Beijing 2022

PEKİN 2022 ve HİKAYELERİ

Bir olimpiyat daha geçti gitti ama saat farkı yüzünden kaç kişi izleyebildi bilmiyorum. Benim gibi evden çalışan şanslılar, TV’de Eurosport açıp göz ucuyla bakma fırsatı bulmuştur. Keza müsabaka ve madalyalarından ziyade acı-tatlı hikayeleriyle anılacak bir olimpiyat oldu, hem de ne hikayeler…

Ben şahsen kış olimpiyatlarını yazdan daha çok seviyorum. Tahminen benim kuşağımdan olanlar da küçükken (yani en azından TRT dışında da kanallar ortaya çıkana kadar) kış geceleri özellikle artistik patinaj izleyerek büyüdüğü için kış sporlarına daha yakındır. Ekaterina Gordeeva-Sergei Grinkov, Natalia Bestemianova-Andrei Bukin çifti ve unutulmaz Katarina Witt bilinçaltımın derinliklerinde hala buzun üstünde süzülüyor.

Nitekim o günden bugüne artistik patinajda olaylar çok değişmiş. Gündemi takip edenler Valieva olayını duymuştur. Bilmeyenler için kısaca anlatayım; altın madalyayı alacağına kesin gözüyle bakılan Kamila Valieva’nın idrar testinde yasaklı bir kalp ilacı olan “trimetazidine” çıkar. Ama Olimpiyat Komitesi yarışmamanın sporcuda “onarılamaz psikolojik hasar” meydana getireceği gerekçesiyle yarışmasına izin verir. Nitekim 15 yaşındaki Valieva bu stresle programında 3–4 kez düşer ve kariyerinin en düşük skorunu alır, ancak 4. olabilir, koçu Eleni Tutberidze’nin yanında gözyaşlarına boğulur. Bu sırada aynı koçun çalıştırdığı (kısaca “Eleni kızları”ndan) 17 yaşındaki Trusova, hiçbir kadın sporcunun yapmadığını yapıp dört kere quad (4’lü sıçrama dönüş) yapar ama hakemlerden beklediği puanı alamaz, 2.’likte kalır. O da kenarda gözyaşları içinde Tutberidze’ye bağırmaktadır: “Hayatımda bir daha asla buza çıkmayacağım! Bu spordan nefret ediyorum, nefret ediyorum! Bu şekilde yapamazsın! Bu şekilde yapamazsın! Herkesin altın madalyası var, ama benim değil. Her şeyi biliyordun!”.

Tüm bunlar olurken bir başka “Eleni kızı” olan 17 yaşındaki Anna Schebarkova madalya alanlara ayrılmış yeşil bölmede gri bir kanepede, elinde oyuncak ayısıyla oturmaktadır. Omuzları öne düşük ve mahcup bir halde herhangi bir antrenör veya yetkiliden verilecek bir yönlendirme için çaresiz gözlerle etrafa bakmaktadır ama kimse gelmez. Altın madalyayı kazandığını yeni öğrenmiştir ama mutluluktan ziyade şaşkınlık ve çaresizlikle tek başına oturmaktadır. Bu “ağlamaklı” sahnede tek mutluluk gözyaşı döken bronz madalyayı alan Japon sporcu Kaori Sakamoto’dur.

Hikayenin perde arkası maalesef sporun çirkin yüzü; ergenliğe girmemeleri ve daha esnek olmaları için menopoz ilaçları verilen küçük kız sporcular ve buna rağmen yılın koçu seçilen bir kadın, Eteri Tutberidze! Sanki kurumsal hayatta bu yöneticilerden yok mu? Neyse, bundan sonrası lafügüzaf…

Kadınlar 500m hız pateninde altın alan Amerikalı Erin Jackson’ın hikayesi daha umut verici ve olimpiyat ruhuna daha uygun. Hız pateninde madalya kazanan ilk siyahi sporcu ama bunun ötesinde ise ilk defa 2016 yılında kaymaya başlamış! Evet, ayaklarına buz patenini ilk olarak 2016’da takmış, inanılmaz! Yani gerçekten inanırsan ve çalışırsan 6 yılda olimpiyat şampiyonu bile olabilirsin, işte ispatı…

Kayakta alp disiplini favorim, yani 100km’yi geçen hızlarda iki incecik kayağın üzerinde o yamaçtan döne döne inmek, inanılmaz… Ama “snowboard”da bayağı ilginç karşılaşmalar ve sporcular vardı. 3 olimpiyat madalyalı Shaun White 35 yaşında kariyerine nokta koydu, jübilesinde 4. olabildi ama tüm seyirciler tarafından ayakta alkışlandı, duygular sel oldu. Aynı yarışta Japon sporcu Ayumu Hirano altın aldı ki bence adını daha çok duyacağız. Henüz 23 yaşında olmasına rağmen üçüncü olimpiyatı ve hem 2014 hem 2018’de gümüş almış, yani “geliyorum” demiş. Bence daha en az üç olimpiyata daha katılır, efsaneleşir.

