Datça || Muğla

datça deyince aklımıza ne geliyor? deniz değil, kum değil, güneş değil, önce can yücel geliyor. “beni kuzum datça’ya gömün’” demiş, boşuna mı demiş, boşuna mı bu kadar sevmiş? can baba’nın elbet bir bildiği vardır. ben de elimde can yücel kitapları, kafamda söyledikleri, e doğruya doğru aklımın bir köşesinde de denizinin, doğasının güzelliği ile ilgili duyduklarım, onun izinde burayı keşfedeceğim kafaya koydum!

datça ege bölgesi’nde yer alan ve daha çok yazları ziyaret edilen beldelerden biri. mavi ve yeşilin uyumuna tanıklık edeceğiniz, virajlı dağ yolları arasından geçerken bir an önce datça’ya varmak istiyorsunuz. varınca da; huzurlu sakin havasına hemen teslim oluyorsunuz. sizi sadece denizi değil; birbiri ardına dizilmiş sabun, badem ve zeytinyağı dükkanları, begonvil çiçeklerinin renk kattığı datça evleri, her birinin sonu denize çıkan dar sokakları karşılıyor. ayrıca eski datça başta olmak üzere, heykel ve resim atölyeleri, galeriler ve belirli aralıklarla düzenlenen seminerler de datça’nın aslında sadece bir “yaz beldesi” değil, aynı zamanda yerlilerin katkılarıyla entelektüel yaşam konusunda da oldukça canlı bir yer olduğunu gösteriyor.

taş evleri, çiçeklerle dolmuş taşmış bahçeleri ve sokak aralarına dizilmiş tezgahları ile kafanızda hemen bir datça resmi oluşuyor. tabii bu resimde, adım başı gördüğünüz “badem” tabelaları da yer alıyor. datça badem üretiminin en yaygın olduğu yerlerin başında geliyor. bademden yapılan her şeyi; örneğin badem ezmesi, badem yağı, acıbadem, bal badem, badem şekeri gibi bademle ilgili aklınıza gelen ne varsa datça’dan alabilirsiniz. bademin yanı sıra zeytin, zeytinyağı ve zeytinyağlı sabunlar da datça’da sıkça karşılaşacağınız doğal ürünler arasında. zeytin ve zeytinyağının yaygın olmasından dolayı datça’da yiyeceğiniz yemekler de daima ege yöresinin zeytinyağlı tatlarından olacak. bu yüzden çok şey yiyeceğinizden ama sağlıklı olmasından dolayı, gönlünüzün her daim ferah olacağından emin olabilirsiniz.

can yücel dedin durdun, nerede ulam can yücel dediğinizi duyar gibi oldum. (aşk olsun, ben size böyle mi yapıyorum?) datça’yı can yücel’in izinde keşfetmek istiyorsanız izlerini en çok göreceğiniz yer datça merkez değil, eski datça bölgesi. eski datça insanıyla, taş evleriyle, dar sokaklarıyla, alaçatı gibi istanbullu işletmeciye teslim olmamış, olan kısımları da güzel insanların eline kalmış bir güzel ömür uzatma kaynağı. zaten küçücük, şöyle bir dolaştınız mı oranın yerlisi gibi hissediyor, gördüğünüz ilk yere atıveriyorsunuz kendinizi sanki yıllardır oranın insanıymış gibi.

can yücel’in evi de burada yer alıyor. hatırlarsınız, 2011 yılında bir takım kendini bilmezler tarafından mezarı parçalanmıştı. o sebeple sorumluları bulunana(!) kadar kapıları can baba’nın evini gezmek görmek isteyenlere kapalı. lakin yine de kapısına kadar gitmek isterseniz eski datça’nın ana caddesi sayılabilecek çarşı caddesi üzerinde kalan can yücel sokak’tan girip yolu takip ettiğinizde evine ulaşabilirsiniz. evin kapısında can yücel’e ait birkaç şiir, mezarının başına gelen iğrenç olaya dair bir sitem yazısı yer alıyor.

-eğer can yücel’in oturduğu yerlerde oturmak isterseniz can baba’nın arkadaşı da olan orhan’ın yeri’ne gidip bir bademli kahve patlatabilir, duvarlardaki can yücel şiirlerini okuyup kendisini bir kez daha anabilirsiniz.

can yücel’in en güzel kelimelerle anlattığı ege’nin denizi, o denizin derin mavisi ve şairin hayatını geçirdiği eski datça sokakları sayesinde içinizi büyük bir huzur kaplayacak. eski datça antik çağlardan bu yana içinde yaşam olan tek köy olma özelliğini size her dakika hissettirecek. datça’ya bağlı bu eski mahallede birkaç saatten uzun vakit geçirirseniz, m.ö. 11. yüzyıla dayanan tarihiyle bütünleşip, farklı bir zaman dilimine ait olduğunuz yanılsamasına kapılabilirsiniz.

