“Goriot Baba” Kitabı Dördüncü Not: Goriot’un Ölümünün Hemen Ardından

Goriot Baba, ölmüştür. Bundan sonra onun defin işlemleri söz konusu olmaktadır. Bu kısma ilişkin notlarımın da ana nottan ayrı olarak ele tutulması gerektiğini düşündüm.

Dördüncü Not; Goriot Baba Öldü…

Bianchon aşağı iner ve evet ölmüş der. Madam Vaquer, “Hadi baylar, sofra başına! Çorba soğuyacak.” der. Eugene ile Bianchon, birbirlerine bakarak şimdi ne yapacaklarını sorarlar birbirlerine. Bianchon, “Ben gözlerini kapadım, yatağa güzelce uzattım. Belediyeye haber vereceğiz. Belediye hekimi gelip ölümü onayladıktan sonra kefene saracaklar, gömecekler. Daha ne olsun istiyorsun?”

Pansiyondakilerden birinin Goriot Baba’nın taklidini yapması üzerine Müzakereci; “Allah aşkına kesin şu Goriot Baba lafını! İnsana doğru dürüst yemek yedirmeyeceksiniz. Bir saattir durmadan onun lafı ediliyor. Şu güzelim Paris şehrinin özelliklerinden biri insanın göze batmadan doğması, yaşaması, ölmesidir. Öyleyse, gelin, uygarlığın nimetlerinden yararlanalım. Bugün altmış kişi öldü. Bütün bu ölülere yaş mı tutalım yani? Goriot Baba gebermiş, oh! Ne iyi etmiş! O kadar seviyorsanız, gidin başında bekleyin. Bizi de rahat bırakın, ağız tadıyla yemeğimizi yiyelim.” der.

Balzac; “…On beş kişi her günkü konuşmalarına daldılar. Eugene il Bianchon yemeklerini bitirince çatal, kaşık sesler, konuşma arasındaki gülüşmeler, bu obur, kaygısız insanların yüzlerindeki çeşitli ifadeler, umursamazlıkları, bütün bunlar ikisini de dehşete düşürdü.” der

“Adamcağıza yapılacak son hizmetleri, ellerinde kalan pek paraya göre ayarlamak gerekiyordu.”

Eugene’e yapılacak dini törenle cenaze masraflarının ne kadar tutacağını öğrendikten sonra Nucingen Baronu ile Restuad Kontu’na birer pusula yazar, Christophe’u evlerine gönderir. Ertesi gün Eugene ve Bianchon ölümü belediyeye kendileri haber vermek durumunda kalırlar. Ölüm onaylanır. Aradan zaman geçmesine rağmen, damatlar ne para gönderir ne de onlar adına biri gelmiştir. Bianchon, ölüyü fukara tabutuna koymayı teklif etti. Zira çok paraları yoktu. Bianchon bunu yapmayı üstüne aldı, hastaneden tabutu getirdi.

Bianchon, Eugene’ye damat olacak bu şerefsizlere bir oyun oynamasını ister. Goriot Baba’ya iyi bir yerde iyi bir mezar ve cenaze töreni ısmarlamasını, eğer damatlarla kızlar sonrasında bu masrafları karşılamazlarsa da mezarın üstüne şunları yazarsın der: “Restuad Kontesi ile Nucingen Baronesi’nin babaları, iki öğrencinin parasıyla gömülen Goriot Baba burada yatıyor.”

Eugene, o günde Kontla Baronesin evinden eli boş döner. Balzac, der ki:

“Eugene ayak dirememesini bilecek kadar kibar aleminde tecrübe edinmişti. Delphine’nin yanına çıkmanın imkansız olduğunu anlayınca, kalbi tuhaf bir şekilde burkuldu. Kapıcının odasında bir pusulacık yazı. “Ziynetlerinizden birini satın. Babanız, son dinleneceği yere iyi bir şekilde götürülsün.” “

Pusulayı zarfın içine koyup hanıma ulaştırılması için hizmetçisine verdi. Hizmetçisi de pusulayı Baronun kendisine verdi. O da bunu hemen orada ateşe attı.

Balzac; “Bu kuş uçmaz kervan geçmez sokakta, iki iskemle üstüne konup kara bir örtü ile yarım yamalak örtülmüş tabutu ara kapıda görünce Eugene gözyaşlarını tutamadı. Daha kimsenin elini sürmediği paslı bir abdanlık kutsal su ile dolu gümüş kaplama bir bakır kabın içinde duruyordu. Kapıya bir perdecik olsun gerilmemişti. Debdebesi, dostu, akrabası olmayan bir fakir cenazesiydi bu.” diyor.

Madam Vaquer ve Sylvie, babamızın madalyonunu alıp inceler görünce Rastignac, onu neden aldıklarını sorar. Onlar da sanki bunla mı gömülecek, bu altından derler. Rastignac’ta eve onunla gömülecek diye haykırır.

Cenaze arabası gelir, tabut yerleştirilir. Kapağı açar Eugene, bu yadigar madalyonu babamızın göğsü üzerine sakince koyar. Cenaze tabutuna eşlik eden bir tek Eugene ve Christophe vardır. Kiliseye vardıklarında Eugene kimseyi göremedi.

Kilisede dua edecek iki kişi gelir. Balzac, “dininin bedava dua edemeyecek kadar fakir düştüğü bu devirde yetmiş frankla ne yapabilirse, hepsini yaptılar…Tören yirmi dakika sürdü. Bir tek cenaze arabası vardı. Ancak rahiple ilahi söyleyen çocuğu alabilirdi ama, Eugene’le Christophe’u yanlarına bindirmeye razı oldular. “ diyor.

Kont ve Baronun adamları arabada mezarlığa kadar cenazenin ardından geldi. Mezarcılar, Eugene’den bahşiş istediğinden hiç parası yoktu. Christophe’den yirmi metelik ödünç istemek zorunda kaldı.

Eugene, mezara baktı, gençliğin son gözyaşını, saf bir kalbin kutsal heyecanlarından gelen o gözyaşlarını, düştüğü topraktan ta göklere kadar yükselen o gözyaşlarından birini bu mezara gömdü. Kollarını kavuşturdu, bulutları seyre daldı.

Bundan sonra çok küçük bir kısım var ki, bence önemli. Eugene tek başına, yürürken ki kısım, cenazeden sonra mezar yerinden yürürken yani. Onu da son olarak ele alacağım. O notun ismi ise Rastignac’ın yeniden doğuşu diye başlıklayıp yazacağım.