Demon Core: Ejderhanın Kuyruğunu Gıdıklamak

MANHATTAN PROJESİ

ÇEKİRDEK

Ölümcül Küre

Los Alamos Ulusal Laboratuvarı’nda, atom bombasının geliştirilmesi sırasında kullanılan 6,2 kilogramlık saf plütonyum çekirdeği vardı. Aslında üçüncü bir bomba için hazırlanmıştı. Ancak savaş sona erince, çekirdek deneysel amaçlarla kritik kütle testlerinde kullanılmaya başlandı. İşte bu masum görünümlü metal küre, iki bilim insanının hayatına mal olacaktı.

Harry DAGHLIAN

İlk Kaza: Harry DAGHLIAN

21 Ağustos 1945, Salı gecesi. 25 yaşındaki genç fizikçi Harry DAGHLIAN, laboratuvarda yalnız başına çalışıyordu. Çekirdeği tungsten karbür tuğlalarıyla çevreleyerek kritik seviyeye yaklaştırıyordu. Ancak elinden kayan bir tuğla, zincirleme reaksiyonu tetikledi. O an laboratuvarı mavi bir ışık doldurdu.

DAGHLIAN, çıplak elleriyle tuğlayı geri almaya çalıştı, fakat çok geçti. Ölümcül dozda radyasyon aldı ve tam 25 gün süren acı dolu bir mücadeleden sonra hayatını kaybetti.

Louis SLOTIN

İkinci Kaza: Louis SLOTIN

Aradan aylar geçti. 21 Mayıs 1946, yine bir Salı günü. Bu kez deney masasının başında 35 yaşındaki Kanadalı fizikçi Louis SLOTIN vardı. Öğrencilerine “kritik deney” gösteriyordu.

SLOTIN, plütonyum çekirdeğini berilyum kaplamalarla çevreliyordu. İki kapağın birbirine tamamen kapanmaması için tek bir tornavidaya güveniyordu. Fakat tornavida kaydı. Kapaklar kapandı, çekirdek kritik hale geldi. Yine bir mavi ışık… Yine ölümcül radyasyon.

SLOTIN, refleksle ellerini kullanarak kaplamaları ayırdı. Yanındakileri kurtardı ama kendisi ölümcül doza maruz kaldı. Dokuz gün süren dayanılmaz acıların ardından o da yaşamını yitirdi.

Tuhaf Tesadüfler

İşin ürpertici tarafı, her iki kaza da ayın 21’inde, Salı gününde gerçekleşmişti. Ve her iki fizikçi de aynı hastane odasında can verdi. Bu olağanüstü tesadüfler, çekirdeğe “Şeytan Çekirdeği” lakabını kazandırdı.

Ama esas şeytani olan, çekirdeğin kendisi değil; insanlığın onu hangi amaçla yarattığıydı.

Çünkü o küre, bir şehir yok edebilecek güçteki silahların temelinde yatıyordu.

LOS ALAMOS — ULUSAL LABARATUVAR

“Ejderhanın Kuyruğunu Gıdıklamak”

Los Alamos bilim insanları, bu deneyler için ironik bir deyim kullanıyordu: “Ejderhanın kuyruğunu gıdıklamak.”

Herkes biliyordu ki yanlış bir hamle, ejderhayı uyandırmak demekti. Ve uyandığında sadece deney yapan değil, tüm çevresindekiler de yanardı.

Gerçek mi, Sabotaj mı ?

Zaman zaman bu kazaların arkasında kişisel nefret ya da sabotaj ihtimali olup olmadığı sorulmuştur. Ancak kayıtlar gösteriyor ki ne DAGHLIAN ile SLOTIN arasında bir problem vardı ne de kasıtlı bir düşmanlık. Onları ölüme götüren şey, dönemin aceleci nükleer araştırma atmosferi ve güvenlik önlemlerinin yetersizliğiydi.

SLOTIN’in, son anlarında elleriyle arkadaşlarını kurtarmaya çalışması ise aksine büyük bir fedakârlığın kanıtıydı.

Ölümcül kürenin yapımı ile ilgili yazımız linktedir.