“Toksik’’ Aşkın Sosyolojisi — İlk ve Son (2021)

İlk ve Son — Deniz ve Barış

Aşk gibi bireysel, karmaşık ve değişken bir duyguyu sosyolojik olarak incelemek yanlış olmasa bile cesur bir teşebbüs. Sosyolojiyi yalnızca politik bağlamlarda aramamak gerekebilir belki de. Tarihsel ya da diyalektik bir sosyolojiden sıyrılıp iki çift gözün arasındaki sosyolojiye dalmak çoğu zaman rasyonelliğe ve araştırma tekniklerine öncelik veren sosyal bilimcilere göre değildir. Aslında aşkı bir kurgunun içinde bulmak ve tanımlamak onu bulduğumuz bağlamdaki sosyolojiyi bulup yüzeye çıkarmaktan daha kolay.

Blu Tv orijinal yapımı olan İlk ve Son dizisi, bizi bir aşkın çöplüğüne götürüyor. İzlerken bir zamanlar önemsenmiş, baş köşeye konmuş, hayran kalınmış eşyaların sokaktaki çöp kutusunun kenarında öylece bırakılışının hüznüyle karşılaşıyoruz. Bu çöplükte bir çiftin ilk kez yaşanan heyecanları, tanıştıkları ve daha sonra tekrar tekrar tanışmaya devam ettikleri anlar, aile travmaları, evlilik süreçleri ve çocuklarının anne babasına dair çizilmiş mutlu aile tablosu duruyor. Hüznü veren şeyse bir zamanlar bir toplu iğneyi bulmak uğruna çöplere dalacak kadar gözü kara duyguların öylece terk edilmiş olması. Birçok hatıranın iç dünyamızdaki şiddetini yitirerek en sonunda hiç yaşanmamış gibi donuk bir hisse bürünmesi karşımıza bazen yüzleşilmesi gereken bir his olarak çıkar.

Bazı bağlar yıpranarak ve kanayarak tükenir; ağır ve sancılıdır. Bazılarıysa birden tükenir; keskin ve yıkıcı. Deniz ve Barış için bu tükeniş ağır ve sancılıydı. Deniz’in bağımsızlık savaşı Barış’ın içindeki çaresiz ve onay bekleyen çocuğa acımazken aşkları bir yarışa çok kolay dönüşüyordu. Barış gönülsüz yarışsa da onun için Deniz’le yarışıyor olmak bile bir tatmin sebebiydi. Deniz’in kazanmak istediği savaş dünyaya karşı olan bir benliğini var etme savaşıyken Barış’ın savaşı aşktan defalarca aldığı darbelerin intikamıydı. Deniz daha babasının dolandırdığı kendi küçüklüğünü büyütmeye çalışırken ve inkar ederek ısrarla kendini güçsüzlüğe karşı bir kalkan gibi koyarken; bir yandan da ilk zamanlarında heyecanına kapıldığı Barış’ın şimdi büyümeyi bilmeyen şımarık bir çocuk oluşundan nefret etmeye başlar.

Barış bir gün Gün adında bir kadınla tanışır ve aradığı güveni, konforu, şefkati onda kolaylıkla bulur. Aslında ihtiyacı olan buyken onu neredeyse öldürecek olan Deniz’e neden saplanıp kalır? Zehirli şeyleri çekici ya da bağımlılık yaratan hale getiren ne olabilir? Belki de gerçek hissettirmesidir. Kolaylıkla bulunan şeylerin gerçek olamayacağına dair inanç da bilinçdışının en derinlerine dayanır. Barış, hala içten içe çaresiz bir çocuk olsa da annesine olan öfkesini, görülmemenin yarasını Deniz gibi güçlü, alt edilemez bir karakterin seçtiği kişi olmakla sarmaya çalışır.

İlk ve Son — 7. Bölüm

Aile Kurumunun Kurbanı Aşklar

Bu yarışın kazananı çocukluklarından yetişkin olana kadar onlarda yara açan anne ve babalarıdır. Çünkü Deniz’in babası kızına yalanlar söyler (https://www.youtube.com/watch?v=i_OVzl36RlY&list=PLQCVITamEY7iBBJL1mNvR_NkWRC36nWmq&ab_channel=blutv), Barış’ın annesi trajik bir evlat kaybından sonra diğer ‘’elde kalan’’ oğlunun üstüne boğarcasına titrer; ama aslında hiçbir zaman onu gerçekten görmez. Aile kurumunun toplumda yarattığı bu döngüsel travma zinciri, aslında birçok yuvayı zehirlerken toplumsal bilinç ve düzenin işleyişini de zehirleyebiliyor, faili kayıp bir cinayet gibi duruyor aramızda. Çocuğun dağılan bir aileden sonra okulda ettiği kavgalar, suça ve madde kullanımına olan eğilimin artışı ve aşkın iki kahramanının toplumdan kendilerini uzun bir süre izole ederek tüm potansiyellerini terk edişi… Yaşanabilecek milyonlarca güzel ihtimalin ağır ve sancılı bir ameliyatla onlardan koparılışı, yeni bir sayfa açtıkları andaki hayatın sahteliğiyle yüzleşmeleriyle gün yüzüne çıkıyor. Sanki büyüsü bozulan bir dünya; Weber’in bahsettiği modernizmle birlikte kaybolan büyü, yani ‘’disenchantment’’, her yere sızan rasyonelliğin belki de en saf kalması gereken aşkın içine sızmasıyla gelen yüzeysellik. Çıkarlar, boşanma davaları, darp raporları, ifşalar, suçlar, miras… Karında uçuşan kelebeklerden geriye kalan mekanik görevler.

[embed]

Zehirli Aşklar (?)

Aşk acısının dönüşümü günümüzde kendini ‘’toksik’’ sözcüğüyle göstermeye başladı. Toksik yani zehirli ve sancılı bir aşk; dert ve yük veren, öz benlik potansiyelini bitiren türden. Modern zamanda ise eskisinden daha çok acı çekmenin sebebi benliğe karşı daha çok savaş açma alanlarının varolmaya başlaması. (Bayram, 2021) Haluk Mertbey’in Meseleler programına konuk olan Zeki Demirkubuz toksik aşklar hakkında şöyle diyor: “Aşk duygusunu kendisine göre yaşayan insanlara, şöyle kenardan bakıp, insanların duygularına ‘toksik’ demek çok aşağılıkça bir şey.” (https://twitter.com/wannartcom/status/1739917721075118421) Gerçekten de uzaktan toksik ve sağlıksız görünen aşkların kahramanlarının bir terapiye ihtiyacı olsa bile aşk bağlamında hissettikleri şeylere tüm dinamiklerini -geçmişlerini, çocukluklarını, ideallerini, beslendiklerini- bilmeden dışarıdan zehirli demek oldukça sığ bir bakış açısı olabilir; tıpkı Deniz ve Barış’ı uzaktan görseydik bazılarımızın söyleyebileceği gibi. İzledikten sonra da zehirli diyenler oldukça fazla elbette ama kendi adıma ben bazı isyanlarının, Deniz’in bağımsızlık savaşının, Barış’ın kontrol ihtiyacının nereden geldiğini anlayınca toksik deyip de geçemedim.

Referanslar

BAYRAM, Abdulsamet. “Aşk Neden Acıtır.” Medeniyet ve Toplum Dergisi, Necmettin Erbakan University, vol. 5, no. 1, June 2021, pp. 83–85, https://doi.org/10.51117/metder.2021.13.