Replikalar yerine patentli işler radarlarında

Koç Topluluğu’nun kurduğu yatırım şirketi İnventram, birbirinin kopyası mobil/web tabanlı girişimler yerine yüksek teknolojili şirketlere kucak açıyor

Not: Bu haber ilk olarak Bloomberg Businessweek Türkiye dergisinin 3 Kasım 2019 tarihli sayısında yayımlanmıştır.

Web ve mobil tabanlı girişimlerin hem dünyada hem de Türkiye’de hızlı bir büyüme potasına girdikleri apaçık bir gerçek. İş modellerinin ya da fikirlerin çok da özgün olmadığı bu web/mobil tabanlı startup’lar, kısa vadede hızlı bir büyüme yakalayabiliyor. Yatırımının karşılığını “hemen” görmek isteyen yatırımcı profilinin gözünde bu tip girişimler çok daha cazibeli bir konumda yer alıyor.

∘ Sadece patentli işler ve yüksek teknolojili girişimler ∘ Hızlı para getiren girişimlere neden ilgi göstermiyorlar? ∘ Uzun vadeli işler vurgusu ∘ Merkez Portland’da ama Ar-Ge’si Ataşehir’de ∘ “Parkinson’a çözüm bulduğumuza inanıyoruz”

Madalyonun öbür yüzünde ise patentlerle korunmuş teknoloji girişimleri var: Kısa vadede gelir üretmeyi vadetmiyorlar fakat uzun vadede sipariş/kurye/yemek uygulamalarına kıyasla çok daha büyük bir katma değer yaratma potansiyeline sahipler. Üstelik Ar-Ge çalışmalarındaki fikirleri dış pazarlara açılıyor, uluslararası patentler alarak gelişmiş pazarlarda daha rahat faaliyet gösterebiliyorlar.

Sadece patentli işler ve yüksek teknolojili girişimler

Koç Topluluğu’nun kurduğu, ardından Japon Mitsui’nin yüzde 30’luk payla ortak olduğu İnventram bir yüksek teknoloji portföy şirketi. Kapılarını sadece patentli işlere ve yüksek teknolojili girişimlere açıyorlar. Ar-Ge çalışmalarını Türkiye’de Türk mühendislerle yapıp, ABD gibi gelişmiş pazarlara giriyorlar. Taklit edilmesi neredeyse imkânsız, Türkiye’nin ihracat becerisine katkı sunmaya aday yüksek teknolojili işlere yatırım yapıyorlar.

Webrazzi Summit etkinliği esnasında görüştüğümüz İnventram Genel Müdürü Cem Soysal şu anda dokuz yatırımları olduğunu söylüyor: “Koç Holding ve Mitsui ortaklığıyla, arkamızdaki yapının yıllık satış geliri 72–73 milyar doları buluyor. Bu kadar büyük bir ekonominin parçası olduğumuz için şunu söylüyoruz: Biz, erken aşama bir yatırım şirketinden yüksek teknoloji yatırım şirketine evrildik. Bugünse derin teknolojilere yatırım yapan bir portföy şirketiyiz.”

Hızlı para getiren girişimlere neden ilgi göstermiyorlar?

Soysal’a, mobil/web tabanlı girişimleri fonlamaktansa neden yüksek teknolojili girişimleri tercih ettiklerini soruyoruz. Hedefi tutturan bir analojiyle söze başlıyor: “Teşbihte hata olmaz derler: Sağlıklı bir vücutta protein, mineraller ve bir miktar da karbonhidrat olmak zorunda. Karbonhidrat daha hızlı enerji çıkaran bir gıda türü. Protein ise uzun vadede kasları güçlendiriyor. Ben bunlara (web/mobil tabanlı girişimler) biraz da karbonhidrat gibi bakıyorum. Hakikaten lezzetli bu girişimler; içlerinde pazaryerleri ve çok hızlı büyüyen bir lojistik sektörü var. Tüketimin dijital ortama kaymasıyla lojistik ve dağıtım gitgide önem arz eden bir alan haline geldi. Evinize gıda göndermekten, evde unuttuğunuz bir dokümanı ayağınıza getirmeye kadar çok geniş bir spektrum var. Dolayısıyla bunlar çok hızlı enerji çıkarabilen başarılı işler. Bunları yok sayıp, yatırım yapılmaz demek hata olur.”

