Hayatı değiştirecek teknolojiye Türkiye hazır mı?

“Böylesine bir devrimsel yeniliğin başladığı dönemde, bu konuya yabancı kalmamız çok da mümkün değildi”

Not: Bu haber ilk olarak Bloomberg Businessweek Türkiye dergisinin 24 Haziran 2018 tarihli sayısında yayımlanmıştır.

“Bundan 20 sene önce interneti anlatan bir kitap yazmış olsak, kullanacağımız cümle yapıları bugün blockchain için yazdıklarımızdan çok farklı olmayacaktı. Dolayısıyla blockchain teknolojisini, bu teknoloji ile birlikte ortaya çıkan Bitcoin gibi kripto para birimlerini, akıllı sözleşmeleri ve dijital kimlik çözümlerini şimdiden anlamaya ve üzerinde kafa yormaya başlamamız gerekiyor. Bu kitabın amacı, sizlere Türkçe olarak kaleme alınmış ve blockchain teknolojisine kapı açan temel bir rehber sunmak. İnternetin son çeyrek yüzyılda ticaret, iletişim ve dünyayı nasıl değiştirdiğini göz önüne alarak, blockchain teknolojisinin de benzer bir maceranın temellerini oluşturduğunu vurgulamak istiyoruz.”

· İşlemler aracı bir merkezi kurum olmaksızın yapılıyor · Türkiye’deki bilinirliği kripto paralardan ibaret · Amaç Türkiye’yi blockchain’de söz sahibi ülkelerden biri yapmak · Blockchain devrimi güven boşluğunu doldurabilir mi?

Bu alıntı, geçtiğimiz haftalarda ikinci versiyonu yayımlanan Blockchain 101 kitabından. Aynı zamanda Bloomberg Businessweek Türkiye’nin eski yazarlarından Ahmet Usta ve Serkan Doğantekin’in kaleme aldığı bu kitap, son zamanlarda kimsenin dilinden düşürmediği bir kavrama odaklanıyor. Fakat bu yazı bir kitap incelemesi değil; bu kitabın basılmasında (ya da yayımlanmasında) emeği geçen kişi ve kuruluşların blockhcain’i Türkiye’ye anlatma arzusunu irdeliyor.

İşlemler aracı bir merkezi kurum olmaksızın yapılıyor

Türkçeye “blokzincir” olarak da çevrilebilecek bu kavram, temelde dijital kayıtların hiçbir merkezi yapı olmaksızın yaratılmasını ve saklanmasını sağlıyor. Örneğin, blockchain’le beraber satın aldığınız evin tapusunu noter aracılığıyla tasdik etmenize gerek kalmayacak. Arada hiçbir aracı kurum ya da merkezi yapı olmadan iki taraf, blockchain’in sağladığı teknolojiyle sözleşme imzalayabilecek. Peki, arada kimse olmadan sözleşmelere nasıl imza atacağız?

Basit bir belgenin tasdik edilmesi için el yakan ücretlerle kapısında kuyruklarda beklenen noterleri tarihin tozlu sayfalarına gömecek olan bu teknoloji, dijital mutabakat ile doğrulanan, dağıtık (merkezi olmayan) ve kriptografik mühürlenmiş kayıtların aktarılmasını sağlıyor. Bir diğer ifadeyle, sadece noterler değil, başta finans sektörü olmak üzere bürokrasiden uluslararası ticarete kadar uzanan geniş bir skalada blockchain, hayatı kolaylaştıracak.

Bu teknolojiyle beraber bankacılık ve sözleşme süreçleri çok daha hızlı olacak, bağışlar kaynağından alıcısına dek tüm süreçlerde şeffaf şekilde takip edilebilecek. Kimlik, sağlık gibi kamu ve özel kayıtlar kolaylıkla kurumlar arasında taşınabilecek. Üstelik tüm bu süreçlerde şeffaflık ve mahremiyet eşzamanlı olarak kontrol edilecek.

Türkiye’deki bilinirliği kripto paralardan ibaret

Gündelik hayata neredeyse baştan aşağıya dokunacak bu yeni teknolojiye kayıtsız kalmak elbette mümkün değil. Ancak günümüz Türkiye’sinde blockchain bilinmiyor ve tanınmıyor. Kısa yoldan zengin olmak isteyen ve bu uğurda yatırımlarını kripto paralara yığan küçük bir zümre ise bu kavramdan az çok haberdar. Fakat bu bilinirlilik, blockchain kelimesinin kripto paraları doğrudan çağrıştırmasıyla, insanların gözlerinde dolar işaretinin belirmesine yol açmakla sınırlı. Bir diğer ifadeyle, blockchain’in bilinirliği bilhassa Türkiye’de sadece kripto paralardan (özellikle Bitcoin) ibaret.