begonvil ve sarmaşıklarla çevrili taş evlerin yer aldığı dar sokaklarda, dünden bugüne izler sürerek zaman geçirebilirsiniz. eski datça’da yer alan atölyelere de uğrayabilirsiniz. “düşler evi” el sanatları üzerine atölyeler düzenleyen sanat alanlarından sadece biri. açık atölyelerin düzenlendiği bahçesinde diğer katılımcılarla birlikte güzel vakit geçirebilirsiniz. mum, seramik ve takı alanlarında bölgeye özgü tasarımların üretildiği düşler evi, eğer sanat atölyelerine ilgiliyseniz dikkatinizi çekebilir.

yine eski datça’nın sokaklarında gezerken yan yana sıralanmış tezgahlara ve dükkanlara rastlayacaksınız. bu dükkanlardan doğal ürünler, el yapımı aksesuarlar ya da yerel kumaşlardan üretilmiş peştemal, havlu gibi ürünler alabilirsiniz.

meydanda bulunan çay bahçesinde vakit geçirdikten sonra eğer biraz daha eski datça sokaklarında gezinmek ve yemek yemek isterseniz, ede cafe’nin mantısını tavsiye ederim.

datça’nın içinde yer alan kargı koyu, zeytin yeşiline çalan rengi ve uzaktan bakıldığında gölü andıran durgun deniziyle; sakinlik arayanlardansanız seçenekler arasında yer alabilecek koylardan biri. datça’nın içindeki deniz kıyısına kıyasla daha küçük bir plaja sahip. çoğunlukla durgun deniz sevenler tarafından tercih ediliyor ve datça sahil, liman kısımlarına göre daha sakin oluyor.

bir diğer koy; datça’ya 20 dakika uzaklıkta olan ve etrafı ağaçlarla çevrelenmiş hayıtbükü. bu koy kargı koyu’na kıyasla daha uzun ve sahil kapasitesi fazla olan otel plajlarıyla çevrili. bu plajlar arasından birini seçip, plajında tüm gün vakit geçirebilir, karnınız acıktığında otel tesislerinde yemek yiyebilirsiniz. denizinin rüzgarlı günlerde, datça’nın merkezinde yer alan denize oranla daha az dalgalı olduğunu belirteyim. denizin rengi datça’nın içinde daha açık turkuaz iken, bu koyda biraz daha koyu renkte; çünkü datça’da kumken, burada daha çok kayalıktan oluşuyor.

tüm bu “bir elimde cımbız, bir elimde ayna, umrumda mı dünya” alanlarının ardından bu sefer datça’nın en uç noktasına, knidos antik kenti’ni keşfetmeye koyuldum. burası ege ile akdeniz’in buluştuğu, zamanında sanat, bilim ve mimarlığın başkenti olarak kabul edilmiş bir kente ev sahipliği yapmış, önemi büyük. 1987 yılında başlamış olan arkeolojik kazılar halen devam ediyor. öyle ki bir bakıyorsunuz kazı alanının içine girmişsiniz, bir adım atıyorsunuz “ben tarihe basıyorum galiba şu an, bunun etrafını şöyle bir çevreleselermiş daha iyi olmaz mıymış?” diyorsunuz. tarihteki ilk çıplak olarak tasvir edilmiş afrodit heykeli buradan çıkma, iskenderiye feneri’nin mimarı bu topraklarda yaşamış, ünlü ressamlar, doktorlar, bilim insanları yürüdüğünüz yerlerden yürümüş, öyle de garip bir his üzerinde yürümesi, insanı bambaşka düşüncelere, hiç sorgulamadığınız şeyler sorgulamaya itiyor.

cennet hiç bu kadar yakın olmamıştı! knidos’a ilk olarak azım attığımda hissettiğim aynı bu şekildeydi. maviliği ve tarihi kalıntıları bir arada görmeyi seviyorsanız antik şehir knidos’u muhakkak ziyaret edin. buraya kiralayacağınız tekneyle veya arabanızla kara yolundan ulaşabilirsiniz. ulaşımı biraz zorlu denilebilir, çünkü yollar gerçekten tehlikeli ve ürkütücü. sıcakta gezmesi de pek zor olduğu için mümkünse akşamüstü saatlerinde gidip hava kararmadan dönmek daha iyi bir fikir sanki.

-alanı gezmek için 10₺ gibi bir ücret ödemeniz gerekiyor. yanınızda müze kartınız var ise ücretsiz.

-lokallerden de öğrendiğimize göre knidos’taki tek restoranın işletmesi neredeyse her sene değişiyor ve çoğunlukla olumsuz eleştiriler alıyorlar. biz bir kahve içmek için gittiğimizde bile kendilerinden gerçekten NEFRET ETTİK. sonradan restoranın yemeklerinden zehirlenenler bile olduğunu öğrenerek bir şey yemeye kalkışmadığımıza şükrettik, dolayısıyla söz konusu mekanı da ona göre değerlendiriniz efenim.

-yollarda gerçekten dikkatli olun. arabanızı ona göre seçin, bölgeler arası geçişi mümkün olduğunda geceye bırakmamaya çalışın ve benim söylemimle olacak iş değil ama lütfen dikkatli kullanın. sosyal mesajsız çıkmam abi!