İnsanlığın yeni çağına hoş geldiniz : Genetik Programlama

CRISPR bebekleri

Artık DNA ile oynamak çok kolay, biyoloji-biyoteknoloji ve genetik gibi alanlarda kaydedilen ilerlemeler sayesinde, sadece hücrelerin değil organizmaların DNA’larini da değiştirmek çok kolay. Geçtiğimiz aylarda ise He Jiankui Çinli ikiz bebeklerin genetiğinde oynamalar yaparak onların dünyaya olması gerekenden farklı gelmelerini sağladı.

Aldous Huxley’in 1932 yılında tasvir ettiği gelecek ütopyası olan ‘Cesur yeni dünya’ artık günümüzde o kadar da uzak bir fantezi değil. Kitapta bahsi geçen genetiği programlanmış insan yaratma geçtiğimiz aylarda başında He Jiankui’nin bulunduğu Çinli bir grup tarafından gerçekleştirildi. He Jiankui, Çinli bir çiftin ikiz kızları olan Lulu ve Nana’nin genetiğini embriyo aşamasında değiştirerek AIDS hastalığında başrol oynayan proteinin (CCR5) yapısını bozmaya çalıştı. Bu sayede HIV virüsü vücuda girse bile bu proteinin eksikliği yada bozukluğu söz konusu olduğu için hücreleri efekte edemeyecek ve AIDS hastalığına yol açamayacaktı. Bu genetik programlama CRISPR denilen kompleks bir gen değiştirme teknolojisi ile gerçekleştirildi. Ama He Jiankui o kadar şüpheli bir alana elini attı ki, başarısından çok bunu neden yaptığı tartışılıyor. Bu bilimsel devrim niteliğindeki çalışmada, önemli kısımlardan biri de genetiği değiştirilmiş bir insandan çok ardında bıraktığı sorular.

1-Neden anne ve babası HIV negatif olan bebeklerin genetiği değiştirildi?

2-Daha ucuz ve daha kolay yöntemler varken neden CRISPR gibi pahalı bir gen değiştirme yöntemi kullanılarak bir tedavi denendi?

3-Bu çocukların gerçekten HIV virüsüne direnci olduğu vücut içerisinde nasıl denenecek?

4-İki bebeğe uygulanan stratejiler birbirinden çok farklı ve bir bebekte protein tamamen saf dışı bırakılırken diğerinde sadece 1 kopyası etkisiz hale getirildi, neden?

5-Insanlarin genlerini değiştirerek onların kaderiyle oynamak, hele ki organizma düzeyinde güvenilirliği tartışılan bir yöntem neden kullanıldı?

6-Çok daha kötü ve ümitsiz genetik hastalıklar varken neden HIV direnci için çalışma yapıldı?

Bu ve bunun gibi daha bir çok şüphe barındıran bu çalışma gelecek için çok ümit verse de, etik ve insani tarafı düşünüldüğünde bir karamsarlık içimizi kaplayabiliyor. Söyle bir gerçek var ki CRISPR denilen gen değiştirme teknolojisi bir çok hastalık için umut içermeye devam ediyor ve He Jiankui bu yolda insanların bu teknolojinin büyüklüğünü anlaması için bir adim atmış oldu.

Kaynaklar:

*http://www.okilab.es/why-are-scientist-so-upset-about-the-first-crispr-babies/*

*https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/11/first-gene-edited-babies-have-allegedly-been-born-in-china/576661/*

*https://en.wikipedia.org/wiki/He_Jiankui*

*https://www.nature.com/articles/d41586-018-07607-3*