Druivenoogst in de Zuidelijke Rhônevallei

Vooraleer we een lekker glas wijn kunnen drinken, gaat er heel wat werk aan vooraf. We staan er niet bij stil, alleszins ik stond er niet bij stil totdat ik het van dichtbij mocht beleven. Ondertussen werk ik meer dan één wijnjaar op een wijndomein. Een glas wijn heeft voor mij een heel andere waarde gekregen, het proeft nooit meer hetzelfde als voordien. Ik bewonder het product en de mensen die het maken. Hoe druiven zich zomaar kunnen transformeren in wijn, zonder dan ook maar iets toe te voegen. Ik vind het fascinerend. Oeps, zei ik ‘zomaar’? Dat zet ik graag even recht. Het werk dat achter één flesje wijn zit, is allesbehalve ‘zomaar’.

Image : LR

In deze blog laat ik jullie mee wegdromen naar de meest fantastische periode van de wijncyclus en tevens ook de laatste : de oogst of les vendanges.

De oogstperiode bij de wijnboeren hier in de zuidelijke Rhônevallei valt in september — oktober. Gedurende heel het jaar hebben ze hun wijnvelden zo goed mogelijk bewerkt, om een mooie oogst te bekomen aan het einde van het wijnjaar. Voor mij is deze periode als een kers op een taart na de zomer. Een goede afsluiter van de zomer, een nog betere start van de herfst.

Voor de wijnboeren is dit, na een rustigere maand augustus, een ongelooflijke drukke en toch wel spannende periode. De oogst is tenslotte het resultaat van hun harde werk op het veld doorheen het jaar.

De druiven worden, net zoals wijn, door de wijnboeren gedegusteerd. Ze bekijken het suikergehalte en de zuurtegraad van de druiven. Wanneer deze goed in balans zijn, zijn de druiven rijp. Het suikergehalte zal later het alcoholpercentage van de wijn bepalen, de zuren bepalen de houdbaarheid en de frisse smaak. Daarnaast wordt er ook gekeken naar de kleur van de schil, het sap en de structuur van de pit om de rijpheid van de druif te bepalen. Er is, naar mijn mening, vooral ook veel ervaring nodig om het juiste plukmoment uit te kiezen.

Image : LR

Het startschot voor de oogst wordt absoluut niet door elke wijnboer op hetzelfde moment gegeven. Dat maakt het net interessant. Ieder bepaalt voor zich wanneer de trossen klaar zijn om geplukt te worden. Ieder heeft zijn eigen manier van wijnmaken. Je kan het een beetje vergelijken met koken, niemand voegt exact evenveel peper en zout toe. Elke kok bepaalt, op basis van zijn smaak, wat tot het beste eindresultaat zal leiden. Wel, dat is ook zo bij de wijnboeren.

Trouwens, lang niet alle wijnboeren maken zelf wijn. De indépendants zijn landbouwers en wijnproducenten. Zij maken dus hun eigen wijn met de druiven die ze oogsten. De coöperatieven zijn landbouwers, zij onderhouden hun velden en verkopen hun druiven aan de cave cooperative. Daar wordt met de druiven van alle coöperatieven wijn gemaakt onder één label. Ook dat maakt een groot verschil uiteraard. Zij die hun eigen wijn maken weten welk effect het vroeger of later oogsten heeft op hun eindproduct. Zij die niet hun eigen wijn maken, kijken louter naar de rijpheid van de druif en niet zozeer naar het eindresultaat in de fles. Hier in de regio zijn het over het algemeen de coöperatieven die als eerste beginnen oogsten, en daarna de zelfstandige wijnproducenten.

Image : LR

Het oogsten kan op twee manieren gebeuren: met de hand of machinaal. Het grote voordeel van een machine is dat het sneller werkt en goedkoper is. Met de hand gaat het trager en is het duurder, maar veel nauwkeuriger. De druiven worden minder beschadigd. Daarenboven kan er reeds op het veld gesorteerd worden, tussen rijpe en onrijpe, beschimmelde en gezonde druiven. Een machine kan bovendien lang niet op alle plekken komen, er gaan dus druiven verloren. Tot slot lenen zeker niet alle wijngaarden zich ertoe om machinaal geoogst te worden. Vooral de oude wijngaarden kunnen niet machinaal geplukt worden, omwille van de manier waarop ze geplant werden en de stronken gegroeid zijn over al die jaren heen.

Een plukmachine is immens groot. De bestuurder zit heel hoog, bovenin het machine. Het rijdt over een wijnrank heen, schudt de wijnstronken en de druiven worden opgevangen door het machine. Net zoals alle robots en machines, evolueert ook het plukmachine pijlsnel en wordt het alsmaar beter en beter. Hoe dan ook geloof ik niet dat, vandaag de dag, een machine de nauwkeurige en zachte handenpluk van de mens kan evenaren.