Peki girişimcilik ekosistemini geliştirmek adına ne yapmalı? Soysal yanıt veriyor: “Bilakis bunlara yatırım yapılmalı: Hızlı brüt satış getiren, büyüyen alanlar. Finansalları doğru yönetilirse bunlar çok hızlı, faiz ve vergi öncesi kârlılık üreten girişimler. Hakeza bir şirketin faiz ve vergi öncesi kârlılığı olduğu zaman, çarpanlarıyla çok hızlı kâr üretebiliyorlar. Ama İnventram bunlardan farklı; İnventram bir VC (risk sermaye şirketi) ya da melek yatırımcı ağı değil; stratejik bir yatırımcı. İnventram teknolojiye çok fazla odaklanmış, tüm konvansiyonel işlerini teknolojik altyapıyla büyüten iki tane büyük şirketin uzantısı.”

Uzun vadeli işler vurgusu

İnventram, patentle korunan ve gerçekten de buluş niteliği taşıyan teknolojilere ilgi gösteriyor. “Radarımızda hem finansal kaynak hem insan kaynağı hem de içindeki patentler anlamında çok daha fazla efor gerektiren ve daha uzun vadede bir sonuca kavuşacak işler var” diye konuşan Soysal, ekliyor:

“Kavuştuğu zaman ise o bahsettiğimiz işlerin hepsinden çok daha büyük, birkaç yüz milyon dolardan unicorn (1 milyar dolar değere ulaşan şirketler) olmaya varan değerlemelere ulaşacak işlerden bahsediyoruz.”

Soysal, İnventram’ın nitelikleri bakımından Türkiye’de benzersiz olduğunu söylüyor: “Yüksek teknolojiye yatırım yapan ve bundan portföy oluşturan ikinci bir şirket Türkiye’de yok. İnventram, Türkiye’de bu anlamda türünün ilk örneği. Birçok yeni nesil girişim sermayesi şirketine ilham oluyoruz. ‘Biz de patentle korunan işlere yatırım yapmak istiyoruz’ demeye başladılar; aklın yolu bir. Öbür tarafa yatırım yapan var, fakat orada bir yenilik yok, başarılı replikalar var. Dünyayla çok benzeşen yeni iş modelleri oluşturuyorlar. İş inovasyonu var fakat bir fikir ya da teknoloji inovasyonu yok.”

Merkez Portland’da ama Ar-Ge’si Ataşehir’de

Şirket, yatırımlarının meyvelerini ise ardı ardına açıklıyor. Geçtiğimiz haftalarda duyurusu yapılan Sensobright da bunlardan biri. Robotlara insan hissi veren sentetik bir deri geliştiren şirketin merkezi, ABD’nin Oregon eyaletinin Portland şehrinde. “Ama geliştirme merkezimiz Ataşehir’de. Biz, yerli ve milli teknolojilere yatırım yaparak Türkiye’nin girişimcisinin ve mühendisinin çıktılarını alıp, bunları yurt dışına nasıl taşıyacağımıza odaklanıyoruz” diyor Soysal ve ekliyor:

“Robotik teknolojimiz Sensobright, 20’den fazla ülkede 55 adet patentle korunuyor. Dünyada hiçbir ürün ya da şirket buna rakip olamıyor. Bunun Türkiye’den çıkacak olması çok gurur verici. Ayrıca rakamsal olarak hemen bir fiyat rekabetine girmeyeceği de çok aşikâr.”

“Parkinson’a çözüm bulduğumuza inanıyoruz”

Robotik teknoloji bir yana, İnventram’ın yakın zamanda yepyeni bir teknolojiyle karşımıza çıkacağını öğreniyoruz: “Testlerini Columbia Üniversitesi’nde devam ettirdiğimiz giyilebilir sağlık teknolojisi bunlardan bir tanesi. Parkinson’a bir miktar çözüm bulduğumuza inanıyoruz. Eşi benzeri yok. Hasta testleri geliyor ve sonuçlar çok enteresan. İlerleyen günlerde lansmanını yapacağız.”

SÖZÜN ÖZÜ Sadece yüksek teknolojili şirketlere yatırım yapan İnventram hem girişimcilerin hem de yatırımcıların replika işlerden patentli işlere kaymasını sağlayabilir.