Imago omtrent veiligheid in Lunetten

Imagoschennis?

Loop je als buitenstaander de wijk in, dan krijg je al snel het idee van een dorp in een stad. Het aantal speeltuinen, groenvoorzieningen en buurtinitiatieven lijkt hoog vergeleken met andere wijken van Utrecht. Het winkelcentrum van Lunetten lijkt het bescheiden imago onderuit te halen. Een onveilige plek is het beeld dat in diverse media wordt geschetst. Zo werd er in een artikel van het AD uit 2023 geschreven over bedelaars, overvallen en ramkraken. Maar klopt dit beeld omtrent veiligheid wel?

Volgens Maarten Brinkman, inwoner van Lunetten en werkzaam bij het Bewoners Overleg Lunetten, wordt het onveilige gevoel in het winkelcentrum dat een deel van de wijkbewoners ervaart onder andere veroorzaakt door bedelaars. Brinkman: ‘Sommige bedelaars lopen weleens achter mensen aan om aan geld te komen. Enkelen hebben in het verleden ook winkeldiefstallen gepleegd.’ Naast bezoekers, voelen ook ondernemers in het winkelcentrum zich soms onveilig. De Albert Heijn is in 2023 bijvoorbeeld drie keer op een rij overvallen. Naar aanleiding daarvan besloot de supermarkt zijn sluitingstijden ’s avonds te vervroegen van tien naar negen uur. ‘Direct na de overvallen voelden al onze medewerkers zich daar veiliger bij’, vertelt Sabri Wilkes, de manager van de supermarkt.

Er worden wel maatregelen genomen om de veiligheid in het winkelcentrum te verbeteren. Zo is recent de straatverlichting in het winkelcentrum verbeterd. En omdat er in het verleden soms ramkraken plaatsvonden, hebben steeds meer winkels tegenwoordig rolluiken. Het gevolg hiervan is dat er minder overvallen plaatsvinden.

Een vader die in de wijk woont vertelt dat hij zijn zoon en dochter ’s avonds niet naar het winkelcentrum durft te sturen. Een paar straten verderop is achtereenvolgende keren een navigatiesysteem uit een auto gehaald. De Inwonersenquête van 2023 wijst uit dat 49 procent van de respondenten zich weleens onveilig voelt in de wijk. Dit tegenover 34 procent in heel Utrecht. Echter kunnen bewoners los van het winkelcentrum weinig kritieke plekken in hun wijk noemen. Al met al lijkt het beeld dat het winkelcentrum een onveilige plek is enigszins te kloppen, al wordt dit door lang niet alle wijkbewoners zo ervaren. Sommigen ervaren het winkelcentrum als onveilig, maar er zijn ook inwoners die zeggen dat ze dit gevoel niet hebben, anderen merken hier (bijna) niks van.

Verslaggever Marco Gerling van AD Utrechts Nieuwsblad heeft een lichte verklaring voor het toegenomen onveiligheidsgevoel het afgelopen jaar. ‘De vele steegjes en struiken maken incidenten wel onoverzichtelijk.’ Al is dit enkel gevoel: vorig decennium was de onrust in het midden van Lunetten ‘veel groter’. Jeroen Ouwerkerk, sociaal makelaar in Lunetten, komt met een suggestie. ‘De winkels aan de buitenkant, waar Albert Heijn en Hoogvliet toe behoren, wil je goed bezet houden. Dan kun je de binnen cirkel voor woningen gebruiken. Maar dat is aan de ondernemers.’

Feiten en cijfers over de veiligheid in Lunetten

Maar wat zeggen de cijfers over de veiligheid in Lunetten? Hiervoor hebben we voornamelijk de cijfers die de gemeente beschikbaar heeft gebruikt, die ze door middel van enquêtes en de politie verzameld hebben.

Lunetten heeft op dit moment ongeveer 11.368 inwoners, waarvan het grootste gedeelte, 17,7%, jongeren zijn van 18–26 jaar. De wijk wordt vaak in 2 buurten onderverdeeld, Noord- en Zuid-Lunetten. Dat maakt dat we ook in de cijfers moeten kijken naar 2 verschillende buurten en wat de verschillen daartussen zijn.

Wat als eerste opvalt wanneer we deze tabel bekijken is dat de misdaad in Lunetten de laatste jaren sterk afgenomen is. Wanneer je de grafiek bekijkt waar de cijfers vanaf het jaar 2013 staan, zie je dat de misdaad in Lunetten op het hoogtepunt was in 2020, maar dat het daarna in beide buurten sterk is afgenomen. Een ander opvallend punt wat de grafiek laat zien is de cijfers van het aantal misdaden over het algemeen een stukje hoger ligt in Noord-Lunetten.

De criminaliteit en het geweld in de wijk Lunetten lijkt de laatste jaren dus afgenomen te zijn. Verschillende grafieken geven grotendeels een daling aan ten opzichte van voorgaande jaren. Het aantal overvallen, autokraken, woninginbraken en gevallen van straatroof lijkt afgenomen te zijn als we kijken naar de vergelijking tussen 2019 en 2023.