Asıl snowboard hikayesi ise bir başka disiplinde geldi. “Slopestyle” denilen “yamaç stili” diye çevirebileceğimiz yarışmada Kanadalı Max Parrot altın aldı. 27 yaşındaki Max daha önce Kanada adına iki olimpiyata katılmış, hatta 2018’de iki kez düşmesine rağmen gümüş madalya almayı başarmıştır. Bu spora kattığı yeni figürlerle gelecek vadeden Max’e 2019’da Hodgkin lenfoma teşhisi konulur ve kanser tedavisine başlanır. 6 aylık kemoterapiden sonra sporu bırakmaz ve daha bir yıl geçmeden Avrupa X Oyunları’nda üst üste altın kazanır. Ve Pekin 2022’de de ilk olimpiyat altınına ulaşır. Röportajlarında söylediği şey özeten; “Bu süreci atlattıktan sonra artık hayatımdaki her şeye takdir ve şükranla bakıyorum, spora bakış açım bile değişti. Bu bir yolculuk ve bu yolculuğun her anından keyif almaya çalışıyorum.” Sözün bittiği yer, hayat felsefesi olarak duvarına as, sağol Max!

Jamaika’nın filmlere konu olan (1993 yapımı Cool Runnings — Üşütük Popolar) bobsled kızak takımından sonra ilk alp disiplini kayakçısı Benjamin Alexander 35 kişinin fırtına yüzünden bitiremediği yarışın ilk turunu birincinin otuz saniye arkasında 54. sırada tamamladı ama önemli olan tamamlamış olması! Asıl mesleği DJ’lik olan Benjamin ikinci tur sonunda 46. olmasına rağmen kameralara söylediği sözler bence çok önemli: “Bu, kayakla ilgisi olmadığını düşünen herkes içindi. Çocuklarınızı kış sporlarına erkenden kazandırın. Oyunu değiştirelim. Teşekkürler. Yorgunum, masaja ve biraya ihtiyacım var.” Azmin zaferi!

Bunlar da aklımda kalan kısa notlar;

• Olimpiyat öncesinde, sırasında ve sonrasında en çok konuşulan konulardan biri yapay kar ve çevreye verilen zarar. Bu gidişle “orijinal kar” ile kış olimpiyatı yapılabilecek ülke pek kalmayacak gibi…
• Bana asıl ilginç gelen dünyayı sarsan pandeminin çıkış ülkesinde olaydan 2 sene sonra olimpiyat yapılması! Bir tek bana mı enteresan geliyor? Ve olimpiyat boyunca da vaka sayısının çok düşük (?) olması …
• Çin’in eski bazı tesisleri olmasına rağmen harcadığı para 3 milyar USD diyen de var, altyapı yatırımlarıyla 10–11 milyar USD diyen de… Aslında bir aylık bir olimpiyatla bu yatırımların parasal olarak geri dönmesi mümkün değil ama ülkenin “kış sporları”na bir yatırımı olarak lanse ediliyor. Çin, dokuzu altın toplam 15 madalya ile üçüncü oldu. 2018’de sadece bir altını vardı. Devamı gelirse bu yatırıma inanacağım, takipteyim Xi Jinping :)
• Hem açılış hem kapanış töreni çok keyifliydi. Çin hem büyüklüğünü hem de teknolojik üstünlüğünü konuşturdu. Işık ve arttırılmış gerçeklik (augmented reality) teknolojisini sonuna kadar kullandı, çok güzel koreografiler ortaya çıktı. Barutun ve havai fişeğin mucidi bir ülke olarak bu sefer farklı bir şey yaptılar ve zararı %80 azaltılmış (?) havai fişekler kullandılar. Youtube’da tekrar izlenebiliyor, tavsiye ederim.
• İngiltere tek altınını son gün bayanlar curling’de aldı, erkeklerde de ikinci oldu. Madalya sıralamasında eski sömürgeleri Avustralya ve Yeni Zelanda’nın bile altında… “Neydim?” demeyeceksin!
• Norveç 16 altınla rekor kırdı ama 6 tanesi Biathlon, 5’i de Cross-country yani kayakla yürüyüş ve dayanıklılık sporları. Norveçli kazanmasın da kim kazansın?
• Finlandiya buz hokeyinde Rusya’yı yenerek ilk altınını aldı, sevinç görülmeye değerdi.
• Rusya’yı yine farklı bir isimle izledik (Russian Olympic Committee — ROC). Doping skandalı yüzünden olimpiyatlara girmesi yasaksa yasaktır, bu ne perhiz bu ne lahana turşusu? Madem sokmamayı başaramıyorsun o zaman bırak Rusya diye katılsın, saçmalık…

Son olarak Türkiye! 4 dalda yedi sporcu ile katıldık ama Furkan Akar diye bir sporcumuzun farkına vardık (ya da ben vardım diyeyim). 1000m hız pateninde finale kadar gitti, 6. oldu ama tecrübesizlik diyelim çünkü elemelerdeki derecesi çok iyiydi, finale kadar sürdüremedi. Daha 19 yaşında, yürü Furkan!

Bir sonraki kış olimpiyatları 2026’da İtalya’da iki şehirde olacak: Milan ve Cortina, yani Avrupa’ya dönüyor ve daha makul saatlerde seyredebileceğiz. Ama ondan önce asıl yaz olimpiyatları Avrupa’ya dönecek; 2024 Paris! Gider miyiz?