بلوچها در آغاز ورود اسلام به ایران، همچون سایر اقوام ایرانی، بر آیین کهن زرتشتی یا آیینهای…
بلوچها در آغاز ورود اسلام به ایران، همچون سایر اقوام ایرانی، بر آیین کهن زرتشتی یا آیینهای ایرانی باقی ماندند. . در تاریخ بلاذری (فتوحالبلدان) آمده است که وقتی عبدالله بن عامر سپاه اسلام را بهسوی کرمان فرستاد، حاکم کرمان از قبایل اطراف، از جمله بلوچها، یاری خواست. بلوچها در نبرد در کنار کرمانیان جنگیدند، اما شکست خوردند و به نواحی کوهستانی عقب نشستند. عبارت کلی بلاذری چنین است (نقل به مضمون):
«اهل کرمان از بلوچ و دیگر اقوام یاری خواستند، اما چون شکست خوردند، بلوچان به کوهها پناه بردند و در آن نواحی مستقر شدند. و همچنان بر دین نیاکان ماندند. منابعی مانند بلاذری، بیهقی، گردیزی و مجملالتواریخ همه به این مقاومت و دیراسلامی شدن بلوچها اشاره کردهاند.
در منابعی مانند بلاذری (فتوحالبلدان) و طبری اشاره شده که بلوچها در آن نواحی ساکن و تا مدتها از سلطهٔ خلافت دور ماندند.
در سدههای بعد، بهویژه تا زمان غزنویان، هنوز بلوچها بهطور کامل اسلام نیاورده بودند. بلوچهایی که در کوههای کرمان، بم، نرماشیر و جیرفت بودند، در جنگ با سپاه اسلام شکست خوردند و به کوهها پناه بردند. در منابعی مثل بلاذری آمده که آنها «سر به کوه گذاشتند و از طاعت بیرون رفتند». تا قرن چهارم و پنجم هجری، در منابعی مثل حدودالعالم، گردیزی و بیهقی هنوز از بلوچهای کوهنشین به عنوان «کافران و طغیانگران» یاد شده است مورخان دورهٔ اسلامی مانند بیهقی و گردیزی از جنگهای سلطان محمود غزنوی و مسعود با اقوام کوهنشین بلوچ یاد میکنند؛ آنان را «یاغی»، «کافر» و «نافرمان» خواندهاند، که نشان میدهد تا آن زمان اسلام در میانشان نفوذ کامل نداشت.
بیهقی در تاریخش مینویسد:
«مسعود به کوهستان بلوچ رفت، تا آن کافران را که در آن نواحی شوریده بودند، مطیع گرداند.»
اسلام بلوچها نه در زمان خلفای راشدین و نه در زمان امویان و عباسیان کاملاً برقرار نشد، بلکه در سدهٔ چهارم و پنجم هجری (دوران غزنوی) بود که به تدریج مسلمان شدند. و در زمان حملهٔ مغول از کوههای کرمان به سمت مکران رفتند.
منابع اصلی و معتبرترین روایت. بیهقی (ابوالفضل بیهقی، قرن ۵ هجری) در بخش مربوط به لشکرکشیهای سلطان مسعود غزنوی میگوید:
«مسعود به کوههای کرمان رفت تا آن کافران بلوچ را که در آن نواحی گرد آمده بودند، مطیع گرداند.» بیهقی بلوچها را «کافران کوهنشین» مینامد، و از «کوهستان بلوچ» بهعنوان ناحیهای در جنوب شرقی کرمان یاد میکند که هنوز اسلام به آن راه نیافته بود. تاریخ بیهقی، به تصحیح فیاض، ص ۵۸۳–۵۸۵.
۳. مجملالتواریخ و القصص
این کتاب (نوشتهٔ قرن ۶ هجری) ضمن شرح فتوحات غزنویان میگوید:
«در کوههای کرمان قومی بودند از تبار بلوچ که به اسلام نگرویدند تا مسعود ایشان را شکست داد و ایشان اسلام آوردند.» 📖 مجملالتواریخ و القصص، ص ۳۹۷.
زینالاخبار گردیزی
گردیزی (معاصر با بیهقی) نیز به طغیان بلوچها در کرمان اشاره دارد:
«بلوچان از کوه فرود آمدند و در راهها بر مسافران تاختند. مسعود سپاه فرستاد و ایشان را فروکوفت.» 📖 زینالاخبار، تصحیح عبدالحی حبیبی، ص ۲۴۰–۲۴۱.
۴. حدودالعالم منالمشرق الیالمغرب (قرن ۴ هجری)
در این جغرافیای کهن پیش از غزنویان نوشته شده:
«بلوچان قومیاند جنگی و کوهنشین، که از فرمان ملوک سر باز دارند.» 📖 حدودالعالم، ص ۱۱۲. (این متن نشان میدهد که در قرن چهارم هنوز اسلام در میان بلوچها استقرار نیافته بود.)
🔹 ترتیب تقریبی اسلام آوردن اقوام ایرانی:
مردم خراسان، سغدیان – اوایل قرن ۲ هـ اسلام آوردود
دیلمیان و گیلها تا قرن ۳–۴ هـ مقاومت کردود
زرتشتیان کرمان و یزد در قرن ۴ هـ به مرور مسلمان شدند
بلوچها طبق منابع بیهقی، گردیزی، مجمل التواریخ تا قرن پنج هجری همچنان برآیین نیاکان زرتشتی (آیین ایرانی) بودند و در دوران غزنوی اسلام آوردند
📖 منابع:
فتوحالبلدان، بلاذری
تاریخ بیهقی، ابوالفضل بیهقی
زینالاخبار، گردیزی
مجملالتواریخ و القصص
بلوچ آخرین قوم ایرانی که مسلمان شد
메타데이터
- post_id
- 4c1a2b6fdd68
- slug
- بلوچ-ها-در-آغاز-ورود-اسلام-به-ایران-همچون-سایر-اقوام-ایرانی-بر-آیین-کهن-زرتشتی-یا-آیین-های-ایرانی-4c1a2b6fdd68
- url
- https://medium.com/@mostafabarahooie/%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-4c1a2b6fdd68
- canonical_url
- https://medium.com/@mostafabarahooie/%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-4c1a2b6fdd68
- author_url
- https://medium.com/@mostafabarahooie
- status
- ok
- fetched_at
- 2026-07-16 04:57:38
