun, Tanımlayın ve Fikir Üretin’ eğitiminde modül içeriğinde yer alan, önceki yazılarımın devam niteliğinde olan Problem İfadeleri, Hipotez İfadeleri, Değer Önerisi ve Fikir Oluşturma aşamalarına yer vereceğim. Yazıyı fikir öncesi hazırlık ve fikir oluşturma şeklinde inceleyeceğim.

Keyifli okumalar dilerim.

Sentez, etkili ve benzersiz yollarla nasıl ele alınır?

Problem İfadeleri

Kullanıcın ele alınması gereken ihtiyaçlarının açık bir açıklamasıdır.

• İnsan merkezli
• Yaratıcılığa alan tanıyacak kadar
• Tasarım yoluyla çözülebilecek kadar net/sınırlı bir çerçevede.

Formülize olarak bakarsak;

[Kullanıcın kişinin adı], [kullanıcı deneyiminin faydaları] nedeniyle [kullanıcı deneyimi türüne] ihtiyaç duyan bir [kullanıcı türüdür]

Önceki yazımdaki Nil Hanım örneğini hatırlarsak, Nil Hanım’ ın problem ifadesi:

Nil, kızını kendisi evde yokken bırakabilmek nedeniyle uygulama içinde gönüllülerin daha çeşitli bilgilerine ihtiyaç duyan çalışan bir annedir.

→ Problem Hedefleri Nelerdir?

• Hedefleri belirlemek
• Kısıtlandırmaları anlamak
• Çıktıları tanımlamak
• Başarı için benchmarks/ referans noktaları belirlemek

İpucu: Basit düşünmeyi unutma.

→ 5Ws and H / 5N 1K Kuralı

Who- Kim?

When- Ne zaman?

What- Ne?

Why- Neden?

Where- Nerede?

How- Nasıl?

https://slidemodel.com/templates/5w1h-framework-powerpoint-diagram/

Hipotez İfadeleri

Bir tasarım probleminin çözümünün ne olabileceğini düşündüğümüze dair en iyi çerçevelenmiş tahminimiz.

İsim ve Eylem , İsim ve Sonuç

Formülize olarak bakarsak;

Eğer [kullanıcı] [eylemi] gerçekleştirebilirse, o zaman [fayda] elde edebilecektir.

Yine Nil Hanım örneği ile devam edersek;

Nil Hanım uygulamada içine sinen ve referanslarını beğendiği birini bulabilirse kızını çalıştığı günler aklı kalmadan evde bırakabilir.

En iyi tasarım tasarım çözümünü elde etmek için esnek olun ve ilerledikçe uyumu yakalayın.

Peki, bu çözüm gerçekten kullanıcı için anlamlı mı? İşte bu sorunun cevabını ‘Değer Önerisi’ aşamasında arayacağız.

Değer Önerisi

Evet, şimdi sıra ürünümüzün kullanıcı ihtiyaçlarını nasıl karşıladığını düşünmeye başlamakta. En baştan beri tüm adımlarda bir kenarda kendini hissettirerek sırasını gözetleyen bu adım akıştaki yeni adımımız.

Değer önerisi, bir tüketicinin bir ürünü veya hizmeti kullanmasının nedenidir.

Değer önerileri ise kullanıcıların şu anda mevcut olan diğer ürünlerin aksine oluşturduğumuz ürünü kullanması için bir neden sağlar.

Kendimize bu aşamada şu iki soruyu sormalıyız?

• Ürünümüz ne işe yarıyor?
• Kullanıcı onu neden umursamalı?

https://7t.ai/blog/what-are-the-ui-ux-design-process-stages-what-to-expect/

Hayal gücüne güvenilerek birkaç seçenek çıkarılmalıdır. Daha sonra kullanıcı eşleştirmelerine bakılarak kullanıcıda karşılanmayan istek- özellik varsa üstünü çizebilirsin.

Baştan adımları sıralarsak;

1. Ürününüzün özelliklerini ve faydalarını tanımlayın.

2. Ürünün değerini açıklayın.

