Sultânu’l-Enbiyâ: Sükûtun Güneşi

MUKADDİME

Riyâzü’l-Mücerred’e Giriş

Bismillâhirrahmânirrahîm

Hamd, kelimeleri var eden fakat kendisi kelimelere sığmayan Allah’a mahsustur. Hamd O’na ki harfi yaratmış, sesi yaratmış, nefesi yaratmış, sonra bütün bunların ötesinde sükûtu yaratmıştır. Çünkü bazı hakikatler vardır ki sesle değil, susmakla anlaşılır. Salât ve selâm ise âlemlere rahmet olarak gönderilen peygamberlerin sultanına olsun.

O Zât ki yeryüzüne bir güneş gibi doğmuş, ama gözleri yakmamak için nurunu merhamete çevirmiştir.

O Zât ki insanlığı karanlıktan çıkarmış, ama bunu kılıçla değil kalbin kapısını açan bir selâm ile yapmıştır.

O Zât ki insanlara yalnız bir din değil, bir yol, bir edep, bir kalp ve bir secde öğretmiştir. Allah’ın salâtı ve selâmı O’nun üzerine olsun.

Ey okuyucu… Bu satırlar bir kitap yazmak için yazılmadı. Bu satırlar bir kapının eşiğinde durmak için yazıldı. Çünkü bazı kapılar vardır ki içeri girilmez. Sadece eşiğinde beklenir. Ve o bekleyiş bin sayfa okumaktan daha öğreticidir. “Riyâzü’l-Mücerred” adı verilen bu satırlar hakikatin kendisi değildir. Onlar hakikate işaret eden utangaç parmaklardır. Onlar gökyüzünü anlatmaya çalışan bir avuç topraktır. Onlar sonsuzluğu tarif etmeye çalışan bir damla sudur.

Ey gönül sahibi okuyucu… Bil ki bu kitap akıl için yazılmadı. Bu kitap kalp için yazıldı. Akıl sorular sorar. Kalp secde eder. Akıl ölçer. Kalp teslim olur. Ve bazı hakikatler vardır ki ölçüyle değil teslimiyetle anlaşılır. Bu satırlar yazılırken kalem defalarca durdu. Bazen mürekkep akmadı. Bazen cümle yarım kaldı. Bazen kelime geldi ama yazılmadı. Çünkü bazı hakikatler vardır ki yazılmak istemez. Onlar ancak hissedilir.

Ey okuyucu… Bu kitapta taşların dili, gölgelerin secdesi, güllerin sabrı, ve sükûtun hikmeti vardır. Bu kitapta kelimelerden çok boşluklar konuşur. Çünkü bazen yazılmayan bir satır yazılan yüz satırdan daha çok şey anlatır.

Bu kitap hakikati öğretmez. Hakikate bakmayı öğretir. Bu kitap aşkı anlatmaz. Aşkın önünde nasıl durulacağını öğretir. Bu kitap Resûlullah’ı anlatmaya kalkmaz. Çünkü O anlatılamaz. Ama bu kitap O’nun ismi anıldığında kalbin neden titrediğini anlatmaya çalışır.

Ey okuyucu… Bu satırları okurken acele etme. Bazı cümleler yavaş okunur. Bazı satırlar tekrar okunur. Bazı sayfalar ise hiç okunmaz. Sadece bakılır. Çünkü bakmak bazen okumaktan daha derindir.

Eğer bu kitabı okurken kalbinde bir sükût büyürse bil ki bu satırlar maksadına ulaşmıştır. Eğer gözlerinde bir yaş belirirse bil ki bu satırlar yolunu bulmuştur. Eğer bir secdeye daha derinden varırsan bil ki bu satırlar yazılmak için değil senin o secdeye varman için yazılmıştır.

Ey Rabbimiz… Bu satırları kusurdan arındırmak bizim kudretimizde değildir. Biz ancak niyet ettik. Güzelleştirmek Senin lütfundur. Eğer bu satırlarda bir hayır varsa o Sendendir. Eğer kusur varsa o yazanın acziyetindendir.

Allah’ım… Bu kitabı okuyana bir nur, anlayana bir kapı, ağlayana bir merhamet, secde edene bir yakınlık kıl. Ve bizleri Sultânu’l-Enbiyâ’nın mübarek ümmetinden ayırma.

Allahümme salli alâ Seyyidinâ Muhammed ve alâ âli Seyyidinâ Muhammed.

