Kitaba Dair Akılda Kalanlar: What the Dog Saw

Bu hafta sonu itibari ile hayatımdaki belirsizliklerin katlanarak arttığı, çabalarım sonsuza giderken karşılığını alamadığım süreçleri daha fazla sorguladığım ve sonuçsuz işlerime onlarca yenisinin eklendiği bir sabaha uyandığımı öncelikle paylaşmak isterim. Halbuki neden nefes alıyoruz sorusuna karşılık anlamlı bir cevap arayışımız ne kadar zor olabilir değil mi? Sorunun yanıtını ararken, hayatı “boş” geçirmemek adına bu hafta sonu da kendime göre uzun bir kitap okumayı tercih ettim. Kitabımızın ismi “Köpeğin Gördüğü” yani “What the Dog Saw”, yazarımız ise Outliers kitabından tanıyacağınız üzere Malcolm Gladwell’den başkası değil. Algıda seçicilik olsa gerek, hardalın çeşitleri, Enron’un hikayesi, kanser teşhisi gibi çeşitli konuların yer aldığı bu kitaptan sizlerle yatırım psikolojisini paylaşıyor olacağım.

Geleneksel yatırım psikolojisini öncelikle anlamak ve ardından tersine çevirmek ister miydiniz? Eğer sizinle birlikte ben de piyasaya geleneksel bir biçimde yatırım yaparsak, belirli günlerde kar paylarından, faizden ya da piyasadaki yükseliş trendinden küçük bir miktar da olsa para kazanma şansımız artacaktır. Bir günde çok fazla para kazanmak istiyorsanız eğer, bu neredeyse mümkün değildir. Bu nedenle de risk dağılımını kabul ederek piyasada yatırım yaparız. Bu nedenselliği açıklayacak olan bir deneyi sizinle paylaşmak isterim.

Bu deneyde bir grup insanın 300'er doları olduğu hayal edilmesi isteniyor. Sonrasında 100 dolar daha almak ile birlikte kazanırlarsa 200 dolar almak, kaybederler ise hiçbir şey almamak koşulu ile yazı tura oynamaları isteniyor. Deneye katılımcıların çoğu ilk seçenek olan 100 doları almanın daha iyi olacağını düşünüyor ve bu yönde eyleme geçiyor. Ardından aynı grup insan ile bir deney daha yapılıyor. Bu sefer deneye katılanların 500'er doları olmasını hayal edilmesi isteniyor. Sonrasında ilk seçenek olan 100 dolardan vazgeçmek ile kaybederler ise 200 dolar ödemek, kazanırlarsa hiçbir şey almamak koşulu ile yazı tura oynamaları isteniyor. Bu durumda ise deneye katılımcıların çoğunluğu ikinci seçenek olan kaybederler ise 200 dolar ödemenin daha iyi olacağını düşünüyor ve yazı tura oyununa dahil oluyor.

Her iki deneyin de içerisinde yer alan seçenekler olasılıksal olarak aynı orana sahip olsa da, katılımcılar söz konusu kaybetmek olduğunda yazı turayı yani kumarı tercih etmeleri deneyin şaşırtıcı sonuçları arasında yer alıyor. Davranışsal finans işte bu noktada öne çıkıyor. Hisse senedi piyasalarında da yatırımcılar hızlı ve küçük kazançları, büyük kazançlara ya da kayıplara daha çok tercih ediyor. Herkese iyi hafta sonları dilerim…