Tekmer Yapılarında Teşvik Mekanizmalarının İncelenmesi

Bir önceki yazımda TEKMER’e giriş yapmış, genel hatlarıyla ne olduğunu özetlemiş ve vergisel avantajların varlığından kısaca bahsetmiştim. Bu yazıda ise bu avantajları biraz daha somut ve detaylı şekilde ele alacağız.

photo by amstram on Unsplash

Öncelikle bazı temel kavramları açıklayalım. Çünkü bu muafiyetlerden yararlanabilmek için belirli koşulların sağlanması aranır.

TEKMER’de Teşviklerden Yararlanmanın Şartları

TEKMER’lerde yer alıp teşviklerden faydalanabilmek için iki temel koşul bulunur:

1. TEKMER’in temalarıyla uyumlu ve Ar-Ge niteliği taşıyan bir proje geliştirmek

2. İşletmenin KOBİ statüsünde olması

1. Tematik Uyum ve Ar-Ge Projesi

TEKMER’ler, klasik kuluçka merkezlerinden ve teknoparklardan farklı olarak genellikle tematik yapılar şeklinde kurulur. Bu temalar; işletici kuruluşun uzmanlık alanına göre belirlenir. Örneğin:

• Oyun teknolojileri
• Sağlık teknolojileri
• Yazılım
• Yapay zekâ

Bu nedenle TEKMER’e başvuran firmaların da bu alanlarla uyumlu bir Ar-Ge projesi yürütmesi beklenir.

photo by videoters on Unsplash

2. KOBİ Statüsü Ne Anlama Gelir?

KOBİ, “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler” anlamına gelir. Startup ile KOBİ birebir aynı kavramlar olmasa da, TEKMER’ler KOSGEB’e destekli yapılar olduğu için başvurularda KOBİ kriteri esas alınır.

2023 yılında güncellenen tanıma göre KOBİ’ler:

• Çalışan sayısı
• Yıllık net satış hasılatı veya mali bilanço

kriterlerine göre belirlenir.

Örneğin, orta ölçekli bir işletmenin, en fazla 250 çalışanı olması ve yıllık cirosunun veya bilançosunun 500 milyon TL’yi aşmaması gerekir.

Ar-Ge Projesi ve Ar-Ge Personeli Nedir?

Bu iki kavram, teşviklerin temelini oluşturur. Ar-Ge projesi, rutin faaliyetlerden farklıdır. Yeni bir ürün veya hizmet geliştirmeyi ya da mevcut olanı iyileştirmeyi hedefler.

photo by anniespratt on Unsplash

Örneğin:

• Mevcut bir yazılımın bakımını yapmak → Ar-Ge değildir
• Yeni bir özellik geliştirmek veya sistemi iyileştirmek → Ar-Ge’dir

Ar-Ge personeli ise bu projelere doğrudan katkı sağlayan kişilerdir. Projede yazılımcı veya mühendis olmak zorunlu değildir; farklı bir bölüm mezunu olsa bile, projeye teknik veya metodolojik katkı sağlayan kişiler Ar-Ge personeli olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, Ar-Ge projesi kapsamında destek personeli de muafiyetlerden faydalanabilir. Toplam personelin%10’unu aşmamak kaydıyla destek personeli de teşviklerden faydalanır. Destek personeli; teknik destek, idari işler veya operasyonel faaliyetlerde görev alan kişilerden oluşur.

photo by tjerwin on Unsplash

TEKMER’in Sağladığı Başlıca Avantajlar

TEKMER’ler, 5746 sayılı Kanun kapsamında çeşitli teşvik ve muafiyetlerden yararlanır. Bu kapsamda firmalara sağlanan başlıca avantajlar şunlardır:

• Gelir Vergisi Stopaj Teşviki

Ar-Ge ve destek personelinin maaşlarından hesaplanan gelir vergisinin büyük bir kısmı devlet tarafından karşılanır. Bu oran genellikle %80–95 arasındadır. Personelin lisans, yüksek lisans ve doktora durumuna göre oranlar değişir.

• SGK İşveren Primi Desteği

Personelin sigorta primi işveren payının %50’si devlet tarafından karşılanır.

• Damga Vergisi İstisnası

Ar-Ge faaliyetleri kapsamında düzenlenen belgeler damga vergisinden muaftır.

• Gümrük Vergisi İstisnası

Ar-Ge faaliyetlerinde doğrudan kullanılan makine ve teçhizatın ithalatında, gerekli şartların sağlanması halinde gümrük vergisi istisna uygulanabilir.

• Ar-Ge İndirimi

Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri kapsamında işletmelerin yaptıkları harcamaların %100’ü kurum kazancından indirebilir. Kurumlar vergisi ile karıştırılan bu kalem aslında doğrudan vergi düşürmez ama vergiye esas kazancı azaltır. Dolayısıyla, dolaylı olarak ödenecek vergi azalır.

photo by kellysikkema on Unsplash

Somut Bir Örnekle Bakalım:

Bir personelin net maaşının 50.000 TL olduğunu varsayalım. Normal şartlarda işverene toplam maliyeti yaklaşık 84.000 TL seviyesine kadar çıkabilir.

Ancak TEKMER teşvikleri devreye girdiğinde:

• Gelir vergisi stopaj teşviki
• SGK işveren primi desteği
• Damga vergisi istisnası

birlikte değerlendirildiğinde, işveren tarafında aylık ortalama 14.000–15.000 TL civarında bir avantaj oluşur. Yıllık ise ortalama168.000 TL bir avantaj söz konusudur.

Sonuç: TEKMER Bir Ofisten Fazlası

TEKMER, yalnızca fiziksel bir çalışma alanı değil; teşvik mekanizmaları, mali avantajlar ve gelişim olanaklarıyla girişimlerin büyüme yolculuğunda aktif rol üstlenen bir yapıdır. Doğru şekilde konumlandırıldığında, işletmelerin maliyetlerini önemli ölçüde optimize ederken aynı zamanda büyüme ve rekabet gücünü artıran stratejik bir araç niteliği taşır. Bu yönüyle TEKMER, bir ofisten fazlasıdır.

Kaynakça:

Kobi Tanımı, “https://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/detay/8807/kobi-tanimi-guncellendi”

Mevzuat Bilgi Sistemi, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatMevzuatNo=5746&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Tekmer Uygulama Esasları, https://www.kosgeb.gov.tr/.

Erdem Yurtseven, TEKMER İstisna Tablosu, https://www.linkedin.com/in/erdemyurtseven/?originalSubdomain=tr, 2026.