Gerçeklik Oyunu: The Rehearsal

Nathan Fielder, kontrolü mümkün olmayan hayatlarımızdaki en hassas anları kurgulayarak içsel bir uçuş provası başlatıyor.

Stüdyo ortamında tasarlanmış havaalanlarından, ilginç kukla gösterilerine, köpek klonlamadan, fMRI odalarına kadar uzanan tuhaf bir laboratuvara hoş geldiniz! The Rehearsal’ın ikinci sezonundasınız.

2022’de “kontrolün nafileliği”ni mizahi bir deney alanına çeviren The Rehearsal’ı ilk kez izlediğimde hem şok geçirmiş hem de televizyon dünyasındaki senaryoya bağlı sınırlamaları bertaraf eden akılalmaz formatına hayran kalmıştım.

Hazırlık süreciyle geçen uzun bir aranın ardından, dizi nihayet ikinci sezonuyla bu kez standartlarını gökyüzüne taşıyarak geri döndü.

Ünlü komedyen Nathan Fielder’ın çılgın projesi The Rehearsal, birinci sezonunda zor konuşmaları, ilk buluşmaları ve aile içi kargaşaları prova etmiş, altı yaşındaki bir çocuğu tüm yönleriyle eksiksiz şekilde canlandırarak algılarımızı hayli sarsmıştı.

Bölüm sonlarını tahmin etmenin neredeyse imkânsız olduğu dizi, şimdilerde odağını ticari havayolu güvenliği kaygılarına çevirmiş gibi görünüyor. Fielder’ın önderliğinde uçakların teknik mekanizmalarından ziyade, uçuşu gerçekleştiren kişilerin duygudurumlarına yoğunlaşarak meydana gelebilecek ölümcül kazaların önüne geçmeye çalışıyorlar.

Her bölüm, kaptanlar ve yardımcı pilotların birbirleriyle uyumlu çalışabilmesinin uçuş güvenliğini artırabileceği teorisini destekleyecek biçimde tasarlanıyor. Bu yapılırken seyirciyi kahkahaya boğmak ve boğazlarını düğüm düğüm etmek gibi iki zıt kutbu yakın tutmayı da ihmal etmiyorlar.

[embed]The Rehearsal II. Sezon / Resmi Fragman

Kokpitten Kurguya… Dosdoğru!

Yüksek dinamizmiyle durmaksızın çeşitlendirdiği anlatımı boyunca Fielder, konuyla ilgili gerçek bir tutku besliyormuş izlenimi veriyor; tonlarca kaza raporu topluyor, kara kutu kayıtlarını inceliyor ve eski bir Ulaştırma Güvenliği Kurulu üyesi olan John Goglia ile istişarelerde bulunuyor.

Yine de tüm bu ciddiyetine rağmen, “komedi” geçmişinin kendisine dair “güven açığı” yarattığını samimiyetle kabul ederek, havacılık yetkilileri tarafından ciddiye alınmak için ekstra çaba göstermesi gerektiğini itiraf ediyor.

Sezonun açılışı, yağmur damlalarının ritmiyle eşzamanlı sarsılan bir kokpit simülasyonunda gerçekleşiyor; kaptanın ilgisiz bakışları ve yardımcı pilotun çığlıkları saniyeler içinde alev topu haline gelen bir uçak enkazına dönüşüyor. Kamera geri çekildiğinde, dev bir setin fonunda Fielder’ın donuk yüzündeki kararsız ifade beliriyor.

Ardından seyircinin bünyesine kasıtlı olarak zerk edilen “Tamam da nedir şimdi bu izlediğimiz?” sorusunun yankısı, kalan beş bölüm boyunca kulaklarda çınlamaya devam ediyor.

Nathan Fielder, dizinin II. sezonu için özel olarak tasarlanmış setlerden birinden çıkarken.

Tavşan Deliğine Düşen Trol

Seçtiği konunun ciddiyeti, Fielder’ın bu sezon çok daha büyük hamleler yapmasına olanak tanıyor. The Rehearsal’ı diğer tüm projelerinden ayıran en önemli fark, derin meta-öznelliği ile uçak kazalarının ardındaki “iletişim” sorununu birleştirmesinin altında yatıyor.

*“Pilotlar aralarında düzgün iletişim kuramadıkları için yüzlerce insan hayatını kaybetmeye devam ediyor” *gibi son derece ciddi bir hipotez ortaya atan bu garip adam, havacılık güvenliğini tartışırken aslında kendi iletişim takıntısını da baştan sona yeniden masaya yatırıyor.

Hem kariyerinin önceki kilometre taşlarına göndermelerde bulunuyor hem de “yardım eden” pozisyondan sıyrılıp nihayet “yardıma muhtaç denek” sıfatını gururla üstleniyor.

