Seni sevmeler cumhuriyeti: Özkan Uğur

09.07.2023'te Kapsül’de yayınlanmıştır.

Sahnelerin en yetenekli ve renkli isimlerinden Özkan Uğur’a veda…

“Hem bas gitar çalarken şarkı söyleyip hem de ikinci, üçüncü sesleri yapıp bir de dans edebilen bir müzisyen hiç görmedim.”

Fotoğraflar: Depo Photos

Onu 50 yılı aşkın süreden bu yana tanıyan Fuat Güner, Özkan Uğur’un nasıl bir müzisyen olduğunu kısaca böyle anlatıyor.

MFÖ’nün ‘M’si Mazhar Alanson’un ise grubun en popüler starının kim olduğunu merak edenlere tek bir cevabı var: “Özkan Uğur.”

Hayalindeki ‘Kaygısızlar’ grubuyla ilk kez çaldığı an, Alanson’un “Bu kim ya?” diye sorduğu Uğur ise o günü “‘Peki, o zaman ben gideyim’ desem, bugün MFÖ olmayacaktı” sözleriyle anlatıyor.

Fotoğraflar: Depo Photos

Kadıköy’den sesler yükseliyor

Kadıköy’de tohumları atılan MFÖ’nün öncülü ‘Kaygısızlar’, Alanson ve Güner’in bir Beatles plağı nedeniyle tanışmasıyla doğar. Kısa bir süre sonra aralarına “Hep onlarla çalmak istiyordum” diyen Şerif Yüzbaşıoğlu Orkestrası’nın üyesi Özkan Uğur katılır.

Grubun dağılmasının ardından dönemin aranan bas gitaristlerinden Uğur’un yolu Barış Manço, Erkin Koray ve Selda Bağcan’ın aralarında olduğu birçok isimle kesişir. Ancak 1976’da kendisini bir kez daha Alanson ve Güner’le birlikte ‘İpucu Beşlisi’nde bulur. ‘Heyecanlı’ teklisiyle hâlen hatırlanan grubun üyelerinden biri olan Ayhan Sicimoğlu, yıllar sonra MFÖ’nün ‘Peki Peki Anladık’ şarkısına ilham olur.

Alanson’un sözlerine sahip olan şarkıdaki ‘eksik kısmı’ ise Özkan Uğur tamamlayacaktır: “Sen neymişsin be abi (ah)”

MFÖ öncesinde Fuat Güner’le birlikte Ortaoyuncular’da hem müzisyen hem de oyuncu olarak sahne alan Uğur, yeni yeteneğinin ilk tohumlarını atar. Yıllar sonra, küçük yaşlarda oyunculuğa ne kadar hevesli olduğunu ancak konservatuar için ailesinden onay çıkmadığını sıklıkla anlatır.

Takvimler 1980’i gösterdiğinde bir araya gelen üçlü, istedikleri patlama için 1984’teki ilk albümleri ‘Ele Güne Karşı Yapayalnız’ı bekler. MFÖ tarihinin en iyisi olarak sayılan bu albümü, 1985’teki Eurovision’a katıldıkları ‘Diday Diday Day’ izler.

Sözlerin sahibi Alanson, şarkının ilk hâlinde nakarattaki “Oooo” kısmının uzayarak devam ettiğini ancak Uğur’un müdahalesiyle “Diday Diday Day” olarak değiştirdiğini anlatır.

MFÖ’nün ‘patladığı’ dönemi “Hayatımız ‘Diday’la değişti. Evlerimizin etrafını gazeteciler sardı” diyerek anlatan Alanson, Uğur’un etkisini ise şöyle söze döker: “Önce sesiyle geldi gruba, sonra bestelerini koymaya başladı. Özkansız olmadı ondan sonra. Olamadı.”

Kendisiyle ‘Sude’ şarkısının hikâyesi ise hiçbirine benzemez. Yeni bestesini heyecanla Alanson’la paylaşıp acilen birlikte söz yazmayı talep eder. Nağmeleri not alan Alanson, küçük değişikliklerle ‘Sude’nin sözlerini tamamlar.

‘Sude’ ve ‘Ali Desidero’, onu sahnede devleştirir.

‘Ö’

Bir yanda şarkı sözleriyle efsaneleşen grubun baş sesi Mazhar Alanson, diğer yanda ‘müziğin matematiği’ni en iyi bilen ve MFÖ’nün ‘idari yöneticisi’ görevini üstlenen Fuat Güner.

Ve ‘denge unsuru’ Özkan Uğur…

İkilinin sıklıkla “Hayatı aramızı bulmaya çalışmakla geçti” diye anlattığı Uğur, iki ismin konuşmadan sahneye çıktığı dönem dahil MFÖ’nün devamını sağlayan güç olur.

‘Saf aşkı’ anlattığı için en sevdiği şarkıya yanıtı, ‘Güllerin İçinden’ olur.

Alanson’un ‘asabi karakterli ama çabuk yumuşayan’ sözleriyle tanımladığı Güner’le ‘ego çatışması’, kimi zaman MFÖ’yü dağılma noktasına getirir ancak dönem dönem yaptıkları solo albümlerle krizlerin üstesinden gelinir.

Alanson, 1995’te kayıt için gittikleri Paris’te geçirdikleri dönemi anlatırken aslında Uğur’un büyüsüne de vurgu yapar: “Sabaha karşı stüdyodan eve dönüyoruz. Özkan bize şarkı söylüyor, sonra yatıyoruz.”

Grup son konserini, Aralık 2022’de Bostancı Gösteri Merkezi’nde verdi. Son albüm ise 2017 tarihli ‘Kendi Kendine’.

