Het vijfsterrenvarken

De aanleiding voor dit verhaal is een discussie op Twitter met @IKBVoorzitter over dieren eten en ‘vijfsterrenvarkens’. Hij daagde me uit me in te leven in zo’n varken. Dit is het resultaat.

Er was eens een vijfsterrenvarken. Hij scharrelde lekker rond op de boerderij, nam elke dag een modderbad en at zijn buikje rond. Op een dag kwam de boer bij het hek staan. Hij klopte het varken eens vriendelijk op de kop.

De boer had net lekker gegeten, samen met zijn vrouw en kinderen: erwtensoep met een flink stuk spek. Vijfsterrenspek. Boordevol smaak. Je kon echt proeven dat het varken een goed leven had gehad. Beter dan al die varkens in megastallen en krappe hokken. Varkens die maar één keer in hun leven daglicht zagen: wanneer ze naar het slachthuis gingen.

Nee, dan zijn vijfsterrenvarkens. Die hadden het toch maar goed bij hem. Net als dit varken. Zo mijmerde de boer wat voor zich uit, en hij voelde zich volmaakt tevreden.

‘Zeg boer’, vroeg het varken. De boer schrok zich een hoedje. Kon zijn varken nu ineens praten? Volkomen van zijn stuk gebracht, bleef hij het dier aanstaren, met open mond. ‘Zeg boer,’ begon het varken opnieuw, ‘wat is eigenlijk de zin van het leven?’

‘De zin van het leven?’ herhaalde de boer de vraag. ‘Nu ja, ik zou zeggen: de liefde.’ ‘De liefde?’ Het varken keek de boer vragend aan, zijn kop een beetje schuin. ‘Ja, de liefde: houden van enzo, weet je wel.’

Aha: houden van! Dat kende het varken wel. Hij hield bijvoorbeeld van de modder. En ook van lekker eten. Van scharrelen. Van de meeste andere varkens, natuurlijk. En van het uitzicht op het Bos. Zouden daar ook varkens leven? Dat had hij zich al vaak afgevraagd. Hij zou er graag eens een kijkje nemen, maar het Hek hield hem tegen.

‘En boer, waar houd jij dan bijvoorbeeld van?’ Daar hoefde de boer niet lang over na te denken. ‘Van mijn vrouw, mijn kinderen, een goede maaltijd, en de boerderij natuurlijk. Maar het meeste toch wel van de vrijheid. Het vrije uitzicht, de ruimte hier op het platteland, een mooi bos in de buurt om in te wandelen. En zeg nou zelf, vrij ondernemen is toch tien keer fijner dan hard werken voor een baas?’

Tja, daar moest het varken even over nadenken. Hij vond zichzelf best wel ondernemend, en hard werken hoefde hij niet. Maar was de boer niet eigenlijk zijn baas? En als vrijheid ook betekende dat je een wandeling kon maken in het Bos: was hij dan eigenlijk wel vrij?

‘Zeg boer’, begon het varken opnieuw. ‘Waarom staat hier eigenlijk een Hek?’ De boer voelde eens goed aan een paal. Die gaf meer mee dan hij hoopte. ‘Goed dat je het zegt, ik moet het hek nodig repareren. Deze paal is rot, zie je, en dat moeten we niet hebben. Straks ontsnappen jij en je familie nog.’

Ont-snappen? Het varken snapte best veel, vond hij zelf, maar ont-snappen: wat moest dat betekenen? En was dat iets slechts, of iets goeds? Als het Hek er stond om te voorkomen dat hij zou ont-snappen… dan leek het hem toch wel aantrekkelijk. In elk geval meer goed dan slecht.

‘Maar boer’, aarzelde het varken, ‘ik zou eigenlijk best wel eens een keertje willen ont-snappen. Waarom wil je dat niet hebben?’ Nu moest de boer lachen. Een gulle, olijke lach. ‘Ach varken, dat zou toch niets voor jou zijn? Jij bent een vijfsterrenvarken. Jij moet gewoon lekker rondscharrelen, in de modder rollen en je buikje rond eten. En op een dag word jij een mooi stuk vijfsterrenspek.’

‘Spek?’ Het varken keek de boer niet begrijpend aan. ‘Ja, spek. Daarvoor ben jij geboren. Daarvoor heb ik je gefokt. Je zou kunnen zeggen: dát is de zin van jóuw leven,’ vervolgde de boer. ‘Vijfsterrenspek. Het mooiste stuk spek dat je je kunt voorstellen.’ Het varken werd een klein beetje blij bij die gedachte.

