Mutfak Neyi Anlatir? ‘Taste of Things’ (2023)

Kapak Resmi ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Orijinal adı ‘The Passion of Dodin Bouffant’ olan ‘Taste of Things’, Dodin’in yemek pişirme tutkusunu tasvir eden bir film. Benzersiz yemek sahneleri sunması sebebiyle, semiyotik bir bakış açısıyla mutfak alanının nasıl deneyimlendiğini ve neyi temsil ettiğini keşfetmek gerektiğini düşünüyorum. Filmde izlediğimiz sahneler mutfakta geçen bu hikayeyle nasıl bağlantı kuruyor?

Mutfağın, beslenme yeri olmanın ötesinde, temel insan değerlerini ortaya çıkaran bir alan olduğuna inanıyorum. Algı yaratma yeteneğine sahip bir sanat formu olan sinema, mutfak alanlarına zengin bir teorik yaklaşım sunmaktadır. Bu filmde Dodin Bouffant’nın yemek tutkusunu anlamak için kişi, zaman ve mekan arasında ilişkilenen zihinsel bir harita oluşturabilir miyiz bir bakalım. Tutku nesneleri somut olarak var mıdır? yoksa gördüğümüz herhangi bir şey tutku nesnesine dönüşebilir mi? Tutkuyla yaşamanın mutluluk getirdiği fikrine her zaman katılamasak bile, en azından yaşamaya devam etmek için bizi tutkulu hale getiren neyse onu bulmak keyif verebilir.

Felsefede, ‘mutluluğun dört sütunu’ tatmin edici, mutlu bir yaşam için temel değerleri veya alanları ifade eder. Bu değerler arasında, hayatta bir amaç bulmak ilk sırada gelir ve bu amacı besleyecek somut unsurları sağlamak, amacın kendisini bulmak kadar önemlidir. Filmde, Dodin’in iyi donanımlı mutfağı, her türlü sebze ve meyveyi üreten güzel bahçesiyle birlikte, sevdiği kadınla bu zevki paylaşması, yaşam amacına hizmet ederken, onu hayatta tutacak zevkler için de ideal bir ortam yaratır (Resim1).

Resim 1: ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Filmde gördüğümüz mutfak alanı, Dodin’in yemek pişirme tutkusuna hizmet edecek donanımda ve estetikte görünüyor. Filmin ikinci yarısında yönü değişen hikayenin en karanlık anlarında bile bu tutkuyu canlı tutma ihtiyacını fark ettiğini görmek ise ayrıca cesaret verici (Resim 2). Her yeni günün yeni bir lezzet keşfiyle başladığı mutfakta, yalnızca mutfak bilgisi ve sunum teknikleri değil, aynı zamanda mekanı deneyimleyen o bedenlerin duygusal tepkilerini de gözlemlemek seyirci olarak bizlere haz veriyor diyebiliriz.

Resim 2: ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Mutfak mekanını evin diğer bölümlerinden ayrı tutan bir özelliği; beş duyu için de ayrı hazlar verebilen bir mekan olması. Sadece pişirdiğimiz yemeklerin kokusu ve tadı değil, aynı zamanda birlikte yemek pişirdiğimiz kişilerle paylaştığımız anlar, masanın etrafındaki sohbetler ve eğer okumak, düşünmek veya çalışmak için rahat bir köşe varsa (filmdeki pencerenin yanındaki çiçek, masa ve lambayla tamamlanmış çalışma alanı gibi) pek çok deneyime imkan verebilir (Resim 3). Tıpkı bu filmdeki mutfağın bize gösterdiği gibi pek çok duyu işin içine girince mekanı deneyimlerken aldığınız haz artar ve sonraki deneyimleriniz icin kalıcı izler bırakır.

Resim 3: ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Film sahnelerinde seyrettiğiniz mutfak, ölçeksiz olarak çizdiğim şekliyle, aşağıdaki sekiz bölümden oluşuyor: yüksek tavan ve güneş ışığı alan, bahçeden ana giriş görevi gören süslemeli kapı (1), Hadrian döneminden rölyefleri çağrıştıran pencere (2), açık ateş ve merkezi demir fırın bulunan büyük ocak (3), çeşitli bakır kapların sergilendiği ocak köşesi (4), merdivenlere bağlanan kemerli geçiş (5), hamur yoğurma alanı ve çeşme bulunan köşe (6), yemek alanı ve çalışma alanı (8) (Sekil 1), (Resim 4).

Sekil 1: ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Resim 4: ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Filmdeki mutfak alanına genel bir bakış sağlayan bu plan, plana göre düzenlediğim sahne fotoğraflarıyla birlikte, hem filmde sıkça gösterilen yemek pişirme sahnelerindeki mutfak kullanımının akışını hem de kullanılan nesnelerin düzenlenmesini anlamak için faydalı olacaktır. Yemek pişirmenin inceliklerini tasvir eden araç ve gereçler, antik rölyeflerde görülen üç ayaklı ahşap kesme tahtası, duvarlardaki resimler, çiçekler, seramik kaplar ve diğer birçok nesne, anlam ve tutarlılık duygusu yaratmak için semiyotik olarak değerlendirilebilir. Mekanda haz duygusu uyandıran bu nesneleri içsel duyumlar aracılığıyla algılarız; formların birliğini ve güzelliğini, karakterlerin özgünlüğünü tanırız ve bu şekilde etkileniriz (Resim 5).

Ancak bizi etkileyen sadece nesneler değildir; mekan içinde hareket eden bedenlerin uyumu da bir etkiye sahiptir; tıpkı bu mutfakta yemek yapan Dodin ve Eugenie gibi, mekanın her köşesini hayal güçleri için kullanırlar ve deneyimlerler. Hayal gücü, tutkuları yoğunlaştırmada önemli bir rol oynar. Tutku, bu noktada sadece hayal gücünü beslemekle kalmaz, aynı zamanda yeni mutfak yaratımlarına da ilham verir.

Kapak Resmi ‘Taste of Things’ (2023). Kaynak: Gaumont

Peki tutkuyu ne güçlendirir? Yine hayal gücü. Örneğin, mutfakta yanan ateş hayatın canlılığını sembolize ederken aynı zamanda artık iç mekanda görmeye alışık olmadığımız bir öğeyi sunarak bizi rutinlerimizin ötesine taşıyan bir etki yaratır ve hafızamızda bir iz bırakır. Bu anlar daha sonra bir koku, bir renk, bir ses veya bir tat yardımıyla hatırlanabilir.

Dodin, yarattığı yemeklerle bu duyusal aktivasyona katkıda bulunur. Sevdiği kadın hasta olsa bile, kendisi acı çekse bile, yemek yapma eylemine devam eder. Çünkü hayat amacını hatırlar. Yemek yapmak ve yeni lezzetlerin keşfine katkıda bulunmak. Ve tekrar bu amacına hizmet edecek olan (daha önce bahsettigim ‘Mutluluğun Dört Sütunu’ nun üçüncüsü) ‘haz’ duygusunu yeniden kazanır. Bunu da mutfaktaki tutkusunu Dodin’e açıkça göstermiş olan genç kız ile yapar. Karanlıktan sonra çizdiği yeni bir yol belirleyerek ilerlediği ‘Aydınlanma Süreci’ ne giriş yapar. Ve mutluluğun dördüncü sütununu da tamamlar.