Son kullanıcılar bir yana, geleneksel kurumlar da blockchain’in varlığından haberdar değil. Eşyanın doğası gereği, finans sektörü bu kavrama diğer sektörlere kıyasla daha aşina. Zaten, Blockchain 101 kitabının yayımlanmasında finans sektörünün bir temsilcisinin de payı var: Bankalararası Kart Merkezi (BKM).

Geçtiğimiz haftalarda Blockchain Türkiye Platformu’nun basın toplantısında söz alan BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko, “Blockchain’le beraber yepyeni bir kayıt teknolojisine ihtiyacımız olduğunu söylüyoruz. Böylesine bir devrimsel yeniliğin başladığı dönemde, bizim de bu konuya yabancı kalmamız çok da mümkün değildi. Böyle bir ortamda neye ihtiyaç duyuyoruz? Birlikte olma, bir ekosistem kurma ihtiyacı güdüyoruz. Tek bir çatı altında hep beraber organize olmaya ihtiyaç duyuyoruz. Biz de bu konudaki çalışmalarımızı ve bilgilerimizi sadece kendi içimizde tutarak değil, Türkiye’mizde tüm paydaşlarla paylaşmak istedik. Bunun için de Türkiye Bilişim Vakfı’nın en doğru çatı olduğunu düşündük” diye konuşuyor.

Amaç Türkiye’yi blockchain’de söz sahibi ülkelerden biri yapmak

Canko’nun da sözlerinden anlaşılabileceği gibi, Türkiye’nin artık bir blockchain platformu var. Bu kuruluş kâr amacı gütmüyor. Nihai amaç ise oldukça açık: Pek çok ülkenin yatırım yaptığı blockchain teknolojisinde girişimcilerin desteklendiği, yeni iş modellerinin çalışıldığı ve Türkiye’nin bu konuda söz sahibi ülkelerden biri haline gelerek geleceği tasarladığı bir dünya yaratmak.

Platformun faaliyet alanı oldukça geniş: Blockchain teknolojisinin Türkiye’de yaygınlaşması, bilinirliğinin ve kullanımının artırılması, faydalarının araştırılması ve stratejik önceliklerinin saptanması için eğitimler vermek, etkinlikler düzenlemek, içerikler üretmek ve yayınlar yapmak, çalışma gruplarıyla blockchain teknolojisine ilişkin güncel konuları, kullanım alanlarını değerlendirmek ve ilgili paydaşları bir araya getirmek.

Blockchain devrimi güven boşluğunu doldurabilir mi?

Türkiye Bilişim Vakfı Başkanı Faruk Eczacıbaşı basın toplantısındaki konuşmasında güven vurgusu yapıyor:

“Güvenin maliyeti hala çok yüksek. Bugün, 500 yılı aşkın süredir kullandığımız, çift yanlı kayıt tutma prensibine, matematiğin de yardımıyla bir üçüncüsünü eklemek üzere yola çıkıyoruz: Güven. İlgi ile takip ettiğim bir ekonomistin, blockchain teknolojisini geçmiş 500 yıllık teknolojik ilerleme ile mukayeseli değerlendirirken söylediği, ‘Matbaa devrimi bilgi boşluğunu doldurdu, sanayi devrimi güç boşluğunu doldurdu, internet devrimi mesafe boşluğunu doldurdu, blockchain devrimi ise güven boşluğunu dolduracak’ sözlerine katılmamak mümkün değil.”

BKM genel müdürü Dr. Canko ise blockchain’in bir ekosistem işi olduğuna defaatle vurgu yapıyor: “Hiçbir karar tek başına alınmıyor. Birbiriyle kıran kırana rekabet eden aynı sektördeki oyuncuların bir araya gelmesine ihtiyaç var. Böylece pasta büyüsün ve teknoloji gelişsin.”

SÖZÜN ÖZÜ: Türkiye Bilişim Vakfı ve BKM önderliğindeki Blockchain Türkiye Platformu gündelik hayata baştan aşağıya nüfuz edecek bu teknolojiyi tanıtmaya ve bilinirliğini artırmayı hedefliyor.