Ekran

Özkan Uğur ise solo albüm yerine tiyatro ve ekranda oyunculuğa yönelir. Ortaoyuncular günlerinden sonra 1988 yılında Atıf Yılmaz’ın ‘Arkadaşım Şeytan’ filmiyle ilk kez sinemaya adım atar. Filmin oyuncularından Yaprak Özdemiroğlu, seti şöyle anlatır: “İlk sahnesini Özkan’la çektikten sonra Atıf Yılmaz’la göz göze geldik, aynı anda ‘Müthiş oyuncu çıktı bu’ dedik.”

Başrolde olmadığı ‘Arkadaşım Şeytan’ın ana karakterlerinden birisi ise epey tanıdık bir isimdir: Mazhar Alanson. Film, Alanson için yıllar sonra başrolünde olacağı ‘Her Şey Çok Güzel Olacak’ için de kapı açar. Filmi 15 yaşındayken izleyen Cem Yılmaz, oyunculuğunu ‘tabii’ bulduğu için ne kadar etkilendiğini anlatarak Alanson’a rol teklifi yapar.

Oyunculuk kariyeri tıpkı MFÖ’de olduğu gibi parlayarak devam eder. ‘Eşkıya’ gibi bir klasikle devam eden filmografisine ‘Komser Şekspir’, ‘G.O.R.A’, ‘A.R.O.G.’, ‘Yahşi Batı’ gibi çok izlenen filmleri ekler. Eşkıya’nın yönetmeni Yavuz Turgul, Uğur’un ‘Sakın Gelme’ videosundaki mimiklerinden etkilendiğini söyler.

Matruşka

‘Eşkıya’ sonrası İstanbul Devlet Tiyatrosu’nda rol aldığı ‘Küçük Bir İş İçin Yaşlı Bir Palyaço Aranıyor’ adlı oyundaki performansı dilden dile anlatılır. Tiyatrodan ‘konuk sanatçı’ olarak davet almıştır.

G.O.R.A’da doğup kültleşen ‘Garavel’in yanı sıra ‘Karakomik Filmler: Deli’deki ‘Tuncay’ gibi özel karakterlerle hafızalara kazınır.

Klişeleşmiş tabirle ‘evlere misafir olması’ ise 1998 yılında başlayan ve üç sezon devam eden ‘İkinci Bahar’la olur. ‘Şecaattin’ karakteriyle tüm yeteneğini sergileyen Uğur, ‘İkinci Bahar’ın hemen ardından Suna Pekuysal’la başrolleri paylaştığı ‘Yeter Anne’deki ‘Altan’ performansıyla oyunculuğunu geniş kitlelere kanıtlar. Onu, ‘Cennet Mahallesi’ndeki ‘Beter Ali’ izler.

‘İkinci Bahar’ döneminde oynadığı bir reklam ise yazılı ve görsel basının ‘çok sevmesiyle’ uzun süre gündemde kalır. Fındık ihracatını artırmak için hazırlanan reklam filminde Mısır Çarşısı’ndaki tezgâhına geçip fındığın yararlarını saydığı konuşmasını “Ayrıyeten aganigi-naganigi” diye bitirir. Müşteri akınıyla biten filmde fındığın ‘cinsel gücü artırdığı’ mesajını veren bu slogan, uzun süre basında ve dolayısıyla sokakta dolaşır.

Aynı dönemde sunduğu ‘Ağırlığınca Altın’ yarışmasındaki performansıyla seyircinin ekranda görmek istediği yüzlerden biri olur.

Yıllar sonra ‘Şubat’ ve ‘Poyraz Karayel’ gibi izlenen yapımlarda oynar. Son olarak 2022 yapımı ‘Erşan Kuneri’ dizisinde rol alır.

‘Karışık Pizza’ filmi için ilk kez solo şarkı seslendiren Uğur, ‘Maksat Muhabbet Olsun’ şarkısını kaydeder. Rol aldığı ‘G.O.R.A.’ için söylediği ‘Olduramadım’ ise MFÖ konserlerinin vazgeçilmezi olur.

Veda

2013’te ilk kez yakalandığı lenf kanserini iki kez atlatan Özkan Uğur’a, 11 Temmuz Salı saat 11.00’de AKM’de yapılacak törenle veda edilecek.

Tedavi süreçlerinde umudunu hiç yitirmediğini ve gitara sarıldığını hep anlatan Uğur, işlev kaybı yaşadığı parmaklarını gitar çalışarak tedavi eder. Alanson, “Slide gitar çaldı. Bugün gitse birilerinin yanında çalabilir Mississippi’de. Öyle öğrendi kaydırmalı gitarı…” der.

Son sözler, Özkan Uğur’un sesinden, MFÖ konserlerinin vazgeçilmezlerinden ‘Bazen’e ait:

“Güneş doğar güneş batar

Ama insan uyumaz bazen düşünür

Geceler kısa, çabuk geçer

Ama insan uyumaz bazen düşünür

Deniz masmavidir ne güzel

Ama insanlar görmez bazen

Şiirler şarkılar masallar

Ama insanlar duymaz bazen

Üzme kendini ümitsiz gibi

Sevenin var bak ne güzel”

Dahası

32. Gün arşivinden (2003): ‘MFÖ ve Cem Yılmaz’

‘Yeter Anne’nin 20 bölümü.

‘Mazhar Alanson ile’ bölümü: ‘Özkan Uğur’

‘Poyraz Karayel’ sahnesi: ‘Aynada Dün Gece Bir Resim Gibi’

Bedük, Sıla ve Özkan Uğur’un performansı: ‘Sude’

GAİN belgeseli: ‘Ele Güne Karşı’

‘Londra Merkez’ bölümünden: “Özkan Uğur’u sevmiyorum diyen birine rastlamadım.”