← Back to list

Er İsen Meydana Gel!

Bakmakla görmek aynı şey değil!

Mehmet Karabulut · 2026-01-12 20:21 · 0 claps · 2.2 min read
#ethics #human-nature #felsefe #ahlak #ahlak-felsefesi
Open on Medium ↗
Wiki topics: PHI · Philosophy 🏔️ · Outdoor & Adventure

Er İsen Meydana Gel!

Bakmakla görmek aynı şey değil!

Bakan göz, ancak; gören akıldır!

Hani, uzak doğu inanç sistemlerinde ve tasavvufta, “içine dön, ne varsa sende, nefsini bilen Rabb’ini bilir” gibi sözler söylenir ya. Fakat, bir türlü neyi görmek için bakacağımız, tam olarak nereye bakacağımız vs bir türlü dillendirilmez.

Bu sözlerin ne anlama geldiğini, yıllarca düşündüm durdum, açıkçası uzun süre bir şey de göremedim.

Belirtmeliyim ki; benim bu farkındalığım tesadüfen ortaya çıkmadı. Bir doktor arkadaşımla (sevgili Ali Güler, buradan selam olsun) sohbet ederken, bir bebeğin anne karnında başladığı yolculuğun tek bir hücre ile başladığını söylemesi beni derinden etkilemişti, bu basit gerçek sarsıcıydı, tek bir hücre..

Sonra fark ettim ki; bu tek bir hücre, bölünerek çoğalıyor ve belli bir sayıya (ki milyarlarca) ulaştığında öbekleşmeler ve iş bölümü başlıyor, organları oluşturmaya başlıyorlar. Ve işte, tam bu aşamada organlar arasındaki oluş ve işleyişin müthiş bir ahlak üzerine kurulu olduğunu gördüm.

Her biri yalnızca kendisini gerçekleştirmekle meşgul, hiç biri bir başkasının yerine geçmek istemiyor, anneden aldıkları besini eşit değil ama adaletle kullanıyorlar ve her biri bütünün var oluşuna katkı vermeye çalışıyor.

Sonrasında, bu ahlakın; her varlıkta aynen çalıştığını fark ettim.

Hidrojen atomu da bu ahlak modeline uygun davranıyordu, insan kalbi de.

Daha da ilginç olan ise, bu modelin her ölçekte çalıştığını fark etmemdi, en temelden en karmaşığa.

Evet, benim varlıkta gördüğüm bu ahlakın üç basit temel ilkesi vardı;

  1. Her varlık kendini gerçekleştirmeye çalışır/çalışmalı.
  2. Bunu yaparken başka bir varlığın kendini gerçekleştirmesini engellemez/engellememeli.
  3. Başka varlıkların kendilerini gerçekleştirmelerine yardım eder, ancak bu yardım basitçe; yerinde ve yeterince bir katkıdan ibarettir.

Sonra fark ettim ki; bu modelde o ya da bu olmak da önemli değil. Doğa güzeli kayırmıyor, güzele güzel diyen biziz, yani yarattığımız kültür.

Doğa, varlığa ne olması gerektiğini veya ne yapması gerektiğini dayatmaz ama ne yapmaması gerektiğini çok, ama çok açık bir şekilde bildirir. Bu ahlakı ihlal edersen, doğa sana ahlaksızsın demez; bu ihlalin, senin ve/veya başkalarının ödemek zorunda olduğu bir bedeli hatırlatır.

Evet, bu farkındalıktan sonra gördüm ki; insanlar, insan toplulukları, kurumlar ve hatta devletler, eğer bu modele uygun davranırlarsa bir çok sorun kendiliğinden çözülebilir.

Bu model; bir kimlik üretmez, bir taraf yaratmaz, bir inanç dayatmaz; inananlara da inanmayanlara da aynı mesafede durur.

Ama şunu yapar; insanlara, kendilerini merkeze koymadan var olmanın mümkün olduğunu gösterir.

Neye inanırsan inan, ne olursan ol; bu üç ilke olmadan sistem yürümüyor!

Doğadan başka referansım yok

  1. **Doğa ayırmaz; **Doğa, kelebeği güvercinden üstün tutmaz.
  2. **Doğa birlikte var etmeyi başarır; **Bu kadar çeşit, bu kadar renk, aynı sistem içinde yaşıyor.
  3. **İnsan bedeni bunun kanıtıdır; **Organlar birbirini sömürseydi, beden yaşayamazdı.
  4. **Hidrojen atomu bunun kanıtıdır; **Elektron ve çekirdekdeki parçacıklar dengededir, bozulursa kendisini de etrafını da yok eder.

Bu anlamda, benim ”organik ahlak modeli” dediğim sistem, kendisini savunmaz; kendisini gösterir!

Lütfen, doğanın bu üç kuralını; kendi vücudunuza bakarak görün.

Bu yazılarda, size ‘doğru yol budur’ denmeyecek.

Kimseye neye inanması gerektiği söylenmeyecek.

Organik Ahlak Modeli, insanlara nasıl olmaları gerektiğini buyurmaz; yalnızca doğada nasıl bir düzen işlediğini gösterir.

Eğer bir yaratıcıya inanıyorsanız, bu modeli; Allah’ın tüm varlığa öğrettiği ahlak olarak, yok eğer inanmıyorsanız, evrimin keşfettiği en temel denge olarak okuyabilirsiniz.

Sizler de bakar, gözlemler ve düşünürseniz, belki çok daha güzel şeyler keşfedersiniz.

Er İsen Meydana Gel!

Benim, bu modeli anlatmak için kitap yazmama ve bu paylaşımlara neden olan söz bu!

Bu söz, Hacı Bektaş-ı Veli’ye aitmiş, çok geç ama kim bilir belki de tam zamanında öğrendim bu sözü!

İnsan olmak sorumlu olmak demektir;

Aklı, onu sorumlu yapar!

Aklı olmayana, vebal yoktur!

Not: Bu yazı, YouTube kanalımda yayınlanan videonun tam metin versiyonudur.

[embed]


메타데이터
post_id
50d07fc051be
slug
er-i̇sen-meydana-gel-50d07fc051be
url
https://medium.com/@xmkarabulut/er-i%CC%87sen-meydana-gel-50d07fc051be
canonical_url
https://medium.com/@xmkarabulut/er-i%CC%87sen-meydana-gel-50d07fc051be
author_url
https://medium.com/@xmkarabulut
status
ok
fetched_at
2026-07-20 22:19:23