ARZU NESNESİ OLAN YASAKLAR

Zorla bilinçlendirilmiş zevkler

https://www.instagram.com/satoshitomizu/

Kafamda delice dönüp duran bir soru var “Eğer yasaklar olmasaydı, arzularımızın değeri de olmaz mıydı? Yoksa yasaklar, arzularımızı sınırlamak yerine, onları var eden şey mi?” en güzel ve doğru ifade edilmiş hali bu herhalde. Deniz’le mini bir Davos Zirvesi’ne hoş geldiniz :)

Yasaklar Olmasaydı, Arzularımızın Değeri de Olmaz mıydı?

Evren bir düzen içinde işler. Gezegenler yörüngelerinde döner, yıldızlar doğar ve ölür, doğa kendi yasalarıyla var olur. İnsan ise, bu kozmik düzenin içinde, kendi yasalarını yaratan bir varlıktır. Yasalar ve yasaklar, toplumsal düzeni sağlamak için inşa edilmiş sistemlerdir. Ancak, yasakların varlığı insan doğasının en büyük paradokslarından birini ortaya çıkarır: Yasak, arzuyu doğurur.

Psikolojide, “Reaktans Teorisi”, yani bireyin özgürlüğü tehdit edildiğinde ona karşı koyma eğilimi, bu olguyu açıklar. Yasaklanan şey, bir anda daha değerli hale gelir. Bunun sebebi, insan beyninin bir şeyin ulaşılabilirliği azaldığında ona daha fazla değer biçmesiyle ilgilidir.

Yasaklar ve Arzunun Evrimsel Temelleri

İnsan türü, evrimsel olarak belirli kaynakları elde etmek ve sosyal hayatta varlığını sürdürebilmek için arzular geliştirdi. Yiyecek bulma, üreme ve statü elde etme gibi temel güdüler, yaşamsal öneme sahiptir. Ancak bu arzuların kontrol edilmesi gerekiyordu; aksi halde, toplum düzeni kaosa sürüklenirdi. Bu yüzden, yasaklar yalnızca bir kısıtlama değil, aynı zamanda toplumun sürdürülebilirliği için bir düzen mekanizmasıdır.

Biyolojik ve nörolojik açıdan bakıldığında, dopamin sistemi, arzunun ve motivasyonun en temel belirleyicisidir. Yasak bir şeyi arzuladığımızda, beynimizdeki ödül sistemi aktif hale gelir ve o şeye ulaşmak için daha fazla çaba sarf ederiz. Yasaklar, bu ödül mekanizmasını besler. Bu nedenle, birçok filozof ve psikolog, arzuların ancak sınırlamalar karşısında anlam kazandığını savunmuştur.

Özgürlük, genellikle sınırsızlık olarak tanımlansa da, aslında sınırların bilincinde olmaktır. Jean-Paul Sartre’a göre insan, kendi seçimleriyle özgürlüğünü inşa eder. Ancak bu seçimlerin bir anlam taşıması için bir karşıt gücün varlığı gereklidir. Eğer her şey serbest olsaydı, seçimlerin anlamı azalır, arzular silikleşirdi.

Michel Foucault ise yasakların yalnızca baskıcı olmadığını, aynı zamanda kimliğimizi ve arzularımızı şekillendirdiğini ileri sürer. Modern toplumlarda yasaklar, bireyleri belirli kalıplara sokarak kontrol altına alır, ancak aynı zamanda bu sınırları aşma isteğini de doğurur. Böylece yasaklar, hem bireysel özgürlüğün hem de kolektif düzenin bir parçası haline gelir.

Yasaklar, insanın özgürlük arayışındaki en büyük paradokstur. Özgürlük, sınırsızlık değil, sınırların bilincinde olmaktır. İnsan, yasaklar sayesinde kendi sınırlarını keşfeder ve bu sınırlar, onun arzularını daha da körükler. Yasaklanan şey, bir anda değer kazanır; çünkü insan, yasakların ardında saklanan zevkin daha büyük, daha tatmin edici olduğuna inanır. Bu inanç, yasakların çiğnenmesine yol açar, ancak aynı zamanda yasakların varlığını da meşrulaştırır. Çünkü yasaklar olmadan, arzunun değeri de yok olur.

Ancak, yasakların bu kadar güçlü bir çekiciliği olması, onların her zaman ihlal edileceği anlamına gelmez. Tam tersine, yasaklar, insanın arzularını kontrol altında tutar ve onları daha ölçülü bir şekilde yaşamasını sağlar.

Bilinçli zevkler haline getirir.

Bunlar günün sonunda bir kural değil; insanın varoluşsal mücadelesinin bir parçasıdır. İnsan, yasaklarla mücadele ederken, aslında kendi sınırlarını ve sınırsızlığını aynı anda keşfeder. Bu keşif, yasakların neden var olduğunu, neden çiğnendiğini ve neden her zaman bir çekicilik taşıdığını anlamamızı sağlar.

Şimdi aklımda yeni sorular var “Beni ben yapan arzularımın peşinden bu kadar tutkuyla koşar mıydım yasaklar olmasaydı? ” “Benim kimliğim şahsi yasaklarım mı?”