3. Bu özellikleri ve faydaları kullanıcılarınızın ihtiyaçları ile ilişkilendirin.

4. Resmi değer önerisi listenizi gözden geçirin.

Fikir Oluşturma (Ideation)

Belirli bir konuda onları değerlendirme veya yargılama girişiminde bulunmadan geniş bir dizi fikir üretme süreci olarak tanımlanabilir.

Bir zamanlar Nokia 3310 telefonların meşhur olduğu dönemde insanlar tüm yetkinliklerin boyutça küçük bir alete sığdırılması ve kullanım- taşınım kolaylığı hakkında iknaydı. Bu doğrultuda üreticiler tarafından flip telefonlar tasarlandı fakat Apple boyutları arttırarak ve farkını ortaya koyarak pazara giriş yaptı. Ve böylelikle pazarda dengeler değişmeye başladı.

https://surfa.se/wp-content/uploads/2016/10/3310-vs-iphone-7.jpg

→ Fikir Oluşturma Adımları

• Sesli beyin fırtınası
• Bütün düşünceleri belgelemek
• Değerlendirmeye izin vermeden miktara odaklanmak
• Değer biçmeye/ taraf tutmaya izin verilmemeli
• Çeşitliliğe sahip/ Farklı bir ekip toplamak
• Açık olanı sorgulayın

İpucu: Bir sürü fikir bulduktan sonra bir mola verilmesi unutulmamalı.

Fikirleri değerlendirirken bu üç maddeye dikkat edilmeli:

• Feasible/ Uygulanabilirlik

Fikir uygulanabilir mi?

Teknik olarak inşası mümkün mü?

• Desirable/ İstenen, Cazip

Fikir arzu edilir mi?

Odaklandığımız kullanıcı sorununu çözüyor mu?

• Viable/ Sürüdürebilir, Uygulanabilirlik (Ekonomi)

Fikriniz uygulanabilir mi?

İşletme için finansal olarak faydalı mı?

Çok sayıda fikir keşfedilmeli ve değerlendirilmeli.

Fikir Üretmek için Araştırma

Bir önceki yazılarımda incelediğimiz adımlar bize burada veri olarak yardımcı olacaktır ve kullanılacaktır.

Lansmana kadar ürüne sık sık testler uygulanmalıdır.

Hedef Birimleri Oluşturmak

→ Hedef İfadesi Nedir?

Ürünün kullanıcı için faydalarını tanımlayan bir veya iki cümle olan bir tanımlamadır.

Ürünümüz, kullanıcıların belirli eylemleri gerçekleştirmesine (Ne?) olanak tanıyacak, eylemin kullanıcıları nasıl olumlu etkileyeceğini (Neden?) ve bu da eylemin kimi etkileyeceğini (Kim/ Kimi?) etkileyecek. Etkililiğini şu şekilde (yöntem) (Nasıl?) ölçeceğiz.

Ölçüm yöntem örneği olarak ;

‘günlük ve haftalık randevu sayısını analiz ederek ölçeceğiz’

Şablon olarak bakarsak;

1. Ürün

2. Eylem

3. Hedef kitle

4. Etki (Nasıl Olumlu?)

5. Kriterler (Nasıl Ölçeceği?)

Kim? ⟹Personadan

Ne? ⟹ Kullanıcı hikayesinden

Neden? ⟹ Empati haritası ve kullanıcı yolculuğu

Hedef kitleni sorularla gözden geçirmeyi unutmamak önemli. Çalışma yürütülürken belli aralıklarla karşılıyor mu? açıklıyor mu? gibi sorulara yanıtlar aranmalı ve sürece entegre edilmeli.

Fikir Üretmek İçin Ne Yapabiliriz?

How Might We

Tasarım odaklı düşünmede en etkili araçlardan biri olan “How Might We” soruları, kullanıcı sorunlarını tasarım fırsatlarına dönüştürmek için kullanılır. Doğru formüle edilmiş bir HMW sorusu, çözüm sürecinin yönünü belirlemede kritik bir rol oynar.

HMW soruları şu özellikleri taşımalıdır:

• Çok geniş ve soyut değil, orta seviyede açık olmalıdır.
• Henüz belli olmayan yaratıcı çözümlere alan bırakmalıdır.
• Kullanıcının ihtiyacına odaklanmalı, çözüm önermemeli.

