Ekolojik 5s Methodu

Japonların 5S metodu; Seiri (ayıklama), Seiton (düzenleme), Seiso (temizlik), Seiketsu (süreklilik) ve Shitsuke (disiplin) kelimelerinin baş harflerinin bir arada ifade edilmesi nedeniyle 5S olarak adlandırılmaktadır. 5S metodu hayatınızdaki herhangi bir alanı daha kaliteli, verimli ve bunu sürekli hale getirmek için size 5 ana prensip sunar. Bu metot hayatın her alanına uyarlanabilir niteliktedir. Örneğin ev düzenleme, ders çalışma, iş hayatı, minimalizm…

Bu yazıda 5S Metoduna daha çok ekolojik anlamda ne şekilde faydalanılabilir çerçevesinde ve belirlediğimiz bir örnek dahilinde bakacağız.

1-SEIRI: 5S metodunun ilk halkası olan seiri gereksiz ve kullanılmayan eşyaların ayıklanmasını öngörüyor. Dolaplarda, odada, evde, bahçede kullanılmayan ama hala varlığını sürdüren ürünleri elden çıkartmak gerekir. Bir ürün son 1 yıldır kullanılmadıysa muhtemelen bundan sonra da kullanılmayacaktır. Bu ayıklanan ürünler atılmak yerine ihtiyacı olanlara verilmelidir ki fazladan atık oluşmasın. Hayatımızda her an var olan tek kullanımlık ürünlerin yerine daha uzun ömürlü kullanılabilir olan alternatifleri mevcut ve giderek yaygınlaşmaktadır. Aynı şekilde plastiklerinde farklı ve daha çevre dostu malzemeler ile üretilen alternatifleri mevcut. Bu plastik ve tek kullanımlıkları ayıklamak ekolojik anlamda en temel adım olacaktır.

2-SEITON: İkinci adım olan seiton ise ilk adımdan sonra tamamen kullanım ve ihtiyaç çerçevesinde elimizde kalanların düzenlenmesini öngörüyor. Sahip olunanların göz önünde olması, onlara ulaşım kolaylığı sağlıyor ve aynı zamanda da zamandan tasarruf sağlıyor. Plastiklerden devam etmek gerekirse; var olan tek kullanımlıkların yenisini almak yerine ilk adım onları kullanmak olmalıdır. Yani gereksiz harcama yapmamamız gerekir. Ya da boşta duran plastikler, saksı ya da farklı olarak süsledikten sonra dekor amaçlı alanlarda değerlendirilebilir. Bu şekilde gidilecek olan düzenleme ile alanınız açılacaktır.

3-SEISO: Bu adımdaki amaç, düzenli olan ortamı temiz ve tertipli şeklide muhafaza etmektir. Temiz olan her yerde motivasyon, verimlilik ve enerji her zaman daha yüksektir. Örneğe geri dönersek; elde olan tek kullanımlıklar bittikten sonra, tekrardan 10 tane daha tek kullanımlık almak yerine 2 tane uzun ömürlü kullanımı sunan alternatifini almak ve göz önünde tutup, temiz kullanmak doğanın ve bizim faydamıza olacaktır.

4-SEIKETSU: Standartlaştırma, yani 4. adımda yapılması gereken şey, ilk 3 adımı benimsemek de denilebilir. Oluşturulan yeni düzeni kontrol etmek gerekmektedir.

5-SHITSUKE: Tüm adımların aksamadan oturması ve devam etmesi için temel şart disiplin. Bu sayede 5. adım ile, ilk 4 adım bir bütün haline gelmiş olur.

Yazının başında ve verilen örnekte bahsedildiği gibi 5S metodu hayatınızdaki herhangi bir alanı daha kaliteli, verimli ve sürdürülebilir hale getirmek için size yardımcı olur. Elinizde var olanı farklı şekillerde kullanmak, ihtiyaç duyulan şeyin daha sürdürülebilir farklı alternatiflerini araştırmak ve almak, kullanılmayan eşyaların kullanacak kişilere verilmesi gibi yollarla daha az tüketmek ve doğru orantılı olarak daha az atık üretmek mümkün ve uygulanabilir olur.

Merve Balı