Kırılganlığın Hayata Kattığı Güzellik

Seramik

Yonca Ağızlı Testi/ Alacahöyük Müzesi

Yeni bir eseri icra etmek için ilham bekleyen bir sanatçı mı, yoksa yapıların dayanımı konusunda kafa yoran bir mühendis misin? Ya da laboratuvarda malzemelerin davranışlarını inceleyen bir bilim insanı da olabilirsin.

Bu neyi mi değiştirir?

Tanımı mesleklere ve kullanım amacına göre oldukça değişen şu meşhur malzeme; seramiğe olan bakış açını değiştirir. Bir sanatçıya göre kilin toprakla harmanlanıp, ateşle dansı ile son bulan yolculuğudur seramik. Belki yaşadığı coğrafyadan ya da dünyanın bir ucundan temin ettiği, ıslanmış killi toprağını şekillendirir bir çömlek, testi ya da vazo elde edebilmek için. Oysa kurumuş kilin seramik olabilmesi için fırında pişirilip, artık geri dönüşü olmayan fiziksel ve kimyasal süreçlerden geçmesi sonucu şekil alabilme yeteneğini kaybetmesi gerekir. Anadolu’da ki bilinen en eski uygarlık olan Hitit uygarlığının başkenti Hattuşa’da yaşamış olan ustalar da, modern çiçek saksılarını şekillendirmeye niyetlenen amatör eller de bu gerçeği çok iyi bilir. Kırılganlık.

Darbelere karşı dayanımı ve esnekliği düşük olan seramiğin kaderi kırılmak olabilir. Oysa gelişen malzeme teknoloji ile bu olumsuzluklara göz yumabilecek alternatif ürünler ile yola devam edebilir ya da geleneksel seramiği geliştirerek ileri teknolojik malzemelere dönüştürebiliriz.

Peki ya böyle seçenekleri olmayan Hititliler ne yaptı?

Mineral katkılı olan hazırladıkları çamurun içinde farklı boyutlarda taşçıklar ile şamot adı verilen piştikçe dayanımı artan kırık çömlek parçaları ekledikleri ve kendilerinden önceki dönemlerde sıklıkla tercih edilen kıyılmış saman benzeri bitkisel katkıları çömlek hamurlarına eklemeyi tercih etmedikleri biliniyor. Her ne kadar hammadde konusunda fazla seçenekleri olmasa da, nihai ürünü ortaya çıkarmak için tercih ettikleri farklı çömlek üretim yöntemleri günümüzün nadide bir sanat eseri olan testilerinin sırrını açığa çıkarıyor.

Tüm bu zahmetlere katlanmalarının tek sebebi ise inançları ve değerlerine duydukları saygılarıdır. O yüzdendir ki, fırtına tanrısını temsil ettiği için Boğa başı figürleri ve Dünya’yı boynuzları arasında taşıdığı inanılan Geyik figürleri dini törenlerde kullandıkları kaplara işlenmiştir. Kırılganlığı bahane ederek, güzel eserleri yalnızca özel günler için ürettiklerini sanma sakın! Hititliler ’in günlük kullanım için şekil verdikleri testiler bile, tanışma şansımızın olmadığı üreticisine hayran bırakıyor. Benim en çok beğendiğim günlük kullanım kapları; her içtiğin şifa olsun, hayatına yudum yudum şans getirsin dercesine özenle şekillendirilen *yonca ağızlı testiler.*

Boğa başlı testi/ Boğazköy Müzesi

Artık eminim. Seramik, kırılganlığın hayata kattığı güzelliktir.

Sen ne dersin?