Göbeklitepe

İnsanlık, tarih boyunca yeme, içme, barınma gibi birçok hayati faktörle mücadele etmiş ve etmeye devam etmektedir.

Bu temel yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirirken birbiri ile çeşitli iletişim şekilleri geliştiren insan, hayat mücadelesinde bireysel değil, toplumsal bir çabayı esas almıştır.

Sosyal bir varlık olan insan, yaşadığı toplum içerisinde temel yaşam faaliyetlerinin yanı sıra gülmek, ağlamak, sevinmek, üzülmek, heyecanlanmak, hüsrana kapılmak gibi bir çok manevî duyguyla da hayat mücadelesini sürdürmüş, ömrünü tamamlamış ve nihayet tüm maddi ve manevi hisleri ve çabaları ile birlikte dünyayı kendinden sonraki deneyim yolcularına bırakmak üzere tarih olmuştur.

Peki insanlığın bu çabalarının başlangıç noktası neresi olmuştur dersiniz?

İnsan ilk nerede ‘aile’ kavramını tanıdı?

İlk nerede mahsulü toprağa serpti ve sabırla hasat zamanını bekledi?

İlk nerede topladığı mahsulü çevresindekilerle birlikte afiyetle yedi?

İlk nerede topluca güldü?

İlk nerede topluca üzüldü?

İlk nerede ‘inanç’ üzerine düşündü?..

Tüm bu soruların cevabı uzaklarda bir yerlerde okyanus kıyısında bir kasabada, güneşin yakıp kavurduğu bir çölde yahut balta girmemiş ormanlardan birinde değil; Mezopotamya’nın kalbinde, Göbeklitepe’de..

Şanlıurfa’nın kuzeydoğusunda yer alan Göbeklitepe, Neolitik (Yeni Taş) dönemden kalma sütunları ile topluluk kültüründen izler içeren dinsel ve idari bir merkezdir.

M.Ö 9.600–7.300 yılları arasında beşeri yaşam şartlarının belirgin şekilde değişmeye başladığı ve gerek ekonomik unsurların gerekse etik-ahlaki değerlerin yoğun şekilde başkalaştığı ifade ediliyor. Ekonomik unsurlara bakıldığında, tarımsal faaliyetlerin ilk ortaya çıktığı yer olmasının yanı sıra ilk besicilik faaliyetlerinin de Göbeklitepe’de ortaya çıktığı biliniyor.

Yani insanlık toprağı ilk Göbeklitepe’de işledi ve hayvanı ilk Göbeklitepe’de evcilleştirdi. Böylece insanlar arası ilk etkileşim başladı. Bu etkileşim ile birlikte belki de insan ilk kez hava şartları üzerine düşündü, ilk kez mülk edinme çabasına girdi..

Etik-ahlaki değerlere bakıldığında ise ilk kez koruma, korunma ve güvenme gibi hisler ile insanoğlu yaşama bambaşka bir perspektiften bakarak uygarlık yolunda ilk adımlarını attı. Tüm bu toplumsallaşma, sosyalleşme, kültürelleşme formlarının ilk adımı Göbeklitepe’de atılmıştır ve tarihin kırılma noktası olan Göbeklitepe, tıpkı bir fener gibi insanlık tarihimize ışık tutmaktadır.

Bugün tarihte en başa dönelim desek, rotamızı Şanlıurfa iline çevirmeli ve yaklaşık 12 bin yıl kadar öncesine yolculuk etmeli. Çünkü bilinen tarihin başlangıç noktası bugün Şanlıurfa ‘da, Göbeklitepe’de tüm ihtişamı ve gizemiyle bizlere ezber bozdurmak için dimdik ayakta beklemektedir.

Eğer sizde henüz buzul çağından yeni çıkmış atalarımızın daha ortada çanak-çömlek bile yokken 5 metreyi aşan T biçimindeki dikilitaşlara işledikleri dini, astrolojik, sosyo-kültürel ve henüz sırrı çözülmeyen daha birçok tasvir ve sembolleri görmek, böylesine devasa yapılar ile vermek istedikleri mesajların ne olduğunu düşünmek ve toplum, kültür, din, inanç gibi kavramlara bilinen en eski pencereden bakmak isterseniz, mutlaka rotanızı Göbeklitepe’ye çevirmelisiniz.

Çünkü 12 bin yıl kadar öncesi insanlığın doğum tarihidir ve Göbeklitepe, insanlığın doğduğu evdir.

Son söz niyetine;

İbn-i Haldun der ki;

“coğrafya kaderdir”.

O halde Göbeklitepe, kaderimizin başladığı yerdir..