Fielder, HBO’nun kesenin ağzını sonuna kadar açtığı bu yeni sezonda, yalnızca setleri ve sahneleri değil, kendi imajını da yeniden tasarlamaya girişiyor. Girip çıktığı, konuştuğu, tartıştığı ve tekrar tekrar dizayn ettiği tüm sahnelerde zihnini kurcalayan tek bir soru var:

Ünlü bir “trol” insanlara şefkat göstererek, onları alaya almadan yardım edebilir mi?

Soruyu ciddi bir sorun gibi düşünüp peşinden sonuna dek gitmek, Fielder’a kendine özgü — çoğu zaman uçuk kaçık ama derinlemesine sorgulayıcı — yeni bir televizyoncu kimliği kazandırıyor.

Nathan Fielder, II. sezondaki -tamamen prova olan- önemli sahnelerden birinde. Fotoğraf: John P. Johnson / HBO

İzleyiciye Teslim Edilen Hakikat

Nathan for You ve The Curse gibi ses getiren projelerinde Fielder, kendisini her zaman “absürt gerçeklikle” beslemişti. Hayatımda izlediğim en iyi diziler arasında gösterebileceğim The Curse’taki pasif agresif ev metaforu hâlâ rüyalarıma giriyor.

The Rehearsal ise bu örneklerin aksine, yarattığı akışkan gerçekliği başkarakterin omuzlarından alarak doğrudan seyirciye teslim ediyor. İzleyiciyi, “Şimdi hangi sahneyi prova ediyorlar, gerçek mi yoksa oyun mu oynuyorlar?” gibi sorularla baş başa bırakıyor.

Dizinin temel mantığı, “sıkıntılı durumların öncesinde birebir prova edilerek çözülebileceği” inancına dayandığı için, yapılanmasını genişletebileceği oyun alanı da sonsuzluğa kadar uzanıyor.

Hikayeye yedirilen deneylerin bana göre en çarpıcı durağı ise, otistik izleyicilerin kendilerinden izler buldukları bölüm. Uçağa geçmeden önce yaşanabilecek gerginlik, bir grup otizmli çocukla birlikte tüm duyusal ve duygusal boyutlarıyla yeniden kurgulanıyor. Fielder ise, seyirciden gelen “Ben de böyle hissediyorum” tepkisini “Uçamayacak kadar farklı mıyım?” sorusuna dönüştürüp kendisi için bir fMRI taraması talep ederek karakterini bambaşka bir boyuta taşıyor. Böylece dizi, bir yandan “gerçek duygular”ı bilimsel bir zemine; diğer yandan da “sahte deney”i, karakterin kendini keşfetme seansına dönüştürüyor. Dahiyane!

Nathan Fielder, dizinin sezon finalinde uçuracağı Boeing 737'yi ararken. Fotoğraf: John P. Johnson / HBO

Trajediyi Sahnelemek

İlk sezonda ebeveynlik simülasyonuyla sınırları zorlayan Fielder, bu kez Sully Sullenberger’in Hudson Nehri’ne yaptığı acil inişi “bebek” Fielder ve dev bir kukla anne eşliğinde yeniden kurguluyor. Operavari müziklerle durmadan kendisini hatırlatan Evanescence’ın “Bring Me to Life” parçası, trajediyle mizahı birlikte güneşe yakınlaşmaya zorluyor.

“En çılgın provaların bile bir empati kıvılcımı yakalayabileceğini” gösteren bu büyüleyici sahne, karakterin hem kendi geçmişiyle hem de izleyicinin algısıyla kurduğu derin ve aktif bağı gözler önüne seriyor.

Fielder, yürüttüğü deneylerin omurgasını oluşturan “Uçak kazalarının temel nedeni iletişimsizliktir” hipotezinin her türlü detayını sahneye taşıyıp rüştünü ispatladıktan sonra ise sıra, bu büyük prodüksiyonun bile kolayca üstesinden gelemeyeceği asıl deneye geliyor: “Pilotların kriz anlarındaki sessizliklerini” prova ederek aşmalarını sağlamak.

Son Düşünceler:

Yarı belgesel, yarı tiyatro formatında ilerleyen The Rehearsal’ın bu sezonu; “pilot ve yardımcı pilotlar arasındaki iletişimsizlik” metaforunu hem bireysel hem toplumsal bir uyarı sinyaline dönüştürüyor.

Havacılık sektörünü mizahın keşfedilmemiş diyarlarında dolaştırırken, aslında sizin de yanıtını aramanızı istediği bir soruyu bulutların arasında asılı bırakarak veda ediyor:

“İnsan, kendi iniş takımlarının sağlamlığını kontrol edebilir mi?”

Fielder, stüdyoda bir prodüksiyon dehası, özel yaşamında ise naif bir denek olarak, “prova” ile “hayat” arasındaki ince perdeyi cesurca aralıyor.

Sezon finalinde ticari pilotluk lisansı alıp bir Boeing 737'yi başarıyla piste indirmesi ise bu provanın “gerçek” zaferine dönüşüyor.

Kaçırmayın!

Sevgiyle ♡