Maken we onze paarden te vroeg zadelmak?

“Een paard wordt zadelmak gemaakt op 3 jaar”. Het is een algemeen gegeven, net zoals “de aarde is rond” of “bladeren groeien aan de bomen”. Echter, nog niet zo heel lang geleden geloofde men dat de aarde plat was. Dat bewijst dat we onze wijsheid soms in vraag moeten stellen en indien nodig moeten bijstellen. In dit artikel nemen we het zadelmak maken dan ook eens onder de loep!

Waarom worden paarden op 3 jaar zadelmak gemaakt?

Iedereen die enige affiniteit heeft met de paardensport, weet dat het gros van de 3-jarige paarden voor het eerst een zadel op de rug zal krijgen, gevolgd door een ruiter die hem gaat uitleggen waar en hoe hij moet lopen. Waarom die “magische leeftijd” van 3 jaar wordt aangehouden? Dit komt voort uit de eeuwige wens van de mens om een dier met zichzelf te vergelijken. Als we naar de leeftijd gaan kijken, is een 3-jarig paard te vergelijken met een jongvolwassene van 17 à 18 jaar. We aanschouwen het dier dan ook als “volwassen” en “klaar voor het werk”.

Moeten wij bij het zadelmak maken enkel met de leeftijd rekening houden?

Het ene 3-jarige paard is echter het andere niet. Waar het ene dier op 3 jaar al vrij volwassen oogt en meedenkt, is een ander paard op die leeftijd nog een echte kleuter, enkel geïnteresseerd in spelen en gek doen in het land.

Sommige rassen staan er ook voor bekend om later volwassen te worden. Denk hierbij aan Arabische Volbloeden, Quarters, PRE’s, … De voorbeelden zijn legio.

De leeftijd is dus zeker niet de reden om een paard zadelmak te gaan maken. Het paard moet fysiek en mentaal klaar zijn om deze stap te zetten, en daar wringt nu precies het schoentje…

Wanneer is een paard klaar om zadelmak gemaakt te worden?

Als we er de medische literatuur op nalezen, komen we te weten dat het paard eigenlijk pas op de leeftijd van 6 jaar volgroeid is. Wat betekent dat nu, volgroeid? Wel, in de botten van het paard bevinden zich zogenaamde groeischijven. Deze bestaan uit kraakbeen, dat zich tijdens het groeiproces van het dier langzaamaan sluit en uiteindelijk verbeent. Het kraakbeen verandert dus ook in bot. Pas als dat proces helemaal voltooid is, spreken we over een “volgroeid paard”.

De groeischijven in de benen sluiten eerder dan die in de wervelkolom. Daardoor is het niet zozeer een probleem om het paard te laten lopen, maar is het wél nefast om hem gewicht — in de vorm van een zadel en/of ruiter — op de rug te leggen.

Op welke leeftijd de groeischijven gesloten zijn, hangt trouwens af van het paard. Bij grotere paarden duurt dit traditioneel langer dan bij hun kleinere collega’s. Een leeftijd die we als leidraad kunnen nemen, is die van 6 jaar. Dat is dus heel wat later als de 3 jaar waarop onze paarden doorgaans aan het werk gezet worden.

Het paard nog niet zadelmak maken betekent niet het in de wei laten staan

Dit betekent natuurlijk niet dat onze paarden tot de leeftijd van 6 jaar een luilekker leventje in de wei mogen beleven! Het heeft immers zoveel dingen te leren, denk maar aan meelopen aan een halster, vaststaan, voetjes geven, … Dat soort dingen kunnen — of moeten — zelfs al vanaf de geboorte worden aangeleerd!

Vanaf de leeftijd van 4 jaar — voor de oplettende lezer: inderdaad, als de groeischijven in de benen gesloten zijn — kan er rustig worden begonnen met grondwerk. Leer je paard op zijn eigen benen lopen, leer hem vertrouwen te hebben in de mens en leer hem dat “enge dingen” eigenlijk niet eng zijn. Dit zijn vele belangrijke lessen waar je later baat bij zal hebben.

Wat als het paard toch te vroeg ingereden wordt?

Het zadelmak maken op jonge leeftijd is volgens experts an sich nog steeds niet echt een probleem, zolang het paard daarna maar terug kan genieten van een rustige periode waarin hij echt “paard kan worden”. Bij velen is de verleiding echter te groot, waardoor ze reeds op erg jonge leeftijd de slofteugel uit de kast trekken om de paarden in een door hun gewenste houding te zetten of te hoge hindernissen dienen te overwinnen. Het is uiteraard ook onze wedstrijdwereld die zijn aandeel heeft in dit verhaal — getuige daarvan de speciaal voor 4-, 5- en 6-jarige paarden ingerichte wedstrijden, waar de dieren al een bepaald niveau voor dienen te hebben bereikt.

Fysieke problemen

Voor een paard dat te vroeg lichamelijk belast wordt, zijn er helaas wel heel wat risico’s. Op latere leeftijd zien we vaak dat de rug verkalkt is, met blijvende schade tot gevolg. Deze dieren zullen meestal vroegtijdig uit de wedstrijdsport worden teruggetrokken, met diverse blessures, die daarom nog niet noodzakelijk op de rug te situeren zijn. Het probleem kan zich door belasting en ontlasting ook verschuiven naar de benen of heupen. Ook vele gevallen van artrose en kissing spines kunnen we relateren aan het te vroeg intensief rijden van onze paarden.

Vele spierproblemen zijn ook terug te linken aan dit fenomeen. Wanneer er een ruiter op zijn rug zit, zal het paard immers spontaan de spieren in de bovenlijn aantrekken, aangezien de groeischijven nog niet gesloten zijn en zijn rug dus niet sterk genoeg om dit gewicht te dragen. Dit maakt dat het dier de rug wegtrekt, wat een foute spierbelasting en -groei tot gevolg heeft. Bovendien heeft men het risico dat het paard het verband gaat leggen tussen de spanning die hij voelt in zijn rugspieren en de ruiter die op zijn rug zit. Dit kan ernstige gedragsproblemen tot gevolg hebben.

Daarom vinden wij bij Equina het enorm belangrijk om onze studenten naast shiatsutechnieken ook verschillende trainingstechnieken mee te geven. Uiteraard is dit enkel mogelijk als ze het lichaam van het paard én zijn bewegingen volledig begrijpen. Welke manier is daarvoor beter dan het zélf uit te proberen? Kijk hieronder even mee!

[embed]

[embed]

Conclusie : heb respect voor het jonge paard

We kunnen concluderen dat het voor onze jonge paarden beter is om te wachten tot ze écht volwassen zijn alvorens hen in te rijden. Dit is niet enkel op fysiek, maar ook op mentaal vlak beter voor hen. En willen we niet allemaal ons paard als “happy athlete” zien?

Wil jij ook weten hoe je een paard in topvorm kan krijgen? Schakel dan de hulp in van een shiatsu practitioner, of leer zélf hoe je je trainingstechnieken kan aanpassen aan de noden van een paard. Onze studenten leren bewegingen analyseren om zo beter te kunnen begrijpen wat de oorzaak is van bepaalde klachten. Zij kunnen je dan ook van dienst zijn met gericht advies! Ook als revalidatie na kwetsuren geeft shiatsu een stevige basis als ondersteuning.

Wil ook jij je paard beter maken? Dat kan! Boek snel een behandeling in via deze link! Wil je zélf in staat zijn om je paard op een betere en efficiëntere manier te trainen en hem zo op topniveau te brengen? Kijk dan snel even naar onze Advanced opleiding!