Ahlak ve Doğru Bildiklerimiz Üzerine
Hayatımızda bir çok yerde doğru olduğunu düşündüğümüz şeyleri savunur, bu düşüncelerimizi hayatımızla içkin bir şekilde yaşamaya çalışırız…
Ahlak ve Doğru Bildiklerimiz Üzerine
Hayatımızda bir çok yerde doğru olduğunu düşündüğümüz şeyleri savunur, bu düşüncelerimizi hayatımızla içkin bir şekilde yaşamaya çalışırız. Ancak bu doğruların ‘’gerçek’’ doğru olduğunu belirleyici bir unsura ihtiyacımız vardır. Aksi taktirde doğru dediklerimizin altını temellendirmemiş oluruz ve sadece kendimizi kandırmış oluruz.
Doğrular dogmatik ve evrensel olmalıdır; dogmatik olmasını gerektiren amaç, mutlak doğrunun değiştirilemez veya üzerine ekleme yapılamaz bir unsur olması gerektiğindendir. Dogmatik olması, evrensel olması koşulunu sağlar. Bunların öneminin olmasının sebebi, bunlar olmadan bu doğruların temellendirilmesinin olmayacak olmasıdır. Bir doğru sürekli değişkenlik gösteriyor ise, bu mutlak bir doğru değildir. Bir şeyin yanması için ateş yerine kağıt kullanabilmek, yanma kavramının varlığını hiçe sayar. Suyun katı olması, su olarak nitelendirdiğimiz şeyin varlığına aykırıdır ve buz olarak isimlendiririz. Doğruların da bunun gibi değişmeyen hükümleri olması şarttır. Doğruluğun dogmatik ve evrensel olmasını sağlayan tek koşul ise Tanrı’dır. Tanrı gibi bir ilahi güç olmadan bu ikisini de sağlayamayız.
Hırsızlık yapan toplumlar bunu kültür olarak edindiği için doğru ve ahlaki olduğunu düşünürler. Ancak bu başka bir toplumda böyle değildir, yani doğru kavramı farklı yerlerde değişkenlik göstermiş durumdadır. Bu doğruyu temellendirebileceğimiz bir durum yoktur çünkü evrensel değildir -yani dogmatik değildir-. Bir insan sırf kendi dürtüleri onu çektiği için pedofililik suçunu işler. Ancak bunun yanlış olduğunu belirleyen bir öncül yoktur. Yanlış olduğunu sadece yasalar ve toplum belirler. Yasalar ve toplum ise mutlak doğruda bir öncül olamaz çünkü yasalar ve toplumlar değişkenlik gösterir. Yasalar ve toplumun yaptığı şey sadece azınlığı zorbalamaktan ibaret kalır. Bu zorbalamanın doğru veya yanlış olduğunu belirleyen yine toplumlar olur.
Bu ve bu gibi durumlarda doğruyu ve yanlışı, yani ahlakı belirleyen bir ilahi güce ihtiyaç vardır. Çünkü Hırsızlık veya pedofililik örneklerinde ki gibi örnekler yalnızca Tanrı buyruğu ile temellendirilebilir. Tanrı hırsızlığa yanlış dediği zaman, ister tüm insanlar hırsızlık yapsın, yine de hırsızlık yanlış olarak kalır. Ancak toplumlar hırsızlık yanlıştır dediği zaman, sadece o toplumlarda hırsızlık yanlış olarak kalır. Çünkü bunun neden yanlış olduğuna dair hiçbir mantıklı açıklama yoktur. Yanlış olduğunu söyleseler dahi, ‘’sizin doğrunuzun mutlak doğru olduğunu düşündüren nedir?’’ minvali bir tutumla karşılaşılır. Bundan 300 yıl önce Dünya’nın düz olduğu düşünülürken, şuan Dünya’nın küresel olduğu biliniyor. Uzak değil, bundan 100 yıl önce köleleştirme sistemi Dünya’da yaygınken, şuan köleleştirme tamamen yanlış olarak düşünülüyor. İnsanlarda ki doğrular bu denli değişken bir durumdayken, mutlak doğrunun bizim savunduğumuz doğru olduğunu düşünmemiz tamamen saçmalıktır. Bunun için gerekli bir ilahi güç olmalıdır ki, o zaman anlam taşısın.
İnsan sırf eşcinsel olduğu için öldürülüyorsa ya Tanrı buyruğudur, ya da toplum eşcinselleri sevmiyordur ve onları zorbalıyordur. Eğer ki Tanrı buyruğu ise elimizden hiçbir şey gelmez çünkü asıl otorite Tanrı’dadır. Ancak insanların eylem ve düşüncelerinden dolayı eşcinseller öldürülüyor ise, bu insanların yanlış olduğuna dair görüşler savunabiliriz. Çünkü insan kusurlu bir canlıdır ve hata yapmaya mahkûmdur.
İnsan doğru düşündüğünden o kadar emin olamıyor. Kusurlu bir canlı olduğundan ötürü ve hayatında çok fazla aldatılmış olmasından ötürü tüm doğrularından içten içe bile olsa şüphe duyar. İşte bu yüzden yanlış düşündüğümüz söylendiğinde sinirleniriz, korkarız veya heyecanlanırız. ‘[’Öyle ki, sadece kendi gözümüzle gördüğümüzden emin olduğumuz için, başkasının kendi gözleriyle aksini görmesi bizi askıda bırakır ve şaşırtır. Hele bir de yığınla insan yaptığımız tercihle alay ediyorsa…’’](http://Blaise Pascal, Düşünceler, sayfa 39)
메타데이터
- post_id
- 5291eaca8f7e
- slug
- ahlak-ve-doğru-bildiklerimiz-üzerine-5291eaca8f7e
- url
- https://medium.com/@kayratek/ahlak-ve-do%C4%9Fru-bildiklerimiz-%C3%BCzerine-5291eaca8f7e
- canonical_url
- https://medium.com/@kayratek/ahlak-ve-do%C4%9Fru-bildiklerimiz-%C3%BCzerine-5291eaca8f7e
- author_url
- https://medium.com/@kayratek
- status
- ok
- fetched_at
- 2026-06-15 20:49:13