Als we naar het figuur hieronder kijken, zien we Lunetten aangegeven als het blokje met de zwarte rand eromheen, heeft een donkerbruine kleur. Deze illustratie laat zien dat Lunetten niet de enige wijk is waar meer dan 20% van de inwoners last van jongeren heeft, maar dat er wel veel meer wijken zijn waar dit probleem minder speelt.

In andere grafieken van Utrecht in cijfers is te zien dat er een verschil zit tussen de hoeveelheid last die inwoners ervaren door jongeren tussen de buurten Noord- en Zuid-Lunetten. Want, hoewel er meer inwoners in Zuid zijn, wordt er toch meer last ervaren in Noord. Noord: 29% en Zuid 22%. Het is een klein verschil, maar toch weliswaar opmerkelijk. Hoe zou dat kunnen komen?

Volgens cijfers uit 2023 blijkt dat 49% van de bewoners van Lunetten zich onveilig voelt (in hun eigen buurt). Dat is een stijging ten opzichte van voorgaande jaren.

Op basis van de cijfers kunnen we dus stellen dat de criminaliteit en het geweld in Lunetten afgenomen is, maar dat er nog wel last ervaren wordt van jongeren op straat. Verder lijkt het gevoel van onveiligheid in de wijk toegenomen te zijn, maar speelt de vraag op hoe dat komt? Is de wijk echt onveilig of is het het gevoel wat in de wijk is blijven hangen na verschillende overvallen en incidenten. Hier hopen we door ons verdere onderzoek meer over te weten te komen.

Gemeentebeleid in de praktijk

Iedere vier jaar stelt de gemeenteraad van Utrecht een nieuw ‘Integraal Veiligheidsplan’ vast voor de stad. In Mei 2023 is het nieuwe veiligheidsplan gepresenteerd met de niet erg verrassende titel ‘Integraal Veiligheidsplan 2023–2026’. Op het titelblad van het veiligheidsplan staat de slogan; voor een veilige en leefbare stad. Naast het welbekende ‘groene’ karakter van de Utrechtse wijk Lunetten staat deze veiligheid dan ook hoog op de agenda van buurtbewoners. Op basis van dit Integraal Veiligheidsplan worden er ook plannen op papier gezet specifiek voor de wijk Zuid waar Lunetten onder valt.

Op basis van het veiligheidsplan heeft de gemeente een aantal prioriteiten opgesteld voor de wijk Zuid. Een aantal van deze prioriteiten zijn: De hotspotaanpak in het winkelcentrum van Lunetten, het voorkomen van overlast en crimineel gedrag bij jongeren en het voorkomen van overlast veroorzaakt door kwetsbare personen. Om de eerste prioriteit, deze hotspot van overlast in het winkelcentrum, aan te pakken heeft de gemeente in 2023 besloten om meer politie, handhaving en jongerenwerk in te zetten in het winkelcentrum. Ook hebben er tijdelijk camera’s gehangen en is de straatverlichting verbeterd na overleg met winkeliers. Of er door deze maatregelen daadwerkelijk minder overlast en criminaliteit plaatsvind in het winkelcentrum is lastig te zeggen mede door een gebrek aan cijfers. Wel blijkt uit de eerdergenoemde cijfers dat het percentage Lunettenaren die zich wel eens onveilig voelt in eigen wijk in 2023 licht is gestegen.

De aanpak van het winkelcentrum is de enige aanpak waar de schrijvers van het veiligheidsplan zich enigszins concreet over uitlaten. Bij de andere prioriteiten worden alleen zaken als meer contact met partners en professionals uit de wijk benoemd of een ‘betere aanpak van het probleem’. Dit geeft weinig ruimte om conclusies te trekken over de effectiviteit van de genomen maatregelen.

Wat het onderzoek ook niet helpt is de stroeve samenwerken met de gemeente en wijkbureau Zuid. De burgemeester van Utrecht en de wethouder van wijk Zuid hebben beiden via de eigen woordvoerders gelijk laten weten geen tijd te hebben voor studenten. Daarnaast heeft wijkbureau Zuid ons meermaals laten weten niks met het veiligheidsbeleid te maken te hebben in eigen wijk. Bij nader onderzoek en een gesprek met een sociaal werker in Lunetten bleek dat het wijkbureau juist wel een belangrijke rol speelt op het gebied van veiligheid in de wijk. Toch is het lastig te communiceren met het wijkbureau aangezien antwoord op onze vragen vaak lang op zich laten wachten of überhaupt nooit komt.

Kortgezegd blijkt het lastig om het veiligheidsbeleid van de gemeente in de praktijk te beoordelen. Dit dus vanwege een gebrek aan cijfers voor een aantal onderdelen van het plan en de lastige samenwerking met medewerkers van het wijkbureau en de gemeente.

De wijk in

Afgelopen woensdag zijn een aantal leden van de redactie ook de wijk ingegaan om te vragen wat de inwoners van Lunetten vinden van de veiligheid in hun omgeving. Zie hieronder de link naar de video:

**https://fb.watch/sgKEvLvR7q/**