As volutas do cadaleito, de Jack Spicer

“Untitled” (It’s Just a Matter of Time), (Félix González-Torres, 1992)

Pasear polas rúas canda un home morto ou manter con el unha conversa tomando un café nun restaurante sería dunha excentricidade sen remedio. Recibir en privado a visita dun cadáver, ocuparse del na intimidade do cuarto propio ou na angosta e máis aterradora intimidade dun relato breve, esa é unha excentricidade máis fácil de perdoar.

Un relato breve é mais estreito ca un cuarto dun hotel barato, máis estreito ca os úteros dos que saímos. É violento meter aí un morto graúdo. Para que caiba (sequera o seu corpo) no cadaleito duns poucos parágrafos, hai que retorcelo e deformalo, hai que cortarlle ou partirlle eses brazos ríxidos que ten, as pernas estendidas. Opera no recordo un rigor mortis, cada centímetro da súa imaxe ponse irto e opón resistencia. Haino que mutilar para que caiba dentro.

E logo, unha vez que se logra o obxectivo e o suorento autor xa deu pechado o seu cadaleito de parágrafos, martelando nel cunha furia perfecta para que o corpo non bote por fóra, logo que? Ten un cadaleito, unha caixa pequena e ordinaria cun cadáver aí metido, e pode vendela no mercado onde se venden esas caixas: resultou máis seguro, menos excéntrico e ben máis rendible que pasear polas rúas canda un home morto.

Os clientes teñen algunhas queixas, así e todo. Os cadaleitos sempre son todos iguais. Son marróns ou grises ou morados (case nunca negros); os clientes quéixanse de que non gardan moito parecido coa xente.

Os clientes levan razón. O exterior do cadaleito compóñeno sobre todo o escritor, as súas descricións, os seus sentimentos, fantasías, remorsos… iso pouco ou nada ten que ver co cadáver de dentro. Apenas unhas poucas palabras pronunciadas. Pero son esas palabras, e só elas, as que lle dan unha terceira dimensión á historia, e amosan que dentro do cadaleito hai espazo. É por iso que cando leo un relato breve salto os parágrafos expositivos e concéntrome nos diálogos. (Esas son as volutas do cadaleito).

«Cando leo un relato breve», dixo Ken, erguendo a vista do seu café, «salto os parágrafos expositivos e concéntrome nos diálogos». Fixo unha pequena pausa. «Esas son as volutas do cadaleito», engadiu entre parénteses.

O morto, por suposto, é Ken. O cadaleito que martelo é o seu. Claro está que hai algo alucinatorio no feito de martelar cadaleitos. Cada vez que cravo un cravo no exterior do cadaleito, oio que alguén, desde dentro, crava outro cravo. É o malo deste negocio funerario: faise complicado saber quen está dentro e quen está fóra, se é que os vivos enterran os mortos ou se os mortos enterran os vivos.

«Os mortos enterran os vivos», dixo Ken. Botou con firmeza o abrigo por riba dos ombreiros e camiñou uns poucos metros por diante de min. «Os mortos nunca volven xunta os vivos; son os vivos quen volven xunta os mortos. A xente busca os fantasmas que atopa». Camiñou un cacho en silencio diante de min e logo detívose. Apoiouse nunha caixa pesada e miroume cun aceno como de mágoa. «Creo que estou enfermando», dixo.

Creo que estou enfermando.

_

Do libro my vocabulary did this to me (2008), poesía reunida de Jack Spicer editada por Peter Gizzi e Kevin Killian. Tradución ao galego de Jesús Castro Yáñez.