Alışkanlıkların Hayat Üzerindeki Etkisi ve Değiştirmenin Yolları | ALIŞKANLIK

“Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı.” — Yusuf Atılgan, Aylak Adam

Foto: Şahin Sezer Dinçer

Hayat aslında yakından bakıldığında alışkanlıkların döngüsünden ibarettir.

Çokça duyduğumuz “alışkanlıklarını değiştir, hayatın değişsin” sözünün en başında “düşünceni değiştir, davranışın değişsin” sözü vardır. Düşünce davranışı, davranış tutumu, tutum alışkanlığı, alışkanlık hayatı değiştirir buna göre. Ghandi bunu demeden önce alışkanlıklar konusunda epey eksik biriydi. Onun hakkında bir biyografik kitapta gençken epey çekingen biri olduğu yazılır. Peki, bunu nasıl aştı da büyük bir isyanın başını çeken birine dönüştü? Sadece alışkanlıklarını değiştirmek bu kadar etkili mi gerçekten?

Alışkanlıklarımızı neden değiştirmek isteriz?

Alışkanlıkları değiştirme isteği aslında çok temel bir sebeple vuku bulur. Bu da tabii ki alışmış olmaktır. İnsan bir şeye alışmış olduğunda ve o şeyden memnun olmadığında bunu değiştirmek ister. Çünkü bu alışkanlığın hayatındaki olumsuz etkisinin farkına varır. Bu semptomları bir daha yaşamak istemez ve alışkanlığını değiştirmeye çalışır. Fakat karar vermek tek başına yeterli olmaz. Bunu eyleme dökebileceği uygulanabilir ve sürdürülebilir bir plana ihtiyacı vardır. Fakat bazen de sadeece karar vermek ve yapmak yapılacak bütün planlardan daha etkili olabilir. Ama bu plan yapmak kadar etkili olmaz, çünkü aynı alışkanlığı seneye bir daha yapmayacağının garantisini vermez.

Bir alışkanlık nasıl oluşur?

Öncelikle alışkanlıklarımızın çoğu zaman farkında bile olmadığımızdan bahsedelim. Sabah uyanınca ilk önce sağ çorabını giymekten gece su içip içmediğinize kadar her şeyi iyice incelediğinizde her şeyin otomatikleşmiş olduğunu görürsünüz. Otomatikleşmeyen çok az şey vardır. Bunun temel sebebi beynin daha az enerji ile daha çok iş yapabilmesidir. Fakat bunların farkında olabilirsek hayatımızı olumlu yönde değiştirebiliriz.

Alışkanlık ne zaman benimsenir ve kalıcı hale gelir?

• Alışkanlıklarımızın bazılarını da kendimiz inşa ederiz. Mesela diş fırçalama veya fırçalamama alışkanlığı ediniriz. Ne kadar süreyle ve nasıl yaptığımızı belirleriz. Sonra sıradanlaşır ve otomatik olarak elimiz artık öyle çalışmaya başlar, dişimizi öyle fırçalarız.
• Otomatikleşen alışkanlıklarımızın kalıcı hale gelmesi için ne kadar süre gerektiği hakkında muhtelif söylemler bulunsa da bu kişiye özgü bir şeydir. Çoğu zaman birkaç hafta içinde kalıcı hale gelir alışkanlıklarımız.

Alışkanlık nasıl değiştirilir ya da bırakılır?

Bir alışkanlığı değiştirmek veya yeni bir alışkanlık edinmek için otomatikleşen alışkanlıklarınızın arasına sıkıştıracağınız herhangi bir şey sizin yeni alışkanlığınız haline gelecektir. Bunu bir süre tekrarladıktan sonra otomatik olarak yapacak hale gelirsiniz. Otomatikleşen alışkanlıklar edinmek için motivasyon veya bunu yapmak istemeyi beklemeyin. Hemen araya sıkıştırın ve tekrarlayın. Mesela diş fırçalamak istemeyi beklemeyin. Yapmak istemeyeceğiniz zamanları da düşünerek nasıl otomatikleşeceğini belirleyin. Sadece diş fırçası ve macununu baş ucunuza koyun. Uyandığınızda diş fırçanızı elinize alıp gidip fırçalayın. Bir süre sonra bunu otomatik olarak yapacaksınız.

Hemen Uygulanabilecek şeyler:

• Alışkanlıklarınızı fark edin. Çokça otomatik alışkanlık göreceksiniz.0
• Otomatikleşen alışkanlıklarınızı düzenleyin, daha verimli hale getirin ve yeni haliyle otomatikleşmesi için tekrar edin.
• Yeni bir alışkanlık için otomatikleşen alışkanlıklarınızın arasına yeni alışkanlığınızı yerleştirin. Yeni alışkanlığınızı daha kolay hale getirin.

Yeni alışkanlıklar edinmek için bunu yapmak istemeyi beklemeyin. Sadece planlayıp yapın. Zamanla olacaktır.