Virginia Woolf’un Deniz Feneri ve Modernizm

Edebi modernizm veya bir diğer adıyla modernist edebiyat, 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın ortalarında kadar sürmüştür. Yazarlar dünyadaki endüstrileşme ve 1. Dünya Savaşından etkilenmiştir. O dönemde edebiyat dünyasında büyük bir kopuş söz konusuydu çünkü insanların yaşadığı hayal kırıklığının ve içinde bulundukları buhranın, yeni çağa uyum sağlaması gerekiyordu.

Bireyselleşme, sembolizm gibi edebi yazım teknikleri, serbest nazım, absürdizm, görecilik, bilinç akışı tekniği ve experimentation dediğimiz edebiyatta gelenekseli bırakıp yeni ve farklı yazı tekniklerini deney yapar gibi uygulamak, dönemin temel karakteristiklerindendir.

O dönem yazarlar eserlerinde karakterlerin iç dünyasına odaklanmıştır.

Virginia Woolf

Deniz Feneri, ilk bölümü (Pencere), ikinci kısım(Zaman Geçiyor) ve üçüncü kısım ise (Deniz Feneri) olmak üzere eser üç bölümden oluşuyor. Bilinç akışı tekniği ile karakterlerin iç dünyalarına gidiyor ve bir okuyucu olarak Virginia Woolf’un kalemini ve kendisinden parçaları görüyoruz.

İlk olarak deniz fenerinden söz etmek daha uygun olacak diye düşünüyorum. Deniz feneri olarak dilimize çevrilmiş olsa da, kitabın orijinali “To the Lighthouse”. Başlıktaki “to” yönelme ekidir ve deniz fenerine yani -e doğru olarak çevirebileceğimiz bir ayrıntıdır. Oldukça önemli bir ayrıntı olduğunu düşünüyorum. Biz okuyuculara aslında deniz fenerine doğru bir yolculuktan, bir hikayeden bahsediyor diye eklemek istiyorum. Çünkü orada önemli olan deniz fenerinde olmak değil de deniz fenerine doğru gidilen bir yolculukta olma eylemidir.

Deniz fenerinin sembolü ise bilinmeyen gerçeklik, idealize etme ve ulaşılmak istenen bir hedef gibi görmemek mümkün değil diye düşünüyorum. Ayrıca deniz fenerinin taşıdığı anlamın karakterlere göre değişmesi de güzel bir detay. Diğer bir sembol ise pencere çünkü karakterlerin iç dünyası ile dış dünyası arasında bir sınırı ifade ediyor ve özellikle içsel monologları okuyabildiğimiz, ki bahsetmiş olduğum üzere eser bilinç akışı tekniği ile yazılmıştır, bir eşik görevi görüyor. Bunu söylememin asıl sebebi ise karakterler pencereden baktıkları esnada aslında iç dünyaya daldıkları zaman olmasıdır. Başka bir örnek ise pencereden bakıldığında dışarıdaki manzara herkes için aynı olsa da karakterlerin iç dünyasında yaşadıkları ve düşündüklerinin haliyle birbirinden farklı olmasından dolayı dış dünyayı farklı algılıyorlar. Gözlemler, gerçeklik ve algılar kitapta öznel olarak ele alınmış.

Deniz Feneri dış dünya ile bireysel dünyanın kesişmesini ele alan çok katmalı bir eser. Virginia Woolf, olay örgüsünden ziyade anıların, öznelliğin, algıların ve sezgiselliğin ağırlıklı olarak işlendiğini görüyoruz. Kitapta kullanılmış olan semboller hem modernist yapıyı daha derin hale getiriyor hem de karakterlerin iç dünyalarını daha görünür hale getiriyor. Bu anlamda kitap modernist dönemin en iyi örneklerinden biri haline gelirken zamanının ötesine geçen bir sorgulama haline geliyor.

Son olarak iki sorum var. 1. Sizce eserin en güçlü teması hangisiydi? 2. Siz kendi ‘deniz fenerinize’ uzaktan bakmakla mı yetiniyorsunuz yoksa ona doğru bir yolculuğa çıktınız mı?