NİYET VE SEBEB-İ TELİF

Bu Satırların Yazılış Hikâyesi

Her kalem bir niyetle hareket eder. Her söz bir kalbin içinden doğar. Ve her kitap aslında yazanın kalbinde açılan gizli bir yaranın kâğıt üzerindeki izidir.

Ey okuyucu… Bu satırları yazmaya kalkışan kişi bir âlim değildir. Bir mürşid değildir. Bir hikmet sahibi olduğunu da iddia etmez. O yalnızca yolunu arayan bir yolcudur. Yol uzun, gönül yorgun, söz ise yetersizdir. Ama bazen yetersiz olduğunu bilmek bile yola çıkmak için yeterlidir. Bu kitap bilgi öğretmek için yazılmadı. Bu kitap hakikat iddiasında bulunmak için yazılmadı. Bu kitap insanlara bir şey anlatmak için bile yazılmadı. Bu satırlar ancak bir itiraftır. Bir kalbin kendi acziyetini fark etmesinin sessiz bir itirafı. Çünkü insan ne kadar öğrenirse öğrensin bir gün anlar ki hakikat okuduğu kitaplarda değil, secde ettiği yerde gizlidir. Bu satırların sebebi bir gece başladı. Gece derindi. Sessizlik ağırdı. Kalp bir şeyler söylemek istiyordu ama kelimeler gelmiyordu. O an anlaşıldı ki bazı duygular vardır söylenmez. Onlar ancak yazılır. Ve bazı hakikatler vardır yazılmaz. Onlar ancak susularak yaşanır. İşte bu kitap o iki hâlin arasında doğdu. Söylenemeyen ile susulamayan arasında. Bir tarafta kelime, bir tarafta sükût. Bir tarafta akıl, bir tarafta aşk. Ve insan tam ortasında.

Ey okuyucu… Bu satırlarda yeni bir hakikat bulamayacaksın. Çünkü hakikat zaten hep vardı. Ama belki unutulmuş bir duyguyu hatırlayacaksın. Belki bir secdeyi daha derin hissedeceksin. Belki bir “Allah” deyişinin kalbinde açtığı kapıyı fark edeceksin. Eğer bu olursa bu satırlar maksadına ulaşmış demektir. Bu kitabın adı Riyâzü’l-Mücerred konuldu. Çünkü mücerred olan gözle görülmez. Ama hissedilir. Rüzgâr gibi. Rahmet gibi. Aşk gibi.

Ey Rabbimiz… Bu satırlar bir iddia değildir. Bir dua olsun. Bu satırlar bir öğüt değildir. Bir niyaz olsun. Bu satırlar bir kitap değil, Senin kapına bırakılmış küçük bir edep nişanesi olsun.

Allah’ım… Eğer bu satırlarda bir nur varsa onu okuyanın kalbine ulaştır. Eğer kusur varsa onu yazanın acziyetine bağışla. Ve bizi kelimelerle oyalananlardan değil hakikate yönelenlerden eyle.

Çünkü nihayetinde kitaplar kapanır. sayfalar sararır. mürekkep solar. ama bir şey kalır: samimiyetle yapılan bir secde.

Ve bu satırlar o secdeye bir adım yaklaşabilmek için yazıldı.

Allahümme salli alâ Seyyidinâ Muhammed ve alâ âli Seyyidinâ Muhammed.

RİYÂZÜ’L-MÜCERRED

( Riyâz bahçedir. Mücerred ise soyut olan. Bu satırlar görünmeyen hakikatlerin bahçesidir.)

Kelimenin Tenzîhî Secdesi

BİSMİLLÂHİRRAHMÂNİRRAHÎM

Söz, o dergâhın eşiğine varmadan evvel iki büklüm olur. Kapıya yaklaşınca diz çöker. Eşiğe değince kırılır. Ve nihayet susar. Çünkü bazı kapılar vardır ki anahtarı kelime değildir. O kapılar secde ile açılır.

Ey nefes! Hangi harfe sığarsın? Hangi cümle seni taşır da parçalanmaz? Sen öyle bir meclisin nağmesisin ki orada kelimeler kelimelerden utanır. Ben bu satırları yazmaya niyetlendiğimde kalem elimde titredi. Mürekkep şişesinde Kendi kendine kabardı. Kâğıt ürperdi ve dedi ki: “Üzerime ateş koyma. Benim cismim O’nun ismiyle yanar.”