HMW Formları: Fikir Üretme Stratejileri

1. İyiyi Artır

“Konser bileti alımını arkadaş grubu arasında nasıl eğlenceli bir yarışmaya çevirebiliriz?”

2. Zıt Olanı Keşfet

“Satın alınan biletleri kaybetmenin yollarını nasıl yaratabiliriz?” (Absürt sorular bile yeni bakış açıları kazandırabilir.)

3. Statükoyu Değiştir

“Kağıtsız bir konser bileti deneyimi nasıl tasarlanabilir?”

4. Bakış Açısını Parçala

“Müşteri biletini kaybettiğinde güvenli bir giriş nasıl sağlanabilir?”

5. Olumsuzu Ortadan Kaldır

“Konser girişinde güvenlik görevlisi olmadan içeri girmenin güvenli bir yolu olabilir mi?”

6. Aşırıya Kaç

“Bilet sahipleri için giriş süreci nasıl özel bir stres kaynağı haline getirilebilir?”

7. Varsayımları Sorgula

“Turnikede güvenlik kontrolü olması şart mı?”

8. Benzetimden Yararlan

“Güvenlik geçme süreci, nasıl bir video oyunu oynama haline getirilebilir?”

9. Beklenmedik Kaynaklardan Faydalan

“Yüz tanıma teknolojisi biletin yerini alabilir mi?”

Eskiz Çalışması- Sketching

Eskiz çalışmaları, zihnimizdeki fikirleri hızlıca görselleştirmek için güçlü bir araçtır. Bu aşama, düşüncenin elle somutlaştırılmasıdır ve yaratıcılığı teşvik eder.

Amacı:

• Fikirleri hızlıca üretmek ve kâğıda dökmek.
• Geniş bir fikir yelpazesi oluşturmak.

Crazy Eights- Rapid Sketching

Kare başına ayrılan kısa çizim süresine atıfta bulunan hızlı eskiz tekniğidir.

https://www.figma.com/community/file/964652140702534507/brainstorm-crazy-8s

Bu hızlı eskiz tekniğinde:

1. Kağıt sekiz eşit parçaya katlanır.

2. Her kutuya farklı bir fikir için 1 dakika ayrılır.

3. Süre bittiğinde, elimizde 8 potansiyel çözüm fikri olur.

Bu fikirler, daha sonra ekip ile değerlendirilerek:

• Kullanıcı hikayeleriyle,
• Yolculuk haritasıyla,
• Problem-hipotez ilişkileriyle birlikte, bütüncül şekilde ele alınır. Uygun olmayan fikirler elenir ve geliştirmeye uygun olanlar belirlenir.

Neye İhtiyacımız Var?

Bu süreci uygulamak için temel dört unsura ihtiyacımız var:

• Zamanlayıcı
• Çizim/yazı araçları
• Sorun tanımı
• Kağıt

Her aşama, bir öncekine bağlı olarak ilerler. Karşımıza çıkan engelleyiciler olduğunda, geri dönüp kullanıcı araştırmasına başvurmak ve hedef kullanıcıyı yeniden göz önünde bulundurmak kritik önem taşır.

Bu tür düşünme teknikleri, yalnızca fikir üretmekle kalmaz, aynı zamanda tasarım sürecinde daha etkili, daha empatik ve daha yenilikçi çözümlere ulaşmanın temelini oluşturur.

Unutmayalım; Doğru soruyu sormak, çoğu zaman doğru cevaptan daha değerlidir.

‘Problemden Fikre: UX Tasarım Sürecine Derin Bir Yolculuk’ yazımın sonuna gelmiş bulunmaktasınız.

Vaktinizi ayırdığınız için teşekkürler. Eğer bu konular ilginizi çekiyorsa, bir sonraki yazımda devam konulardan ve adımlardan bahsedeceğim. Takipte kalmak isterseniz beni Medium üzerinden takip edebilirsiniz. 🌿

.

KAYNAKÇA

https://www.coursera.org/learn/start-ux-design-process

https://slidemodel.com/templates/5w1h-framework-powerpoint-diagram/