Gerçek hayatta matematik ne işimize yarayacak?

Bilhassa da öğrenciler tarafından dillendirilen bu soru, bir soru olmaktan ziyade Matematik öğreniminin gereksizliğini vurgulayıp buna isyanı içerir. Ülkemizdeki matematik eğitiminin yetersizliği ve yanlışlığı hasebiyle öğrencilerde matematiğe karşı bir antipati oluşur ve bu ömür boyu gider. Bu sebeple insanlar her daim matematiğe karşı tepkilidir ve matematikçiler mistik büyülerle uğraşan simyacılar gibi görülürler. Oysaki matematik insanoğlunun geliştirdiği en önemli, en büyük olgudur ve evrende tanzim edilmiş sistemin bir ifadesidir. Matematik a ile b’yi toplamak ya da x’e değer vermek demek değildir. Matematik; evrenin çalışma sistemini keşfetmenin, analitik düşünmenin, fizik doğruları bilmenin ve anlamanın tek yoludur.

Elbette meslek gerekliliği dışında kimse günlük hayatında integral almaz, denklem çözmez. Zaten matematik eğitiminin amacı da çoğunlukla bu değildir, olmamalıdır. Fatih Sultan Mehmet gibi büyük hükümdarlar ya da Platon gibi büyük filozoflar matematik eğitimini boş zamanlarında eşitsizlik çözmek için almamışlardı. Matematik bilgisi insana analitik düşünme, mantık yürütme, derinlikli düşünebilme gibi birçok meziyeti kazandırır ve tam da bu yüzden büyük insanlar matematik eğitimi almışlardır. Filozofların, düşünürlerin ekseriyetle matematikçiler arasından çıkmasının sebebi de budur.

Elbette sade vatandaş varoluşun amacını çözmekle pek ilgili değildir ancak matematik eğitimi sadece felsefe gibi yüksek düşünsel beceriler gerektiren alanlarda değil her anlamda derin ve mantıklı düşünebilmek için gereklidir. Matematik öğrenimi görmüş olması hasebiyle daha derin ve analitik düşünebilen vatandaş gerek iş hayatında, gerek aile hayatında, gerekse de dünya görüşünü belirlemede ve oy kullanmada çok daha isabetli olacaktır. Vatandaşı isabetli, başarılı ve akıllı olan ülke de başarılı olup gelişebilecektir. Bu bağlamda herkesin belli bir seviyede matematik eğitimi alması büyük önem arz eder. Karşılaşılan matematik problemlerinden şikayet etmektense bir kez olsun bizi hayvanlardan ayıran tek şey olan kafamızın içindekini kullanıp çözmeyi denesek ülke olarak çok daha gelişmiş ve müreffeh bir noktaya varabiliriz. Tabii ki doğru matematik eğitimi de bu noktada çok önemlidir ve ne yazık ki günümüzde bunun mevcudiyeti şaibelidir, ancak konumuz bu değil.

Elbette matematiğin sade vatandaşın günlük yaşamına bu doğrudan faydasının yanında dolaylı faydasını da görmezden gelmek abes olur. Günümüz teknolojisi matematik üzerine kurulmuştur. Örneğin araba firmalarında çalışan bazı insanların arabaların sağlamlık testleri meselesi için integral alması sayesinde şirketler on milyonlarca dolar kar ederler. Eğer bu kişiler integral almasalardı araba şirketleri her şeyi deneme yanılma yoluyla çözmek zorunda kalacaklardı ve her gün bir sürü araba parçalayıp hem para hem zaman kaybedeceklerdi. Elbette tek örnek böyle basit konular da değildir. Bugün kullandığımız bilgisayarlardan telefonlara, klimalardan arabalara her yerde matematik kullanılıyor.

Eğer Newton ve Leibniz türev integral üzerine çalışmalar yapmamış olsaydı asla insanlığı bir sonraki aşamaya taşıyan buharlı makineler icat edilemezdi. Çünkü buhar motorlarının temelinde bol bol integral vardır. Öklid’in vakti zamanında bulmuş olduğu geometri kuralları sayesinde bugün uçak uçurabiliyoruz. Elbette matematik her zaman böylesine karmaşık ve vatandaşlara uzak alanlarda kullanılmamıştır. Matematik ömrünün büyük bir kısmını devletlerin gerekli vergi, kanun işlerini yapabilmesi için kullanılarak geçirmiştir. Örneğin hepimizin şair yönüyle tanıdığı Ömer Hayyam, sarayda hizmet veren bir matematikçiydi. Devletin muhasebe işleriyle uğraşıyordu. Ayrıca Osmanlı’da sarayda görev yapmış önemli matematikçilerden Tamani, geometri adına yazılmış en önemli eserlerden olan ve Nasiruddin Tusi gibi bir başka önemli matematikçi tarafından üzerine yazılar yazılmış Öklid’in Elementler kitabının askeriyede kullanılabilecek kısmını içeren bir kopyasını çevirmiştir. Görülebileceği üzere matematikçiler daha çok devlette hesap kitap işleri için görev alıyorlardı ve matematik askeriye gibi alanlarda dahi kullanılıyordu. Uzun bir dönem boyunca da matematikte geliştirilen yöntem ve formüller günlük hayatı kolaylaştırmak üzere geliştiriliyordu. Örneğin logaritma uzun yıllar ticaretin en önemli unsurlarından birisiydi ve matematikçiler halkın kullanması için uzun uzun logaritma tabloları hazırlıyorlardı.

Özetlemek gerekirse matematik hem dolaylı hem doğrudan sade vatandaşa da, insanlığa da çok büyük katkılar sağlamış, medeniyetin temel taşı olmuş ve insanlığın geliştirdiği en üstün olgu haline gelmiştir. Öyle ki matematik sayesinde asla ulaşamayacağımız seviyede uzak olan milyonlarca ışık yılı ötede gerçekleşen olayları dahi bilebiliyoruz.