BİRİNCİ BÖLÜM

DÎVÂN-I LÂL Sözün Sustuğu Yer Bir bahçe düşün. Güller toprağa eğilmiş. Her biri köklerinden göğe doğru sessiz bir “Yâ Hû” çekiyor. Bülbül yok. Ama bülbülün susması var. Ve bazen bülbülün sustuğu yerde bahçeler konuşur. Çünkü bazı nağmeler sesten değil sükûttan doğar. Sükûtun göğsü yarılır. İçinden bir ses yükselir. İnceden inceye, taştan taşa, kalpten kalbe, asırlardan asırlara… O ses, bir yolcunun ayağına batan dikenlerden damlayan sabırdır. O ses, kırk yıllık hasretin tek bir “Ah…” ile kül oluşudur. O ses, ismin kendini söylemeye utandığı yerde gölgenin gölgeye secde etmesidir.

İKİNCİ BÖLÜM

TECELLİYÂT-I AŞK Görünenin Gizlendiği Yer

I — Gölgeyle Beyan Hira dağına git. Gece git. Ay doğarken git. Taşlara dokun. Her taşın içinde bir titreme var mı dinle. Bilir misin, Hira’nın kayaları hâlâ ürperir. Çünkü bir gece gökyüzünden bir nur indi. O nur kayaların içine işledi. Kayalar o günden beri konuşmak ister ama konuşamaz. Senin işin kayaların sustuğu yerde konuşanı duymaktır.

II — Kokunun Şehâdeti Medine. İkindi vakti. Bir hurma ağacı var. Yaşlı. Sessiz. Gövdesinde ince bir yarık. Rivayet ederler ki bir zaman bir el o gövdeye yaslanmıştı. O el çekildikten sonra ağaç günlerce ağladı. Şimdi rüzgâr esse o yarıktan çıkan koku hurma kokusu değildir. Önce Tâ-Hâ kokar. Sonra hurma.

Tâ-Hâ. İki harf. Biri incelir, biri yükselir. İkisi birleşir, aşk olur.

III — Harfin Sırrı Bir gün dedim ki: “Bir isim yazayım.” Kalem Mîm harfine gelince durdu. Öyle durdu ki sanki zaman durdu. Sonra kırıldı. Mürekkep kâğıda düştü. Her damla bir Mîm harfine benzedi. O an anladım: Mîm yalnız bir harf değildir. Mîm bir secde kıvrımıdır. Mîm bir rahmet halkasıdır. Mîm gizlenen bir güneşin harf hâlidir. Bazı isimler vardır harfler taşıyamaz. Bazı isimler vardır ancak gözyaşıyla yazılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

GÜLİSTÂN-I RÂZ Gülün Sırrı Bir gül düşün. Dikenlerin arasında açmış. Dikenler onu yaralar. Ama gül yine kokar. Dikenler sorar: “Neden bize rağmen açarsın?” Gül cevap verir: “Size rağmen değil. Sizinle birlikte.” Çünkü güzellik acıya rağmen güzel kalabilmektir. Aşk yürünmez yollarda yürüyebilmektir. Vuslat hasretin ortasında hasreti unutabilmektir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SULTÂNU’L-ENBİYÂ

Sükûtun Güneşi Bir isim var. Tarih onu taşıyamaz. Harfler onu anlatamaz. Ama rüzgâr onu fısıldar. Dağlar onu bilir. Toprak onu tanır. Bir sabah düşün. Mekke’nin kumları henüz geceyi bırakmamış. Bir alın secde için yere iner. O an toprak değişir. Toprak o günden sonra her secdede onu hatırlar. Bu yüzden secdeye vardığında alnına dolan sıcaklık tanıdık gelir. O sıcaklık ilk secdenin zaman içindeki yankısıdır. Bir gece düşün. Gökyüzü sessiz. Yıldızlar susmuş. Bir yolcu yürür. Yol dikenli. Ayaklar çıplak. Ama her adım yeryüzüne yeni bir yol çizer. O yolun adı: Rahmettir.

Bir gün düşün. Bir şehir ağlar. Bir hurma kütüğü inler. Bir ümmet yetim kalır. Ama o yetimlik rahmetin bitişi değildir. O yetimlik rahmetin bütün dünyaya dağılmasıdır.

Sükûtun Güneşi

Bir isim vardır. Tarih onu taşımakta zorlanır. Harfler onu anlatmaya çekinir. Kalpler ise onu andığında birden incelir. O isim söylendiğinde dudaklar hafifçe titrer. Çünkü bazı isimler sadece bir insanı değil, bir rahmeti çağırır.

