Stop verspilling van pillen en zorgartikelen

Imagine Global Goals-event bij de HAN

Jaarlijks verdwijnt in Nederland voor zeker 40 miljoen euro aan pillen in de prullenbak. Kun je die medicijnen niet aan andere patiënten geven? Zo ja, hoe? Dit voorbeeld kwam aan bod bij het congres over ‘Verspilling in de zorg’, tijdens het Imagine Global Goals-event op de HAN-campus in Nijmegen.

Tekst: Claudia Fitsch Foto’s: Marcel Krijgsman

Duurzaam, groen. Het zijn uitgeholde termen geworden, terwijl juist nú alles op alles gezet moet worden om het klimaat te redden. Nederland bungelt wat klimaat betreft onderaan de lijsten. In 2015 stelden de Verenigde Naties 17 duurzame ontwikkelingsdoelen, Global Goals, die in 2030 gehaald moeten worden. Dat wordt flink aanpoten, willen we de aarde leefbaar houden voor mens en dier. “Anders leven er over 100 jaar alleen nog kakkerlakken”, waarschuwt dagvoorzitter Harm Edens tijdens het HAN-congres over ‘Verspilling in de zorg’. Daar stond Global Goal 3 centraal: goede gezondheid en welzijn voor iedereen.

We moeten onze leefstijl dus rap veranderen. Veranderingen gaan vaak gepaard met angst. “Die angst zou moeten worden vervangen door liefde”, aldus Edens. Dat is natuurlijk een hoog doel, maar je kunt zelf klein beginnen, met praktische zaken. Enkele voorbeelden daarvan passeerden de revue tijdens het congres van het Imagine Global Goals-event.

Geneesmiddelen opnieuw uitgeven Het thema voor deze dag is aangedragen door twee studenten Verpleegkunde, Elèni van Haren en Margo van den Nouweland. Ze zagen tijdens hun stages en bijbanen hoeveel medicijnen en zorgproducten zoals incontinentiemateriaal worden weggegooid. “Zonde”. Vandaar dat ze pleiten voor een ‘Verspillingsbank medische middelen’, die nog bruikbare medicijnen en materialen inzamelt en uitgeeft.

Dr. Charlotte Bekker van het Radboudumc deed promotieonderzoek bij 41 apotheken naar geretourneerde medicijnen, die na inlevering worden vernietigd.

100 miljoen euro Hun idee sluit aan op dat van enkele congressprekers. Dr. Charlotte Bekker van het Radboudumc deed promotieonderzoek bij 41 apotheken naar geretourneerde medicijnen, die na inlevering worden vernietigd. Voor maar liefst 40 miljoen verdwijnt er in de prullenbak. “Dat bedrag ligt nóg hoger als je ook de overbodig geworden medicijnen meetelt die mensen zelf thuis weggooien en die in ziekenhuizen en andere zorginstellingen worden opgeruimd.” Dat kan oplopen tot 100 miljoen euro. Wanneer je minder grote hoeveelheden tegelijk meegeeft, kun je verspilling voorkomen. Als je medicijnen daarnaast sealt en voorziet van een (herbruikbare) chip die registreert of ze op de juiste manier zijn bewaard, kun je de kwaliteit van onaangebroken geneesmiddelen beter garanderen en ze opnieuw uitgeven. “Dat levert enorme besparingen op”, betoogt Bekker.

Operatiekamerlampen met accu Carol de Bos laat zien hoe Stichting Medic medische apparatuur verzamelt, opknapt en naar landen stuurt die hieraan een gebrek hebben. Te vaak wordt goedbedoeld geld ingezameld voor een project in Afrika en krijgt een ziekenhuis daar sophisticated apparatuur cadeau waarvoor de infrastructuur ontbreekt. De Bos: “Dan staat die ergens te verstoffen.” Stichting Medic houdt rekening met de omstandigheden. Elektrisch aangedreven operatietafels krijgen bijvoorbeeld een mechanische bediening, zodat ze altijd te gebruiken zijn. Zelfgebouwde operatiekamerlampen, met led-verlichting en een accu, maken het mogelijk om door te opereren als de elektriciteit uitvalt.

Voeding en kleding Cathy van Beek maakt zich, als ‘Quartermaster Sustainable Health Care’ bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, sterk voor duurzaamheid in de zorg. Ze pleit voor brede samenwerking, zoals in de Green Deal. Toen zij in 2011 toetrad tot de Raad van Bestuur bij het Radboudumc, stond ‘sustainability’ daar nog niet hoog op de agenda. Haar terloopse opmerking over duurzaamheid tijdens een rondvraag kreeg grote gevolgen: het kwam in haar takenpakket. Wederom een voorbeeld van wat ‘klein beginnen’ en persoonlijke inzet teweeg kan brengen. In de zorg is ondervoeding en voedselverspilling een probleem. Van Beek liet jonge oncologiepatiënten meedenken en zo ontstond ‘Food for Care’, een voedingsconcept met kleine hapjes over de dag verspreid en afgestemd op de behoeften van de patiënt. “Dat droeg bij aan een sneller herstel van patiënten en minder verspilling van voedsel.” Ook de dienstkleding in het Radboudumc werd duurzaam. “Nee, geen jute zakken en geitenwollen sokken, maar kleding die langer meegaat en herbruikbaar is. Van vezels waarmee we bij productie 95% bespaarden op water en grondstoffen en 64% op energie.”

Harm Edens, master of ceremonies tijdens Imagine Global Goals.

Samenwerken om doelen te bereiken Ook andere congressprekers wijzen op verspilling en besparing. De duurzame ontwikkelingsdoelen komen later deze dag terug bij de markt met kramen en de workshops van het Imagine Global Goals Event. “Mooi is dat hier allerlei dwarsverbanden ontstaan, iedereen kijkt bij elkaars stand en legt contacten. Je moet samenwerken om de doelen te bereiken”, vertellen Esmée Meter en haar medestudenten, tweedejaars Bedrijfskunde, die dit event hebben georganiseerd. Zo’n 200 bezoekers zijn op de dag afgekomen. Esmée: “We hadden gehoopt op veel meer studenten. Die moeten de wereld veranderen, het gaat om onze toekomst. Als we zo doorgaan, hoeven we niet meer te denken aan kinderen krijgen. Want dan is er geen aarde meer.”