Hier in Rasteau zie ik dan ook nog vele wijnboeren met de hand plukken. Handgemaakt, hand geplukt… het heeft een extra kwalitatieve dimensie. Hiermee proberen vele wijnboeren nog een verschil te maken, en velen houden ook vast aan de traditionele druivenpluk. De passie en liefde voor het product is bij de meesten zodanig groot, dat ze alles uit de kast zullen halen om het beste resultaat te bekomen. Voor de coöperatieven een mooie kwalitatieve oogst, voor de wijnmakers daarbovenop de beste wijnen.

Tijdens de periode van de druivenoogst wordt de regio overspoelt met Spanjaarden. Hoe dat precies gegroeid is weet ik niet, maar ik weet wel dat heel veel wijndomeinen ieder jaar opnieuw hetzelfde team Spanjaarden verwelkomt voor de pluk. Plots wordt er in de bar van Rasteau meer Spaans dan Frans gesproken en hoor je van ver de Spaanse liederen zingen in de wijnvelden. De plukperiode wordt elk jaar opnieuw afgesloten met een heerlijke echte Spaanse paëlla, gemaakt door de heermeesters.

Een bende gemotiveerde plukkers, een emmer en een secateur voor elke plukker, een tractor en een benne. Dat is alles wat nodig is om alle wijnvelden kaal te plukken. Elke plukker knipt de mooie trossen in zijn wijnrank, vult zijn emmer en eens deze vol is wordt hij leeggemaakt in de benne die achter de tractor hangt. De tractor wordt door één van de plukkers om de zoveel tijd vooruit gereden in de wijnrank om de plukkers te volgen. Eens de benne vol is, gaat de tractor richting de cave waar hij meteen leeggemaakt wordt. De druiven worden gescheiden van hun steeltjes en al het andere groen en gaan meteen de cuve in.

Door hun eigen gewicht worden de druiven reeds deels geplet in de benne. Dit moet echter zoveel als mogelijk vermeden worden aangezien dit teniet doet aan de kwaliteit van de druiven en de latere frisse aroma’s in de wijn. Wanneer het sap van de druiven in aanraking komt met zuurstof treedt er mogelijks oxidatie op. Dit resulteert in een doffere, minder frisse smaak van de wijn. De warmte versnelt bovendien dit oxidatieproces. Dit is de reden waarom de druiven zo snel mogelijk geplukt moeten worden, meteen de cuve in gaan en gekoeld worden eens ze in de cuve zitten. Ook hiervoor is machinaal plukken nadeliger dan met de hand plukken aangezien de druiven meer beschadigd worden.

Eind september, begin oktober is de periode waarin de meeste wijnboeren van de regio waar ik woon volop in de pluk zitten. De witte druiven waarmee witte wijn wordt gemaakt zijn eerst aan de beurt, nadien volgen de blauwe druiven voor de rode wijn. ’s Morgens om 8uur is het in deze periode, zeker aan het einde van de pluk, al fris. Maar de zon is vaak nog in grote mate aanwezig en de namiddagen zijn warm. De zonsopgangen zijn prachtig en je voelt je als god in Frankrijk als je dan met je seau en secateur in de hand op het veld staat. Velen hebben een zeer romantisch beeld bij de druivenoogst, maar let op het is best wel fysiek en uitdagend voor de rug !

De druivenoogst hier in de zuidelijke Rhônevallei is absoluut wel zeer romantisch, authentiek en misschien wel mijn lievelingsperiode. Iedereen is in de weer. De kleine tractors komen al rammelend met een lege of volle benne het wijnveld op en af. Je ziet overal in de wijnvelden emmers uitkappen in de benne. Er wordt gespeculeerd over de kwaliteit en kwantiteit van de oogst van het nieuwe millésime. De Spaanse vibe hangt in de dorpen. De intense geur van fermenterende druiven wanneer je een cave voorbijloopt. De météo die op de voet gevolgd wordt. Het doorwerken op zaterdag en zondag om de druiven op tijd binnen te halen. En de wijnboeren die met passie en liefde uitleggen hoe zij van deze nieuwe lading druiven een mooi product zullen maken.

De druiven zijn geplukt, de Spanjaarden zitten op de bus terug naar Spanje en de bennekes worden op stal gezet. Dan begint de vinificatie of de transformatie van druif naar wijn. Een ander verhaal binnen de wondere wereld van wijn. Later meer !

Charlotte G.