Ama bu kitap o ismi anlatmaya kalkmaz. Çünkü bazı güneşler anlatılmaz. Onlar ancak doğduklarında dünya aydınlanır.

I — Hira’nın Sessizliği Bir mağara düşün. Dağların arasında. Rüzgârın bile yavaş konuştuğu bir yerde. Geceler uzun. Gökyüzü derin. Yıldızlar sayısız. Bir insan o mağarada yalnız oturur. Ama yalnız değildir. Çünkü bazı yalnızlıklar hakikatin eşiğidir. O insan yeryüzünün gürültüsünden uzaklaşmıştır. Putların gürültüsünden. Pazarların gürültüsünden. Kalabalığın gürültüsünden. Ve ilk defa dünya sessizleşir. O sessizlikte kalp konuşmaya başlar. Gökyüzü yaklaşır. Yeryüzü dinler. Ve bir gece sükût yarılır. Bir kelime iner. Oku. Dağ titrer. Taş titrer. Kalp titrer. Ama o titreme korku değildir. O titreme rahmetin dünyaya ilk dokunuşudur. O geceden sonra yeryüzü aynı kalmaz. Çünkü bir insan artık yalnız bir insan değildir.

O rahmetin taşıyıcısıdır.

II — Hicretin Yolu Bir gece düşün. Mekke sessiz. Sokaklar karanlık. Ama karanlığın içinde bir yürüyüş başlar. Bir yolcu yürür. Yol dikenli. Ayaklar yorgun. Ama kalp huzurludur. Çünkü o yürüyüş kaçış değildir. O yürüyüş rahmetin yeni bir yurt arayışıdır. Sevr mağarası. Dar. Sessiz. Dışarıda kılıçlar var. İçeride iki insan. Birinin kalbi ürperir. Diğeri şöyle der: “Üzülme.” Sonra bir cümle. Bir cümle ki asırlar boyunca kalpleri teskin eder. Allah bizimle beraberdir. O anda mağara genişler. Korku küçülür. Ve insan anlar ki tevekkül bazen en karanlık gecede doğar.

III — Taif’in Taşları Bir şehir düşün. Kapıları kapalı. Kalpleri daha kapalı. Bir insan gelir. Rahmet getirir. Ama şehir rahmeti tanımaz. Taşlar konuşur. İnsanlar susar. Yollar kan olur. Ayaklar yaralanır. Gökyüzü bakar. Melekler bekler. Bir söz beklenir. Bir beddua. Ama o söz gelmez. Onun yerine bir dua yükselir. “Belki onların soyundan Seni tanıyacak insanlar çıkar.” İşte o an yeryüzü değişir. Çünkü merhamet taşlardan daha güçlüdür. Ve aşk yaralandıkça büyür.

IV — Medine’nin Sabahı Bir şehir düşün. Hurmalıkların arasında. Sabah rüzgârı yumuşak. Ufukta bir yolcu görünür. Sonra bir kalabalık. Sonra bir sevinç. Çocuklar koşar. Kadınlar gülümser. Bir şehir ilk defa rahmeti karşılar. Ve o gün Medine sadece bir şehir değildir. O gün Medine bir kalp olur. Sokaklar genişler. Evler nurlanır. Bir mescid yükselir. Toprakla. Ellerle. Secdelerle. Ve o mescidde bir insan durur. Konuşur. Ama sözleri ağır değildir. Çünkü o sözler kalplere yük değil rahmettir.

V — Sessiz Veda Bir gün gelir. Güneş yine doğar. Ama kalpler başka bir ışık hisseder. Bir insan konuşur. Binlerce insan dinler. Sözler sade. Ama içlerinde bir veda vardır. O gün yeryüzü sessizleşir. Dağlar dinler. Rüzgâr dinler. İnsanlar dinler. Çünkü bazı vedalar bir ayrılık değildir. Onlar rahmetin dünyaya emanet edilmesidir. Ve o gün insanlar anlar ki bir insan dünyadan ayrılabilir. Ama rahmet dünyadan ayrılmaz. Sükûtun Güneşi

Ey okur… O’nu anlatmaya çalışma. Çünkü O kelimelerin sınırından büyüktür. Ama O’nun yoluna bak. O yolda bir merhamet görürsün. O yolda bir sabır görürsün. O yolda bir secde görürsün. Ve bil ki yeryüzünde atılan en güzel adımlar O’nun ayak izlerini takip eden adımlardır. Bir secde düşün. Alın toprağa değmiş. Kalp sessiz. Dünya durmuş. İşte o an yeryüzü Hira’ya benzer. Kalp Medine’ye benzer. Ve insan rahmete yaklaşır. Çünkü O yalnız bir peygamber değildir. O sükûtun güneşidir.