‘En hoe wordt ik dan zo’n mooi stuk Spek?’ Nu leek de boer even te aarzelen. ‘Nou ja, zoals ik al zei: lekker rondscharrelen, in de modder rollen en vooral: veel eten.’ Het varken bekeek zichzelf eens goed in een diepe plas. Hij zag ogen, oren, een snuit. Maar nergens ook maar een klein stukje Spek.

‘En wannéér word ik dan een stuk Spek?’ ‘Jij’, zei de boer – terwijl hij hem diep in de ogen keek – ‘jij bent bijna aan de beurt. Nog één nachtje slapen, nog één ontbijt, nog één keer rollen door de modder. En dan neem ik je mee voor een wandeling.’ ‘Naar het Bos?’ vroeg het varken hoopvol. ‘Nee, niet naar het bos. We gaan naar de slager. Die… zorgt eerst dat je lekker gaat… slapen, en dan maakt-ie een mooi stuk spek van je. Vijfsterrenspek.’

‘En daarna? Gaan we dán wandelen in het Bos?’ ‘Nee, hahaha,’ lachte de boer zenuwachtig, en hij vervolgde ernstiger: ‘Als jij een stuk spek geworden bent, zul je nooit meer wandelen. En al helemaal niet in het bos.’

Plotseling voelde het varken een steek in zijn buik, en een soort wollige zwaarte in zijn hoofd. Een mooi stuk Spek worden, vijfsterrenspek, het mooiste wat er is… Hij wist niet zo goed waarom, maar op de één of andere manier leek hem dat toch niet zo’n heel geweldig idee.

‘Zeg boer,’ zei hij. ‘Ik geloof dat ik dan toch liever geen mooi stuk Spek word.’ ‘Tja,’ zei de boer. ‘Dat is nu eenmaal waarvoor ik je heb gefokt. Jij bent geboren om een stuk vijfsterrenspek te worden. Als je dat niet zou worden, had ik je ook niet gefokt. Dan zou je hier niet rondlopen, niet rollen door de modder, en niet je buikje rond eten.’

‘Maar boer,’ zei het varken verdrietig. ‘Ik ben er nu toch. En als ik het zou mogen zeggen, dan zou ik geen vijfsterrenspek willen worden. Ik zou toch echt veel liever een wandeling willen maken in het Bos.’

EINDE 1

Nu was het de beurt aan de boer om verdrietig te worden. Vijfsterrenspek: dat was toch het mooist denkbare einde voor een varken? En tegelijk begreep hij het varken wel een beetje: er was weinig dat hij zelf liever deed dan vrij wandelen in het bos… Maar ja, een varken was nu eenmaal geen mens.

‘Het spijt me varken,’ zei hij. ‘Er zit niets anders op. Vrij wandelen in het bos is iets voor mensen. Voor de boerin en voor mij. En voor onze kinderen. Voor een varken is er niets hogers dan scharrelen, eten en een modderbad. En dan op een dag: eindigen als vijfsterrenspek. Tot morgen…’ In zichzelf mompelend liep de boer terug naar het huis. En zo zag hij niet hoe het varken begon te duwen tegen een paal, die meer meegaf dan de boer hoopte…

EINDE 2

Nu was het de beurt aan de boer om verdrietig te worden. Vijfsterrenspek: dat was toch het mooist denkbare einde voor een varken? En tegelijk begreep hij het varken wel een beetje: er was weinig dat hij zelf liever deed dan vrij wandelen in het bos…

Op die dag nam de boer een opmerkelijk besluit. Hij zette het hek open voor het varken en zei: ‘Ga dan maar, maak een wandeling in het bos. Neem je tijd. En als je er klaar voor bent, kom dan terug om een stuk vijfsterrenspek te worden.’ Het varken slaakte voorzichtig een zucht. ‘En… als ik liever blijf wandelen? Ik bedoel: voor altijd?’ ‘Dan hoop ik dat je nog eens langskomt om een duik te nemen in mijn modder. En om te vertellen wat je hebt meegemaakt in het bos.’ Het varken knorde tevreden, en zette zijn eerste stappen buiten het Hek. Een golf van blijdschap spoelde door zijn lijf. Hij draaide zich nog één keer om. ‘Zeg boer, is dit nu hoe vrijheid voelt?’ ‘Ik denk het wel,’ mompelde de boer. ‘Ik denk het wel.’ Maar het varken was al verdwenen, tussen de bomen van het Bos.