İran ve AB nükleer mutabakat için “son metni” ortaya koydu

İran, ABD ve AB ortasındaki İran nükleer muahedeye geri dönüş müzakereleri aylar sonra 4 Ağustos’ta tekrar Avusturya’nın başşehri Viyana’da başlamıştı. Viyana’da sona eren 4 günlük dolaylı görüşmelerin akabinde 2015 İran nükleer mutabakatını yine canlandırmak için AB Dış İlgiler ve Güvenlik Siyasetleri Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, “son metni” ortaya koyduğunu aktardı. Borrell, “Müzakere edilebilecek olan şey müzakere edildi ve şu anda kesin bir metinde. Lakin her teknik bahsin ve her paragrafın gerisinde başkentlerde alınması gereken siyasi bir karar var” tabirlerini kullanarak, “Bu karşılıklar olumluysa, bu muahedeyi imzalayabiliriz” dedi.

Borell’in açıklamasından evvel üst seviye bir AB yetkilisi gazetecilere verdiği demeçte, 15 aydır müzakere edilen metinde daha fazla değişiklik yapılamayacağını ve taraflardan en fazla birkaç hafta içinde sonuncu bir karar beklediklerini söz etmişti. Yetkili, “Bu bir paket teklif. 20. sayfaya katılıp, 50. sayfaya katılamazsınız. Evet ya da hayır demek zorundasınız” demişti.

ABD MUTABAKATA HAZIR

ABD Dışişleri Bakanlığından bir sözcü, ABD’nin AB teklifleri temelinde resmi olarak Kapsamlı Ortak Hareket Planı (JCPOA) olarak isimlendirilen muahedeyi tekrar canlandırmak için bir muahedeye süratle varmaya hazır olduğunu söz etti.

İRAN, MUAHEDENİN TEKRAR CANLANDIRMA OLARAK GÖRÜLMEMESİNİ TALEP ETTİ

İranlı yetkililer ise, İran’daki istişarelerin akabinde “ek görüş ve değerlendirmelerini” müzakereleri koordine eden Avrupa Birliği’ne ileteceklerini söyleyerek, AB’nin tekliflerini en son olarak görmediklerini belirttiler. İran tarafı ayrıyeten, ABD ve başka Batılı güçlerin muahedeyi tekrar canlandırma dışında görmelerini talep etti.

NÜKLEER MUTABAKATA DÖNÜŞ MÜZAKERELERİ

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Kurulunun 5 daimi üyesi (İngiltere, ABD, Çin, Fransa, Rusya) ve Almanya ile İran ortasında 2015 yılında “Kapsamlı Ortak Aksiyon Planı” ismi verilen ve İran nükleer faaliyetlerinin denetlenmesini içeren mutabakat imzalanmıştı. Eski ABD Lideri Donald Trump 2018 yılında tek taraflı olarak mutabakattan çekilmiş, İran idaresi de nükleer faaliyetlerini muahede öncesine döndürmüştü. Bunun üzerine ABD idaresi, İran’ı ağır ekonomik yaptırımlarla maksat almıştı. Nükleer muahedeye dönüş için Avusturya’nın başşehri Viyana’da Nisan 2021'de İran, Fransa, Rusya, Çin, İngiltere ve Almanya ortasında müzakerelere başlanmıştı. ABD Lideri Joe Biden’ın Kasım 2021'de vazifeye başlamasıyla ABD’nin de muahedeye dönmesi için görüşmeler yürütülüyordu fakat müzakereler geçtiğimiz mart ayında farklı nedenlerle durdurulmuştu.