HÂTEME

Sayfanın altına ince bir hurma dalı çiz. Gölgesi eğilmiş bir vav harfi gibi düşsün. Çünkü vav kulun duruşudur. Eğilmiş başın, bükülmüş belin, kırılmış kalbin resmidir. En nazik dokunuş bazen hiç dokunmamaktır. En güzel söz bazen hiç söylememektir. En derin aşk bazen sadece susmaktır. Çünkü O kelimelerin eğildiği yerde başlayan geniş bir sükût atlasıdır. Ve belki de sükûtumuz O’na yazılmış en kısa naattır.

Her söz bir yere kadar gider. Her cümle bir eşikte durur. Her kelime bir kapının önünde yorulur.

Ve nihayet bir an gelir ki söz susar. Çünkü bazı hakikatler vardır ki onlara varan yol kelimelerden geçmez.

Ey okuyucu… Bu satırların sonuna geldin. Ama bil ki bu bir son değildir. Bu yalnızca bir kapının eşiğidir.

Çünkü hakikat okunan sayfalarda değil kalbin içinde açılan sayfalardadır.

Belki bu kitabı okurken bazı yerlerde durdun. Bazı cümleleri yeniden okudun. Bazı satırlarda gözlerin uzaklara daldı.

Belki bir an içinde tarif edemediğin ince bir hüzün büyüdü. İşte o hüzün hakikatin kapıya yaklaştığının işaretidir.

Çünkü hakikat çoğu zaman sevinçle değil mahzun bir uyanışla gelir.

Ey gönül sahibi… Bil ki bu satırlar bir hakikati anlatmak için yazılmadı. Çünkü hakikat anlatılamaz. Hakikat ancak yaşanır. Hakikat ancak hissedilir.

Hakikat ancak secdeye varıldığında kalbin içinde doğar. Bu satırlarda güllerden bahsettik. Gölgeden bahsettik. Topraktan bahsettik. Sükûttan bahsettik. Ama aslında bütün bu sözler tek bir kapıya çıkıyordu.

O kapı: Aşk kapısıdır. Ve aşk… Kitaplarda öğrenilmez. Aşk bir secdede öğrenilir. Aşk bir gözyaşında öğrenilir. Aşk bir “Allah” deyişinde öğrenilir.

Ey okuyucu… Bir gün gecenin en sessiz vaktinde secdeye vardığında alnın toprağa değdiğinde kalbin birden genişlediğinde gözlerin sebepsizce dolduğunda işte o an bu kitabın bütün satırları bir anda anlam kazanacaktır. Çünkü o an kelimeler değil hakikat konuşur.

Ve o an anlarsın ki yazılan bütün cümleler seni o secdeye götürmek içindi. Yazılan bütün satırlar seni o kapıya getirmek içindi. Yazılan bütün kelimeler seni o sükûta hazırlamak içindi.

Ey Rabbimiz… Bu satırları yazan elleri affet. Bu satırları okuyan kalpleri nurlandır. Bu satırlarda bir hakikat parıltısı varsa onu okuyanın kalbinde çoğalt. Bu satırlarda kusur varsa onu yazanın acziyetine bağışla.

Allah’ım… Bizi sözde de hâlde de doğru eyle. bilgide de, aşkta da derin eyle. okuyanlardan değil secde edenlerden eyle.

Ve bizi Sultânu’l-Enbiyâ’nın mübarek sancağı altında dirilt. Onun ümmetinden ayırma. Onun şefaatinden mahrum bırakma. Çünkü nihayetinde yazı biter kitap kapanır kelime susar. Ama bir şey kalır. O da secde eden bir kalbin sessiz duasıdır.

Ve belki de Riyâzü’l-Mücerred’in bütün özü şu tek cümlede saklıdır:

Hakikat konuşmaz. Hakikat secde eder.

TEMÂM Riyâzü’l-Mücerred tamam oldu. Ama mücerred olan tamamlanmaz. O ancak başlar. Her başlangıç bir sonsuzluktur. Ve her sonsuzluk O’nunla başlar.